معرفت شناسی
1. فلسفه، فلسفه است؛ نقب و نقدی بر چیستی فلسفه‌های مضاف

علی فتحی

دوره 20، شماره 2 ، تابستان 1397، ، صفحه 209-226

http://dx.doi.org/10.22091/pfk.2017.2121.1656

چکیده
  چند صباحی است اصطلاح «فلسفه‌های مضاف» وارد ادبیات فلسفی معاصر ما شده است و متعاطیان این حوزه سعی بلیغی در تبیین و توضیح مقاصد و اَغراضشان از جعل و تألیف این عنوان نوپا مصروف داشته‌اند. در این جستار کوشیده‌ایم تا معضلات و معایب چنین رهیافتی را در فلسفه با توجه به خاستگاه آن بیان کنیم و در نهایت، با عنایت به این که فلسفه یک علم ...  بیشتر

2. بررسی و تحلیل نسبت انسان با طبیعت در فلسفه ملاصدرا

ابراهیم رضایی؛ جعفر شانظری

دوره 19، شماره 3 ، پاییز 1396، ، صفحه 5-24

http://dx.doi.org/10.22091/pfk.2017.887.1318

چکیده
  در فلسفه ملاصدرا انسان از جایگاه ویژه ای برخوردار است. انسان تنها موجود ممکنی است که دارای حدّ وجودی مشخص و معینی نبوده و مراتب وجودی او متناظر و مطابق با عوالم و مراتب وجودی آن است. اصول و قواعد تأسیس این نظام فلسفی از قبیل اصالت وجود، تشکیک در وجود و به ویژه دو اصل حرکت جوهری و اتحاد عالم و معلوم و همچنین مراحل تکوین نفس و نسبت آن با ...  بیشتر

3. پرسش‌هایی در باب «پرسشی در باب تکنولوژی

علی اصغر مروت

دوره 15، شماره 4 ، تابستان 1393، ، صفحه 79-104

http://dx.doi.org/10.22091/pfk.2014.17

چکیده
  از دیدگاه هیدگر، ذات تکنولوژی جدید نوعی انکشاف است که آدمی را به تعرض به طبیعت فرا می‌خواند و از او می‌خواهد که طبیعت را در مقام منبع ذخیرهٔ انرژی نظم بخشد. در این نحو از انکشاف، وجود به محاق فراموشی می‌رود و خطر نیست‌انگاری و بی‌خانمانی، بشر جدید را تهدید می‌کند. از دیدگاه هیدگر، انسان معاصر با تأمل در ذات تکنولوژی می‌تواند از ...  بیشتر

4. شکل‌گیری نظریه فلسفی تمایز وجود و ماهیت در جهان اسلام

سیمین عارفی

دوره 15، شماره 2 ، زمستان 1392، ، صفحه 23-35

http://dx.doi.org/10.22091/pfk.2013.12

چکیده
  بحث درباره وجود و ماهیت و رابطه میان آنها از مباحث بنیادین فلسفه است. از جهات گوناگون می‌توان تصاویری از این رابطه را در قالب تمایز طبیعی، منطقی و فلسفی نشان داد. تمایز طبیعی در میان فیلسوفان گوینده‌ای نداشته و تمایزی که در فضای فلسفی یونان و در ارسطو در مباحث مربوط به «پرسش‌های علمی» و «فلسفه نخستین» دیده می‌شود، تمایزی ...  بیشتر

5. مسئلۀ وجود: دیدگاه مشکل‌آفرین کانت و ناکامی رویکرد فرگه‌ای

میرسعید موسوی کریمی

دوره 14، 3-4 ، بهار 1392، ، صفحه 277-301

http://dx.doi.org/10.22091/pfk.2013.69

چکیده
  نگارنده در مقاله‌ای که پیش از این انتشار یافته، با استناد به تحلیل جِرُمی شیفر نشان داده است که رویکرد کانت به مسئلۀ وجود دست‌کم دو نتیجۀ مشکل‌آفرین، موسوم به "مشکل تناقض" و "مشکل بیهوده‌گویی"، به بار می‌‌آورد. بر مبنای مشکل نخست، عبارات کانت نتیجه می‌‌دهد که محمولِ "وجود"، هم واقعی باشد، هم غیرواقعی. بر مبنای مشکل دوم، لازمۀ ...  بیشتر

6. خودآگاهی در فلسفه ابن‌سینا

حمید رضا خادمی؛ احمد بهشتی

دوره 14، شماره 2 ، زمستان 1391، ، صفحه 5-17

http://dx.doi.org/10.22091/pfk.2012.71

چکیده
  بررسی تاریخ فلسفه نشان می‌دهد که طرح مباحثی همچون خودآگاهی، آگاهی و خودشناسی تا همین اوایل عصر مدرن، تا بدین پایه اهمیت نیافته بود. برای فیلسوفان قرون وسطا – به ویژه پیروان سنت ارسطویی – ماهیت خودآگاهی تنها در روان‌شناسی و شناخت‌شناسی نقش دارد و این خود، پیامد طبیعی تعریف ارسطو از عقل به عنوان یک توانایی صرف است. ابن‌سینا نام‌آورترین ...  بیشتر

7. اصالت وجود یا ماهیت: خلط شناخت‌شناسی و هستی‌شناسی

احمد احمدی

دوره 7، شماره 26 ، زمستان 1384، ، صفحه 4-18

http://dx.doi.org/10.22091/pfk.2005.299

چکیده
  در بحثِ نفس‌گیرِ اصالت وجود یا اصالت ماهیت، ضرورت دارد ابتدا، نخستین قضیّه‌ای که مستند و خاستگاه این بحث است، بررسی و تحلیل شود، سپس چگونگی حصول تصوری که این تصدیق از آن به دست می‌آید مورد بحث قرار گیرد، آن‌گاه معنای قضیه وجودی یا کان تامّه روشن شود و سرانجام با بیان معانی لفظ ماهیت و معانی لفظ وجود و مقایسة آن‌ها با هم نشانه‌های ...  بیشتر

8. مسئله ما بعد الطبیعه در فلسفه کانت و هایدگر

قدرت الله قربانی

دوره 6، 22-23 ، زمستان 1383، ، صفحه 126-150

http://dx.doi.org/10.22091/pfk.2004.339

چکیده
  مسئله مابعدالطبیعه به عنوان اساسی‌ترین پرسش در اندیشه کانت و هایدگر، کل نظام فلسفی آنها را تحت تأثیر قرار داد. از این رو، مسئله عمده کانت، چالش‌های اساسی عقل‌گرایی و تجربه‌گرایی با مابعدالطبیعه زمان او بود که باعث بطلان و شکست مابعدالطبیعه گردید. لذا تلاش عمده او نجات مابعدالطبیعه از جزمیاتی بود که گریبان‌گیر آن شده بود. هایدگر ...  بیشتر

9. رویکردی تطبیقی به وجود شناسی در فلسفه هایدگر و ملاصدرا

داوود محمدیانی

دوره 6، 22-23 ، زمستان 1383، ، صفحه 28-57

http://dx.doi.org/10.22091/pfk.2004.331

چکیده
  وجودشناسی (Ontology) یکی از عمده‌ترین مباحث فلسفی است که در فلسفه جدید غرب بدان بی‌مهری شده است. در دوران جدید، مارتین هایدگر برای احیای وجودشناسی تلاش زیادی کرد و مانند ملاصدرا کوشید تا از قلمروی مفهومی وجود فراتر رفته و به عرصه حقیقت عینی وجود نزدیک شود.از نظر هایدگر شناخت وجود تنها در شناخت دازاین و تحلیل اگزیستانسی مقدور است و ملاصدرا ...  بیشتر

10. قاعده الواحد و فاعلیت الهی

جعفر شانظری

دوره 5، 17-18 ، پاییز 1382، ، صفحه 29-40

http://dx.doi.org/10.22091/pfk.2003.351

چکیده
  از جمله قواعد فلسفی در باب علیت، قاعده معروف «الواحد» است که با اصل سنخیت علت و معلول ارتباط تنگاتنگ دارد. در منظر بسیاری از حکیمان، این قاعده بدیهی تلقی شده، در عین این که از منظر برخی با اشکالها و پرسشهای جدی در خصوص قلمرو آن روبه رو شده است، از جمله اینکه: قاعده الواحد با فاعلیت و قدرت مطلقه الهی تعارض دارد، بهگونه ای که برخی ...  بیشتر

11. اومانیسم سارتر در نگاه هایدگر

زهرا خزاعی

دوره 3، 9-10 ، پاییز 1380، ، صفحه 125-147

http://dx.doi.org/10.22091/pfk.2001.400

چکیده
  در نوشتار حاضر به شرح و نقد اومانیسم از دیدگاه دو فیلسوفی پرداخته شده است که از مشهورترین فلاسفه وجودی هستند.اومانیسم که قدمت آن به یونان عهد باستان بر می‌گردد در طول تاریخ، تفاسیر متعددی داشته است. سارتر در کتاب اگزیستانسیالیسم و اصالت بشر، صورتی از اومانیسم را می‌پذیرد که در نامه درباره اومانیسم مورد انتقاد شدید هایدگر قرار گرفته ...  بیشتر

12. ابن عربی، مولانا و اندیشه وحدت وجود (2)

ابوالفضل محمودی

دوره 2، 5-6 ، پاییز 1379، ، صفحه 179-207

http://dx.doi.org/10.22091/pfk.2000.458

چکیده
  اندیشه وحدت وجود، از اندیشه‌های اساسی عرفان نظری اسلامی بوده و ابن‌عربی و مولانا از قلل رفیع آن هستند. موضوع این مقاله ربط و نسبت میان این سه است. این نوشتار از دو بخش تشکیل شده است: در بخش اول که در این شماره عرضه می‌گردد و قسمت اعظم مقاله را تشکیل می‌دهد،  چیتیک (نویسنده مقاله) پس از اشاره به معنا و ساختار لغوی وحدت وجود، اجمالی ...  بیشتر