فلسفه اسلامی
1. نقش علم و عمل در تکامل آدمی از نظر ملاصدرا

محمد ذبیحی؛ علی اله بداشتی؛ علی نجات رای زن

دوره 21، شماره 1 ، بهار 1398، ، صفحه 9-28

http://dx.doi.org/10.22091/pfk.2019.2751.1799

چکیده
  «نفس ناطقه» فصل ممیّز انسان از دیگر انواع و «کمال عقلی» فصل ممیّز آدمیان از یک‌دیگر است. نفس ناطقه دارای دو قوۀ عقل نظری و عقل عملی است. لطیفۀ ملکوتی نفس که سرّی از اسرار الهی است ظرفیت ترقّی و استکمال به سوی واجب تعالی دارد و اگر انسان آن را مُهمل رها کند به سوی ظلمت و تاریکی خواهد رفت. تحوّل‌پذیری و استکمال نفس ...  بیشتر

فلسفه اسلامی
2. حرکت جوهری در پرتو «تعالی تفکر سینوی»

مصطفی مومنی

دوره 20، شماره 3 ، پاییز 1397، ، صفحه 175-196

http://dx.doi.org/10.22091/pfk.2017.1778.1568

چکیده
  ابن‌‌سینا به عنوان بزرگِ مشائین در عالم اسلام، تفکر مشائی را بسط داده و نظرات و آرای مهمی را نیز مطرح کرده است. هرچند او به فیلسوفی مشائی معروف است، ولی این نسبت چندان صحیح نمی‌‌نُماید و او در تفکر خود رو به تعالی نهاده است. اوست که نخستین‌بار اصطلاح «حکمت متعالیه» را به‌کار برده است. بر اساس «تعالی در تفکر سینوی» ...  بیشتر

3. حرکت جوهری و استکمال نفس پس از مفارقت از بدن

عبدالعلی شکر

دوره 16، شماره 4 ، تابستان 1394، ، صفحه 133-148

http://dx.doi.org/10.22091/pfk.2015.546

چکیده
  در حکمت صدرایی با اثبات حرکت جوهری و خروج تدریجی طبیعت شیء از قوه به فعل، غیر از صورت و فعلیت شیء، ماده‌ و هیولایی اثبات شد تا حامل این قوه باشد. معنای این ادعا آن است که نفس ناطقه انسان، پس از مفارقت از بدن، استکمالی نخواهد داشت. از طرفی در متون دینی به سیر استکمالی نفس در عالم برزخ و قیامت که نفس، بدن را رها کرده است، تصریح شده است. از ...  بیشتر

4. رویکردی تطبیقی به تکامل نفس صدرایی و تعالی وجودی یاسپرس در پرتو حرکت جوهری

سیمین اسفندیاری

دوره 15، شماره 2 ، زمستان 1392، ، صفحه 141-158

http://dx.doi.org/10.22091/pfk.2013.48

چکیده
  حقیقت انسان نزد ملاصدرا و یاسپرس حقیقتی سیال و همواره در حرکت و صیرورت است. مسئله این است که ملاصدرا و یاسپرس بر چه اساسی از پذیرفتن فصل ثابت و نامتغیر برای انسان ابا دارند؟ البته این نظر مشترک مبانی خاص و علل متفاوت دارد؛ بدین معنا که صدرا بر اساس حرکت جوهری و یاسپرس بر اساس امکان استقبالی و وجود آزادی در انسان به آن اصل رسیده‌اند. ...  بیشتر

5. رابطه طبیعت و مابعدالطبیعه در حکمت متعالیه

احمد احمدی؛ ضیاءگل رضایی

دوره 14، 3-4 ، بهار 1392، ، صفحه 5-28

http://dx.doi.org/10.22091/pfk.2013.57

چکیده
  در این پژوهش به دو مسئله محوری پرداخته شده است: (1) ارائه تصویری از چالش عمیق بین طبیعت و مابعدالطبیعه در آثار بنیان‌گذاران فلسفه و حکمت یونان، یعنی افلاطون و ارسطو؛ (2) ترمیم و بازسازی این نقیصه با استمداد از آموزه‌های حکمت متعالیه و ارائه تبیین رضایت‌بخش و معقول از ارتباط وثیق بین طبیعت و مابعدالطبیعه در اندیشه‌های ملاصدرا. در این ...  بیشتر

6. فیلسوف- پیامبر به عنوان زمامدار آرمانی در اندیشه سیاسی ایران میانه

دال سِونگ یو

دوره 13، شماره 3 ، بهار 1391، ، صفحه 123-140

http://dx.doi.org/10.22091/pfk.2012.94

چکیده
   اگر بخواهیم مهم‌ترین وجه مشخصه اندیشه سیاسی ایرانی را در سده‌های میانه شناسایی کنیم باید به نظریه زمامداری رجوع کنیم. نظریه زمامداری محور اندیشه سیاسی ایران در سده‌های میانه است، چنان‌که زمامدار آرمانی، به نوبه خود، محور نظریه زمامداری است. این نوشته می‌خواهد با نگاهی تحلیلی به نظریه زمامداری آرمانی مهم‌ترین مشخصه‌های زمامداری ...  بیشتر

7. حرکت جوهری معلوم و ثبات معرفت

محمد مهدی گرجیان؛ مهدی زندیه

دوره 12، 1-2 ، پاییز 1389، ، صفحه 69-91

http://dx.doi.org/10.22091/pfk.2010.138

چکیده
  بر اساس پذیرش حرکت جوهری که سراسر عالم ماده و طبیعت را یکپارچه حرکت می­داند این پرسش پیش می­آید که در این صورت آیا می­توان به هیچ موجود مادی، معرفت پیدا کرد؟ به این معنا که اگر جوهر اشیاء مادی و به تبع آن، همة اعراض آن، یکپارچه حرکت باشد، به محض اینکه برخوردی میان شیء خارجی با قوا و اندام‌های شخص مدرِک روی دهد، آن شیء خارجی محو ...  بیشتر

8. حدوث یا قدم عالم از منظر فلسفه، عرفان ومقایسه با آیات و احادیث

محمد بنیانی

دوره 10، شماره 4 ، تابستان 1388، ، صفحه 261-288

http://dx.doi.org/10.22091/pfk.2009.207

چکیده
  افزون بر آموزه های ادیان الهی که به گونه ای به بحث حدوث عالم پرداخته‌اند، فلاسفه، عرفا و متکلمین نیز به فراخور مقام خود از آن سخن به میان آورده­اند.از دید گاه فلسفی درباره چیستی معنای حدوث سه نظر عمده میان فلاسفه مطرح گردیده که یکی حدوث ذاتی، دوم حدوث دهری و سوم حدوث زمانی حکمت متعالیه است. در کنار نظرات فلاسفه، حدوث زمانی متکلمین ...  بیشتر

9. مبدا و معاد انسان در پرتو حرکت جوهری ملاصدرا

قدرت‌الله قربانی

دوره 8، شماره 2 ، زمستان 1385، ، صفحه 67-88

http://dx.doi.org/10.22091/pfk.2006.267

چکیده
  اهمیت دیدگاه فلسفی ملاصدرا آن است که جهان مادی، به ویژه مادیت، بستر خلقت و سیر تکاملی انسان به سوی تجرد محض می باشد. از آنجا که بر اساس نظریۀ حرکت جوهری، تمام عالم مادی دارای حرکتی تدریجی از مادیت به سمت تجرد کامل است، نفس انسان نیز دارای همین حرکت جوهری است. بدین سان، پیش فرض های این مقاله چنین است: اولاً،  حرکت جوهری حرکتی تدریجی ...  بیشتر

10. جهان شناسی میرداماد و ملاصدرا

علی اله بداشتی

دوره 6، 22-23 ، زمستان 1383، ، صفحه 3-27

http://dx.doi.org/10.22091/pfk.2004.330

چکیده
  میرداماد و ملاصدرا دو استوانه حکمت اسلامی ایران زمین‌اند که یکی از استرآباد و دیگری از شیراز برخاسته و در اصفهان به هم می‌رسند. هر یک صاحب اندیشه‌هایی ژرف در مسائل حکمت الهی، از جمله در جهان‌شناسی است که این مقاله مختصر به پاره‌ای از مبانی فکری و دیدگاه‌های آنان در این باب می‌پردازد بحث اصالت وجود یا ماهیت و تعلق جعل به ماهیت یا ...  بیشتر

11. بقای نفس انسان در دیدگاه فارابی، ابن سینا و صدرالمتألهین

،علی؛ ارشد ریاحی

دوره 3، 9-10 ، پاییز 1380، ، صفحه 66-78

http://dx.doi.org/10.22091/pfk.2001.405

چکیده
  این مسئله که نفوس چه انسان‌هایی بعد از مرگ باقی‌اند و این‌که آیا آن نفوس تعین خود را از دست خواهند داد و به یک نفس کلی تبدیل خواهند شد یا این‌که کثرت خود را حفظ خواهند کرد، مورد توجه فارابی، ابن‌سینا و صدرالمتألهین بوده است.در این مقاله که موضوع اصلی آن تحلیل و بررسی آرای این سه حکیم درباره این دو موضوع است، پس از جمع‌آوری و بررسی ...  بیشتر