0 حق به‌ْمَرگی از دیدگاه مسیحیت و اسلام Euthanasia from Christian and Islamic point of view http://pfk.qom.ac.ir/article_275.html 10.22091/pfk.2006.275 0 مرگ از روی ترحم یا به‌مرگی، از مسائل بنیادی اخلاق زیستی است که از جهات گوناگونی بررسی می‌شود. آیا می‌توان به استناد اصول اخلاقی به کشتن بی‌درد کسانی اقدام کرد که خود، برای رهایی از درد و رنج پایان‌ناپذیر خویش، خواستار آن هستند؟ این نوشتار پس از مقدمه‌ای به بحث خود در پنج عنوان می‌پردازد: نخست این عمل را بر اساس عناصر اصلی اوتانازی (euthanasia)، به گونه‌ای روشن تعریف و انواع را آن معرفی می‌کند؛ دوم، دیدگاه مسیحیت را درباره این عمل باز می‌گوید؛ سوم؛ به تحلیل دیدگاه اسلام درباره این عمل می‌پردازد؛ چهارم، دلایل موافقان اوتانازی را گزارش می‌کند که آنان برای اثبات نظر خود بیشتر به دو دلیل استناد می‌کنند: نخست اصل خودآیینی فردی و دیگری اصل شفقت و نوع‌دوستی؛ پنجم به تحلیل و بررسی این دلایل می‌پردازد و کاستی های آنها را نشان می‌دهد. 1 n this paper, the author tries to deal with one of the most important contemporary ethical problems, i.e. euthanasia. Is it moral and ethically justifiable to kill a terminally ill person on his or her request due to an endless pain and suffering or incurable disease? To answer the question, the paper is divided into five sections. In the first section, euthanasia and its various kinds are defined, and the scope of the paper is limited accurately. The second section introduces catholic teachings and its uncompromising position against this action. The third section introduces Islamic viewpoint on euthanasia. Based on the Quranic verses, killing an innocent person is the gravest crime and is against God’s written law. The forth section concentrates on the two fundamental arguments in favor of euthanasia: the first is self-determination and respect for human autonomy, and the second is compassion and kindness to the patient with incurable disease. The fifth section assesses these reasons and tries to show that they are misused. 31 52 سید حسن اسلامی Sayyed Hasan Eslami استادیار مؤسسه آموزش عالی ادیان و مذاهب ایران اوتانازی اخلاق زیستی اخلاق کاربردی اخلاق اسلامی اخلاق مسیحی قتل از روی ترحم حمیش، عبدالحق، قضایا فقهیة معاصرة، الشارقه، جامعه الشارقه، 2004.##دورکیم، امیل، خودکشی، ترجمه نادر سالار زاده امیری، تهران، دانشگاه علامه طباطبایی، 1378.##سعدی، گلستان، تصحیح غلام حسین یوسفی، تهران، خوارزمی، 1374.##شریف رضی، (گردآورنده)، نهج البلاغه، ترجمه سید جعفر شهیدی، تهران، انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی، 1373.##غزالی، ابوحامد محمد، کیمیای سعادت، به کوشش حسین خدیو جم، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1374.##فرانکل، ویکتور ، پزشک و روح، ترجمه فرخ سیف بهزاد، تهران، نشر و پخش ویس، 1368.##کتاب مقدس، انگلستان، انتشارات ایلام، 2002.##مسعد هلالی، سعدالدین، قضیة المسنین الکبار المعاصرة و احکامهم الخاصة فی الفقه الاسلامی دراسة فقهیة مقارنه، کویت، جامعه الکویت، 2002.##مکی عاملی، محمد بن جمال الدین، اللمعة الدمشقیه، تصحیح سید محمد کلانتر، نجف، جامعه النجف الدینیه، بی‌تاریخ.##Becker, Lawrence C., and Charlotte B. Becker, Encyclopedia of Ethics, London, Routledge, 2001.##Cahn, Steven M., and Peter Markie, Ethics; History, theory, and contemporary issues, Oxford, Oxford University Press, 1998. ##Clarke, Paul Barry, and Andrew Linzey, Dictionary of Ethics, Theology and Society, London, Routledge, 1996.##Cohen, Andrew I. and Christopher Heath Wellman, Contemporary Debates in Applied Ethics, USA, Blackwell Publishing, 2005.##Curzer, Howard J., Ethical Theory and Moral Problems, Canada, Wadsworth Publishing Company, 1998.##Declaration on Euthanasia, Sacred Congregation for the Doctrine of the Faith, Available at: vatican.va. ##Kuhse, Helga and Peter Singer, A Companion to Bioethics, USA, Blackwell Publishers, 1998. ##Lafollette, Hugh, Ethics in Practice: An Anthology, Oxford, Blackwell Publishers, 1997.##McCoy, Alban, an Intelligent Person's guide to Christian Ethics, London, Continuum, 2004.##Mil, John Stewart, Mill Texts, Commentaries, Selected and Edited by Alan Ryan, New York, W.W. Norton & Company, 1997. ##Onions, C. T., The Shorter Oxford English Dictionary, Oxford, Clarendon Press, 1998.##Paulus PP. II, Ioannes, Evangelium Vitae, to the Bishops Priests and Deacons Men and Women religious lay Faithful and all People of Good Will on the Value and Inviolability of Human Life, Vatican City, 1995.##Rachels, James, The Right Thing to Do; Basic Readings in Moral Philosophy, New York, Random House, 1989.##Singer(1993), Peter, A Companion to Ethics, Oxford, Blackwell Publishers.##Singer, Peter, Practical Ethics, USA, CambridgeUniversity Press, 1996.##The Bible, Authorized version, Editor John Stirling, London, The British & Foreign Bible Society, 1960. ##White, James, Contemporary Moral Problems, USA, West Publishing Company, 1997.##

0 نوآوری‌های ابن سینا در علم النفس Ibn Sina’s Innovations in (Philosophical) Psychology http://pfk.qom.ac.ir/article_276.html 10.22091/pfk.2006.276 0 نگرش ارسطو به نفس و بدن بر دیدگاه او دربارة اجسام، یعنی ماده و صورت مبتنی است، اما حرکت، تغذیه، تخیل و تعقل را که انواع حیات هستند از اعمال نفس بر می شمرد تا تفاوت آن را با دیگر صورت‌ها بیان کند. نگاه متفاوت ابن سینا به مسأله مادی یا مادی نبودن نفس و نسبت آن با جسم، بقا یا فنای نفس پس از بدن، به ضمیمة نوآوری‌های او در مباحثی چون اثبات وجود نفس، ماهیت ذهن، ادراکات حسی، حس باطن، قوای عقلی، تعامل نفس و بدن، نسبت عقل فعال با عقل انسانی، مسائل فراوان علمِ نبوّات و رابطة آنها با ماهیت و کارکرد نفس و دهها مسئله دیگر، باعث شد تا او نفسشناسی را جدا از مجموعه علوم طبیعیات به طور مستقل مطالعه کند و در حقیقت، علم النفس را از نو، برپایه‌های متفاوت با دیدگاه ارسطو، بنیان نهد و تدوین نماید. 1 A ristotle, Regarded as the founder of psychology (study of the soul), understood substances as matter organized by a particular form. The soul, for Aristotle, is the form of the body. Yet, in his view, motion, nourishing, imagination and reasoning, are among the acts of the soul, which make it different from other forms. Studying psychology deeply in the light of the Kalam and Islamic philosophy, Ibn Sina raised a number of questions: Is reasoning corporeal or incorporeal? Is the soul enduring or mortal? And what is the relationship between the soul and body? Contrary to Aristotle, Ibn Sina held that the soul is not corporeal, mortal and impressed in body but it is incorporeal, enduring, and regulator of body. Innovating new methods and solutions for topics such as the existence of the soul, nature of minds, sensory perceptions, inner sense, intellectual faculties, interaction between the soul and body, relationship between active intellect and human intelligence, and many other questions, Ibn Sina also attempted to study the soul separately and free from the methodology of physics, and in fact, to establish study of the soul on foundations different from Aristotle view. 53 89 سید محمد علی دیباجی Sayyed Mohammad Ali Dibāji استادیار دانشگاه تهران ایران علمالنفس روانشناسی فراروانشناسی تعقل ذهن نفس جاودانگی (بقا) تجرد رابطة نفس و بدن عقل عقل فعال نبوّات ارسطو، اخلاق نیکوماخوس، ترجمه سید ابوالقاسم پورحسینی، تهران، دانشگاه تهران، 1368 .##ارسطو، دربارة نفس، ترجمه علی مراد داوودی، تهران،حکمت، چاپ سوم، 1369.##ارسطو، فی النفس، اسحاق بن حنین، مقدمه عبد الرحمن بدوی، قاهره، مکتب النهضة المصریه، 1954 .##ابن رشد، محمد بن احمد، تفسیر مابعدالطبیعه ارسطو، ( ج 3 )، تهران،‌ حکمت، چاپ دوم، 1380 .##ابن رشد، محمد بن احمد، تلخیص مابعد الطبیعه، مقدمه دکتر عثمان امین، تهران، حکمت، چاپ دوم، 1380 .##ابن سینا، ابوعلی، احوال النفس، مقدمه دکتر احمد فؤاد الاهوانی، قاهره، 1952.##ابن سینا، ابوعلی، الاشارات و التنبیهات مع شرح نصیر الدین طوسی، تحقیق سلیمان دنیا ،بیروت، النعمان، 1413( 4 جلد ).##ابن سینا، ابوعلی، تعلیقات، تحقیق و مقدمه عبد الرحمن بدوی، قم، مکتب الاعلام الاسلامی، بی تا .##ابن سینا، ابوعلی، رسالة نفس، تصحیح و مقدمه دکتر موسی عمید، همدان، انجمن آثار و مفاخر و دانشگاه بوعلی سینا، 1383 .##ابن سینا، ابوعلی، عیون الحکمه، تحقیق و مقدمه عبد الرحمن بدوی، لبنان، وکالة المطبوعات کویت و دار القلم ،1980 .##ابن سینا، ابوعلی، فی القوی النفس، تحقیق محمد ثابت الفندی، قاهره، 1943.##ابن سینا، ابوعلی، فی معرفة النفس الناطقه و احوالها، تحقیق محمد ثابت الفندی، قاهره، 1943.##ابن‌سینا، ابوعلی، کتاب النفس ازطبیعیات شفا، قم، کتابخانة آیة الله مرعشی، بی‌تا.##ابن سینا، ابوعلی، المباحثات، تحقیق و تعلیق محسن بیدار فر، قم، انتشارات بیدار، 1371 .##ابن سینا، ابوعلی، مبدأ و معاد، ترجمه دکتر محمود شهابی، تهران،دانشگاه تهران، 1332 .##ابن سینا، ابوعلی، معراج نامه، مقدمه و تصحیح نجیب مایل هروی، مشهد، آستان قدس، چاپ دوم، 1366.##ابن سینا، ابوعلی، منطق المشرقیین، قم، کتابخانه آیة الله مرعشی، 1405ق. ##ابن سینا، ابوعلی، النجاة، تصحیح ماجد فخری، بیروت، دار الافاق الجدیده، 1405ق.##افنان، سهیل محسن، واژه نامه فلسفی، تهران، حکمت، 1404 .##بدوی، عبد الرحمن، ارسطو عند العرب، کویت، وکالة المطبوعات 1978 .##شیرازی، صدر الدین محمد ( ملاصدرا )، الاسفار العقلیة، بیروت،‌ دار احیاء التراث العربی، 1410، جلد 8 .##شولتز، دوان پی و آلن، تاریخ روانشناسی نوین، علی اکبر سیف و همکاران، تهران،دوران، چاپ ششم، 1382 .##صفا، ذبیح الله، تاریخ علوم عقلی در تمدن اسلامی، تهران، دانشگاه تهران، 1374، جلد اول،.##الفاخوری حنا و خلیل الجر، تاریخ فلسفة اسلامی، ترجمه عبد المحمد آیتی، تهران، آموزش انقلاب اسلامی، 1373 .##قنواتی، جورج شحاته، مؤلفات ابن سینا، قاهره، مهرجان ابن سینا، 1950 .##کاپلستون، فردریک، تاریخ فلسفه ( ج 1 )، ترجمه سید جلال الدین مجتبوی، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی و سروش، چاپ دوم، 1368 .##مولر، ف. ل .، تاریخ روانشناسیترجمه علی محمد کاردان، تهران، نشر دانشگاهی، چاپ اول، 1368، (ج 2).##مهدوی، یحیی، فهرست مصنفات ابن سینا، تهران،دانشگاه تهران، 1332 .##نصر، سید حسین و همکاران، تاریخ فلسفة اسلامی ،ترجمه گروه مترجمان، تهران، حکمت، 1383، (ج 1).##Fazlur - Rahman , Avicenna's psychology , oxford , london , 1952 .##Michael E. Marmura , Avicenna , Encyclopedia of philosophy by paull Edwards , Macmillan publishing , 1967 .##Samuel Guttenplan , Reduction , Companion to the philosophy of mind , Blackwell , Great Britain , reprinted , 1996 .##John Haldane , Medieval and Renaissance philosophy of mind , in A Companion to philosophy of mind , Blackwell , Great Britain , reprinted , 1996.##John Hick, on Doing Philosophy of Religion, http:www.John hick.org.uk/qrticle3. 2001.##

0 رابطة حق و عدالت Relationship between Truth and Justice http://pfk.qom.ac.ir/article_277.html 10.22091/pfk.2006.277 0 پرسش از رابطة حق و عدالت، مجال مناسبی را برای بازنمود برخی از مهم‌ترین تقابل‌های فکری در زمینة ارزش‌های بنیادین سیاسی مثل عدالت، برابری، آزادی و حقوق بشر می تواند فراهم کند. با توجه به این‌که عده‌ای از اندیشه ورزان معاصر علاوه بر اختلاف در مبانی، تفاوت‌های روش‌شناسانه با هم دارند لازم است میان حق و عدالت در سطوح و لایه‌های معرفتی متعددی نسبت‌سنجی شود. این نوشتار به اختصار با ذکر برخی از نمونه‌های بااهمیت‌تر به این مهم می‌پردازد و مدخلی را برای ورود به فضای امروزی بحث در اختیار خوانندة فارسی زبان قرار می دهد. 1 Q uestion of relationship between truth and justice can give a proper chance to representing some of the most important disputed concepts in respect to basic political values such as justice, equality, and human rights. Since there are some differences in basic principle as well as in methodology, it is necessary to examine the correlation of truth with justice in different epistemic levels or layers. The present essay attempts to embark on such a study by mentioning some more important examples, so that to provide an entrance to the nowadays settings of the discussion for Persian-speaking readers. 91 109 حسین توسلی Hosein Tavasoli استادیار دانشگاه باقرالعلوم ایران حق عدالت خیر عدالت حقوقی عدالت اجتماعی شهودگرایی سازندگرایی منابع##1. Fuller, L. L. The Morality of Low (New Haven: YaleUniversity Press) 1969.##2. Walzer, M, Spheres of Justice (Oxford: Martin Reberston) 1983.##3. Hayek, F. A. The Mirage of Justice, (London: Routledge & kegan Paul) 1976.##4. Nozick, R. Anarchy, State and Utopia (Oxford: Blackwell) 1974.##5. Rawls, John, A Theory of Justice (OxfordUniversity Press) 1971.##6 . واعظی، احمد، نظریه عدالت در اندیشة دیوید هیوم، مجله پژوهشهایفلسفی _ کلامی، سال ششم، شماره چهارم، 1384 .##7 . توسلی، حسین، مبنای عدالت در نظریه جان راولز، مجله نقد و نظر، سال سوم، شماره دوم و سوم، 1376 .##8 . ________ ، مدیریت بهره‌وری، مبانی نظری عدالت اجتماعی، تهران، بنیاد مستضعفان و جانبازان انقلاب اسلامی، تهران، 1375.##9 . ساندل، مایکل، لیبرالیسم و منتقدان آن،ترجمه احمد تدین، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی، تهران 1374.##

0 سبب و مسبب از دیدگاه جبر عارفانه مولوی Causal Relation in Mystical determinism of Rumi http://pfk.qom.ac.ir/article_278.html 10.22091/pfk.2006.278 0 جبر و اختیار یکی از موضوعات مهم کلامی است که از دیرزمان بادیدگاه های گوناگون مورد توجه بوده است و هر یک از پیروان عقاید مختلف با دیدگاه خاص خود به این موضوع پرداخته‌اند. یکی از دیدگاه های معروف در این مسأله دیدگاه عرفا است که در میراث ادبی – عرفانی بازتاب گسترده ای دارد. مولوی به عنوان یکی از نظریه‌پردازان این موضوع در مثنوی معنوی با شیوة خاص خود، داستان و ضرب المثل که شیوة قرآنی است، به طرح آن پرداخته است. در این مقاله با اشاره به پیشینه مباحث کلامی و تأثیر آن در فرهنگ و اندیشة ایرانیان، به بررسی دیدگاه عارفانة مولانا پرداخته شده است. وی با طرح مسائلی همچون سبب و مسبب، سبب سازی و سبب سوزی، رابطة جبر و توکل، جبر خاصه و حدود اختیار انسان، افکار و اندیشه هایش را بیان کرده است. او در عین اینکه قدرت فائقه و جباریت حق را نشانة عجز وزاری انسان و نهایتاً جبر می‌داند، با بیان پشیمانی و شرم آدمی از اعمالش او را دارای اختیار و انجام عمل آگاهانه معرفی می‌کند. 1 C ompulsion and choice are one of the significant issues of theology; and from a long time ago, it has been paid attention to with different viewpoints; each of the followers of the different beliefs has dealt with this issue according to his own specific idea. One of the famous viewpoints in this regard is that of the mystics, which has a widespread reflection in the literal-mystical heritage. Mowlavi, as one of the theoreticians of this issue, deals with it in Mathnavi Ma’navi through anecdotes and proverbs, which is the Quranic method. In this article, the background of the theological discussions and its effect on the Iranian’s culture and thoughts, as well as on Mowlavi’s mystical viewpoints, are investigated. He poses such issues as cause and signification, providing causes and removing them, the relationship between compulsion and trust to show that Allah’s specific compulsion is the sign of man’s weakness and finally of the compulsion. With reference to the man’s regret and shame for what he has done, he also introduces man as a creature with a conscious choice. 111 134 محمد فولادی Muhammad Foladi عضو هیات علمی دانشگاه قم ایران dr.mfoladi@gmail.com محمد رضا یوسفی Muhammad Reza Yosefi عضو هیات علمی دانشگاه قم ایران myousefi46@yahoo.com مولوی مثنوی معنوی علم کلام جبر اختیار استعلامی، محمد، شرح مثنوی، تهران، انتشارات زوّار و سیمرغ، چاپ دوم، 1372.##اشپولر، برتولد، تاریخ ایران در قرون نخستین اسلامی(2جلدی)، ترجمه مریم میراحمدی، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ دوم، 1373. ##آملی، حسن زاده، خیر الاثر در ردّ جبر و قدر، بی تا، دفتر تبلیغات اسلامی.##پورنامداریان، تقی، در سایة آفتاب، تهران، سخن، چاپ اول، 1380.##تهرانی، میرزا جواد آقا، میزان الطالب، قم، مؤسسه در راه حق، چاپ چهارم، 1374.##تجلیل تبریزی، ابوطالب، پایه های علمی و منطقی عقاید اسلامی، انتشارات تسنیم، چاپ اول، 1377.##جرجانی، میر سید شریف، تعریفات، ترجمه حسن سید عرب، تهران، انتشارات فروزان، چاپ اول،1377.##جعفری، محمد تقی، تفسیر مثنوی، تهران، انتشارات اسلامی، چاپ هشتم، ج1، 1361.##جعفری، محمد تقی، تفسیر مثنوی، تهران، انتشارات اسلامی، چاپ دهم، ج 12، 1363.##10. جعفری، محمد تقی، تفسیر مثنوی، تهران، انتشارات اسلامی، چاپ دهم، ج 7 و 8، 1363.##11. جعفری، محمد تقی، جبر و اختیار، تهران، بی تا، بی جا،1352.##12. جلالی نائینی، سید محمدرضا، توضیح الملل، (ترجمه ملل و نحل شهرستانی)، انتشارات اقبال، چاپ سوم، 1361.##13. حلبی، علی اصغر، تاریخ علم کلام در ایران و جهان اسلام، تهران، انتشارات اساطیر، چاپ اول، 1373.##14. خلیفه، عبدالکریم، عرفان مولوی، ترجمه احمد محمدی و احمد میرعلایی، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ چهارم، 1375.##15. رکنی، محمد مهدی، جبر و اختیار در مثنوی، تهران ، اساطیر، چاپ اول، 1377.##زرین کوب، عبدالحسین، سرّ نی، تهران، انتشارات علمی، چاپ پنجم 1373.##17. زمانی، کریم، میناگر عشق، تهران، نشر نی، چاپ دوم، 1383.##18. سبزواری، ملاهادی، شرح مثنوی، به کوشش مصطفی بروجردی، تهران، انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ اول، 1374.##19. شهرستانی، ابوالفتح محمد بن عبدالکریم، الملل و النحل، قم منشورات الشریف الرضی، طبع سوم، 1364.##20. شهیدی، سید جعفر، شرح مثنوی، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ اول، ج4، 1373.##21. صفا، ذبیح الله، تاریخ ادبیات ایران، تهران، فردوس، چاپ یازدهم، ج3، 1373.##22. صفا، ذبیح الله، تاریخ ادبیات ایران، تهران، فردوس، چاپ هفتم، ج1، 1380.##23. صفائی، احمد، علم کلام، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ پنجم، 1368.##24. فروزانفر، بدیع الزمان، احادیث مثنوی، تهران، انتشارات امیر کبیر، تهران، چاپ پنجم، 1370.##25. فروزانفر، بدیع الزمان، شرح مثنوی شریف، تهران، انتشارات زوّار، چاپ ششم، 1373.##فیض کاشانی، محسن، علم الیقین، مترجم، حسین استاد ولی، تهران، انتشارات حکمت، چاپ اول، 1379.##27. کلینی، ابی جعفر محمد بن یعقوب، اصول کافی، ج3، ترجمه و شرح سید جواد مصطفوی، تهران، دفتر نشر فرهنگ اهل البیت، 1348.##28. مشیّدی، جلیل،کلام در کلام مولوی، انتشارات دانشگاه ارک، اراک، چاپ دوم، 1382.##29. مطهری، مرتضی، انسان و سرنوشت، قم، انتشارات صدرا، چاپ 11، 1371.##30. موحّد، صمد، گزیدة گوهر مراد(عبدالرزاق لاهیجی)، تهران، کتابخانة طهوری، چاپ اول، 1364.##31. همایی، جلال الدین، مولوی نامه، تهران، مؤسسه نشر هما، چاپ پنجم، 1376.##

0 گونه‌شناسی تطبیقی رویکرد آشتیانی و مطهری به فلسفه غرب Comparative Typology of Motahari’s and Ashtiani’s Approaches to Western Philosophy http://pfk.qom.ac.ir/article_279.html 10.22091/pfk.2006.279 0 بیش از یک قرن از آشنایی ایرانیان با فلسفه‌های جدید غرب می‌گذرد.گونه‌شناسی رویکرد اندیش‌وران ایرانی با این فلسفه، از موضوع‌هایی است که امروزه بایستی بررسی و تحلیل شود. این نوشتار، روی کرد متفاوت مرحوم سید جلال الدین آشتیانی و استاد شهید مرتضی مطهری را به فلسفه غرب بررسی می کند و نوع رویارویی شهید مطهری را دفاع‌پذیرتر، مفیدتر و کارآمدتر می سنجد. در این مقاله، پس از برخی مباحث مقدماتی، دیدگاه‌های این دو اندیشمند درباره فلسفه غرب به‌گونه‌ای تطبیقی و آنگاه دلیل‌های برتری روی‌کرد مطهری بیان خواهد می شود.با این وجود ،شیوه مطهری نیز کاستی‌هایی دارد که درپایان مقاله به آنها اشاره خواهد شد. 1 ranians have been familiar with new western philosophies for more than one century. One of the main subjects which today should be seriously dealt with is typology of Iranian thinkers’ approaches to those philosophies. The author of this paper holds that Sayyed Jalāl `d-din Ashtiani and Morteza Motahari can be studied as representative of two different approaches to western philosophy. According to the author’s claim, Motahari’s approach is more plausible, more useful and more practical. Presenting some introductory points, the present article examines these two thinkers’ viewpoints of western philosophy in a comparative way; then, it explains why Mortahari’s approach is better, though possessing shortcomings. 135 161 حسین علی رحمتی Hosein Ali Rahmati پژوهشگر علم فلسفه، دانشگاه مفید ایران فلسفه غرب مرتضی مطهری سید جلال الدین آشتیانی ایرانیان و فلسفه غرب فیلسوفان اسلامی و فلسفه غرب 1.آشتیانی، سید جلال الدین، مجموعه رسائل فیلسوف کبیر حاج ملا هادی سبزواری (مشتمل بر مباحث مهم عرفانی و فلسفی و مسائل اعتقادی)، مشهد: اداره کل اوقاف خراسان و دانشگاه مشهد، 1349.##2.______________ ، قرة العین، تألیف ملا محمد مهدی نراقی، پیشگفتار: حسن نراقی، تهران: انجمن حکمت و فلسفه ایران، 1357الف.##3.______________ ، اللمعة الالهیة و الکلمات الوجیزة، تالیف ملا محمد مهدی نراقی، پیشگفتار: حسن نراقی، تهران: انجمن حکمت و فلسفه ایران، چاپ اول، 1357ب.##4.______________ ، تفسیر سوره فاتحة الکتاب (به ضمیمه دو رساله در تفسیر سوره فاتحه)، مولف: ناشناخته، قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، مرکز چاپ و انتشارات، ویرایش دوم، چاپ سوم، 1377.##5.______________ ، سه رساله فلسفی، مولف: صدر الدین محمد شیرازی، قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، مرکز چاپ و انتشارات، چاپ سوم، 1378الف.##6.______________ ، منتخباتی از آثار حکمای الاهی ایران، قم: بوستان کتاب قم، ج1، چاپ اول ناشر، 1378ب.##7.______________ ، منتخباتی از آثار حکمای الاهی ایران، قم: بوستان کتاب قم، ج3، چاپ اول ناشر، 1378ج.##8.______________ ، نقدی بر تهافت الفلاسفه غزالی، قم: بوستان کتاب، چاپ اول، 1378د.##9.______________ ، مشارق الدراری: شرح تائیه ابن فارض، تالیف سعید الدین سعید فرغانی، قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، مرکز چاپ و انتشارات، ویرایش دوم، چاپ دوم (اول ناشر)، 1379.##______________ ، شرح مقدمه قیصری بر فصوص الحکم ابن عربی، قم: بوستان کتاب قم، چاپ پنجم، 1380.##______________ ، شرح بر زاد المسافر، مولف: صدر الدین محمد شیرازی، قم: بوستان کتاب قم، ویرایش دوم، چاپ اول ناشر، 1381.##______________ ، الشواهد الربوبیة فی المناهج السلوکیة، مولف: صدر الدین محمد شیرازی، قم: بوستان کتاب قم، چاپ سوم (اول ناشر)، 1382الف.##______________ ، هستی از نظر فلسفه و عرفان، قم: بوستان کتاب، ویرایش سوم، چاپ چهارم، 1382ب.##______________ ، «عرفان و فلسفه در آفاق فرهنگ تشیع»، در کتاب در حکمت و معرفت: مجموعه مقاله‌ها و مصاحبه‌های حکمی معرفتی استاد سید جلال الدین آشتیانی، به کوشش: حسن جمشیدی، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه معاصر، چاپ اول، 1385الف.##______________ ، «نضج الاهیات مستند به بحث و درس و توجه به سلطان وجود است»، در کتاب در حکمت و معرفت: مجموعه مقاله‌ها و مصاحبه‌های حکمی ـ معرفتی استاد سید جلال الدین آشتیانی، به کوشش: حسن جمشیدی، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، چاپ اول، 1385ب.##ابراهیمی دینانی، غلامحسین ، پرتو خرد، تهران: مهر نیوشا، چاپ اول، 1385.##بروجردی، مهرزاد، روشنفکران ایرانی و غرب: سرگذشت نافرجام بومی گرایی، ترجمه: جمشید شیرازی، تهران: نشر و پژوهش فرزان روز، چاپ چهارم، 1384.##حسینی آملی، ؟ ، «چشمه فیض»، صدرای زمان، مشهد: دفتر تبلیغات اسلامی خراسان، چاپ اول،1384.##حقدار، علی اصغر ، «سید جلال الدین آشتیانی و تاریخمندی حکمت سنتی»، صدرای زمان، مشهد: دفتر تبلیغات اسلامی خراسان، چاپ اول، 1384.##دژاکام، علی ، تفکر فلسفی غرب از منظر استاد شهید مرتضی مطهری، 2ج، تهران: موسسه فزهنگی اندیشه، چاپ اول، 1375.##رحمتی، حسینعلی، « فلسفه اسلامی و تاثیرات فلسفه غرب »، روزنامه همشهری ، س 10، (سه شنبه ـ چهارشنبه 11 ـ 12 دی)، 1380.##ـــــــــــــــــــ ، «آشتیانی و احیای تراث»، شریعه شهود: درباره استاد آشتیانی و پاره‌ای از آرای حکمی او، به کوشش: عبدالحسین خسروپناه، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، چاپ اول، 1385الف.##ـــــــــــــــــــ ، «از آشتیانی چه می توان آموخت؟»، شریعه شهود: درباره استاد آشتیانی و پاره‌ای از آرای حکمی او، به کوشش: عبدالحسین خسروپناه، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، چاپ اول، 1385ب.##ـــــــــــــــــــ ، طهور در ساغر: سیری در اندیشه‌های فلسفی استاد مطهری، تهران: انتشارات کانون اندیشه جوان، چاپ اول، 1385ج.##علوی بونو، یحیی ، «از بی کران علم در افق‌های دورتر»، صدرای زمان، مشهد: دفتر تبلیغات اسلامی خراسان، چاپ اول، 1384.##کربن، هانری ، تاریخ فلسفه اسلامی، ترجمه: سید جواد طباطبایی، تهران: کویر، چاپ دوم، 1377.‌##مجتهدی، کریم ، نخستین آشنایی ایرانیان با فلسفه‌های معاصر غرب، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی و انتشارات موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران، چاپ اول، 1379.##مطهری، مرتضی ، حرکت و زمان در فلسفه اسلامی،‌ 4ج، تهران:‌ حکمت، 1366).##ــــــــــــــــــ ، پیرامون جمهوری اسلامی، تهران: صدرا، چاپ چهارم، 1367.##ــــــــــــــــــ ، تعلیم و تربیت در اسلام، تهران: صدرا، چاپ چهاردهم، 1367.##__________ ، مجموعه آثار استاد شهید مطهری، تهران: صدرا، ج6، چاپ هشتم، 1380.##__________ ، مجموعه آثار استاد شهید مطهری، تهران: صدرا، ج13، چاپ ششم، 1380.##__________ ، مجموعه آثار استاد شهید مطهری، تهران: صدرا، ج7، چاپ هفتم، 1381.##__________، مجموعه آثار استاد شهید مطهری، تهران: صدرا، ج10، چاپ ششم، 1383.##__________ ، مجموعه آثار استاد شهید مطهری، تهران: صدرا، ج23، چاپ اول، 1383.##نصر، سید حسین، در غربت غربی( زندگی نامه خود نوشت دکتر سید حسین نصر)، ترجمه: امیر مازیار و امیر نصری، تهران:‌ موسسه خدمات فرهنگی رسا، چاپ اول، 1383.##داوری اردکانی ،رضا(1384)، «یادنامه سید جلال الدین آشتیانی» روزنامه شرق،س2، شنبه سوم اردیبهشت.##

0 نظام‌واره تجلّی در مکتب عرفانی ابن عربی Scheme of Tajalli (Theophany) http://pfk.qom.ac.ir/article_280.html 10.22091/pfk.2006.280 0 تحلیل عالم به معنای ماسوی الله، پس از وحدت وجود، از اساسیترین مسائل عرفان نظری است. این نوشتار ضمن برشماری مقدمات لابدی بحث، تجلّی را به منزله نظامی که متصدی تبیین و تحلیل کثرات است، بررسی می‌کند. ویژگی این مقاله، اتقان انتساب مدعیات به اهل عرفان وبه خصوص نحله محیی‌الدینی است، این ویژگی از آنجا مهم می‌نماید که در برخی از یادداشت‌های محققان، بعضی تصورات غیرواقعی، به گونه جازمانه به شیخ اکبر نسبت داده می‌شود. تنها راه پیشگیری ازاین آسیب پژوهشی در همه حوزه‌ها از جمله عرفان نظری، التزام به طرح دقیق نظرات مورد تحقیق است، به گونه ای که آشکارکنندة عبارات اهل عرفان باشد. از این رو، روش نویسنده، توجه دو چندان به ذکر راویگونه کلمات شیخ اکبر و شارحان وی، آمیخته به تحلیل آنهاست. 1 A mong the questions of fundamental importance in theoretical Sufism is analysis of the realm of all other than God, after oneness of Being (wahdat al-wujood). Enumerating necessary preliminaries of the discussion, this paper investigates into tajalli (theophany) as a scheme, which is put in charge of explaining and analyzing Multiplicities. What, for the author, can be of special importance is the validity of what is ascribed to mystics, especially to those following Muhyi al-Din Ibn al-‘Arabi. Meanwhile in the writings of some researchers, there are some wrong conceptions, which are decisively ascribed to Shaykh Akbar; if we are to prevent research harms, we should avoid such erroneous ascriptions and undertake to represent opinions precisely. So the author sets forth Shaykh Akbar’s and his expositor’s words in a narrator-like way and then analyzes them. 163 185 سید احمد فاضلی Sayyed Ahmad Fāzeli دانشجوی دکتری دانشگاه قم ایران ahmad.fazeli@gmail.com تجلی ظهور وحدت کثرت عرفان نظری . آشتیانی، سیدجلال الدین، شرح مقدمه قیصری، بوستان کتاب، قم، 1375 ش.##2._________ ، منتخبات آثار حکما، بوستان کتاب، قم، 1363ش.##3. آملی، سید حیدر، جامع الاسرار و منبع الانوار به ضمیمه رساله نقد النقود فی معرفه الوجود، موسسه التاریخ العربی، 1426ق.##4. ابن عربی، محیی الدین، الفتوحات المکیه، دارصادر، بی‌تا، بیروت.##5. _________ ، فصوص الحکم، تعلیقات ابوالعلاء عفیفی، انتشارات الزهراسلام الله علیها، تهران 1370ش.##6. الترکه، صائن الدین علی بن محمد، تمهید القواعد، حواشی سید جلال الدین آشتیانی، انجمن حکمت و فلسفه تهران، 1360ش.##7. _________ ، شرح فصوص الحکم، نشر بیدار، قم، 1378ش.##8. پارسا، خواجه محمد، شرح فصوص الحکم، مرکز نشر دانشگاهی، تهران، 1366ش.##9. جامی، عبدالرحمن، اشعة اللمعات، تحقیق حامد مدبانی، تهران، بیتا.##10._________ ، سه رساله در تصوف(لوامع، لوایح، شرح رباعیات وحدت وجود)، نشر منوچهری، تهران، 1360ش.##11._________ ، شرح فصوص الحکم، مطبعه الزمان، 1304ق.##12._________ ، نقدالنصوص فی شرح نقش الفصوص، تصحیح ویلیام چیتیک، موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی،1370 ش.##13. جندی، موید الدین، شرح فصوص الحکم، تصحیح و تعلیق سید جلال الدین آشتیانی، بوستان کتاب، قم،1381ش.##14. خوارزمی، تاج الدین حسین، شرح فصوص الحکم، تحقیق آیت الله حسن‌زاده آملی، بوستان کتاب، قم، 1379ش.##15. شیرازی،رکن الدین، نصوص الخصوص فی شرح الفصوص، نسخه مخطوط.##16. الشیرازی، صدرالدین محمد، الاسفار الاربعه، داراحیاءالتراث العربی، بیروت،1981م.##17. ._________ ، الشواهدالربوبیه فی المناهج السلوکیه، با حاشیه حاج ملا هادی سبزواری، موسسه التاریخ العربی، بیروت، 1966م.##18. فرغانی، سعیدالدین سعید، مشارق الدراری، بوستان کتاب، قم،1379ش.##19. ._________ ، منتهی المدارک و مشتهی کل عارف و سالک، المکتب الصنایع،1293 ق.##20.فیض، ملامحسن، عین الیقین فی اصول اصول الدین، نسخه مخطوط.##21. _________ ، کلمات مکنونه من علوم اهل الحکمه و المعرفه، انتشارات فراهانی، تهران، 1342ش.##22. قونوی، صدرالدین، شرح الاربعین حدیثاً، انتشارات بیدار، قم، 1372ش.##23. _________ ، مفتاح الغیب و شرحه مصباح الانس، نشر مولی، تهران، 1374ش.##24.قیصری رومی، محمد داوود، شرح فصوص الحکم، تحقیق سید جلال الدین آشتیانی، انتشارات علمی و فرهنگی، تهران، 1375ش.##25. کاشانی، عبدالرزاق، شرح فصوص الحکم، نشر بیدار، قم، 1370ش.##26.لاهیجی، شیخ محمد، مفاتیح الاعجاز فی شرح گلشن راز، انتشارات سعدی، تهران، 1374ش.##27.یزدان پناه، سید یدالله، درسهای عرفان نظری.##

0 بررسی و نقد نظریه خودگرایی اخلاقی Critical Analysis of Ethical Egoism http://pfk.qom.ac.ir/article_281.html 10.22091/pfk.2006.281 0 خودگرایی اخلاقی یکی از نظریه‌های اخلاقی در حوزه اخلاق هنجاری است. در این مقاله با اشاره به اقسام و تقریرهای خودگرایی اخلاقی و ارتباط آن با خودگرایی روان‌شناختی به طرح، تحقیق و بررسی ساختار ومؤلفه‌های این نظریه پرداخته شده و ادله موافقان و مخالفان این نظریه مورد نقد و تحلیل قرار گرفته است. 1 A mong the ethical theories in the domain of normative ethics is ethical egoism. Presenting the kinds and versions of ethical egoism and its relationship to psychological egoism, this paper describes the structure and components of this theory, and then offers the arguments of those in favor and the opponents of the theory and criticizes the arguments of each. 187 222 سید محمد حسینی سورکی Sayyed Mohammad Hoseini Suraki پژوiهشگرفلسفه پژوهشگاه علوم انسانی دفتر تبلیغات. ایران اخلاق هنجاری نظریه‌های اخلاقی خودگرایی اخلاقی خودگرایی روان‌شناختی بکر، لانس. سی، تاریخچه فلسفه اخلاق غرب، مجموعه مقالات دائرّة‌المعارف فلسفه اخلاق، ترجمه گروهی از مترجمان، قم، انتشارات موسسه آموزش پژوهشی امام خمینی، چاپ اول، 1378.##کاپلستون، فردریک، تاریخ فلسفه، ترجمه امیر جلال‌الدین اعلم، تهران، انتشارات سروش، چاپ دوم، جلد پنجم، 1370.##لالاند. آندره، فرهنگ علمی و انتقادی فلسفه، ترجمه غلامرضا وثیق، تهران، فردوسی، 1370.##لین، ایان مک، فرهنگ علوم سیاسی آکسفورد، ترجمه دکتر حمید احمدی، تهران، نشر میزان، چاپ اول، 1381.##مور.جی.ای، مبانی اخلاق، ترجمه غلامحسین توکلی و علی عسگری، قم، پژوهشگاه فرهنگ و علوم اسلامی،1385.##هابز، توماس، لویاتان، ویرایش و مقدمه سی.بی.مک فرسون، ترجمه حسین بشریه، تهران، نشر نی، چاپ اول، 1387.##Audi. Rovert, (Editor) The Cambridge Dictionary of philosophy (Second, Edition), Cambridge University Press, New York; 1999.##Baier. Kurt, ‘Egoism’ in companion to ethics, edited by: Peter Singer, Blackwell, 1999.##Blum Lawrence ‘Altuism’ in Encyclopedia of Ethics, Edited by, Lawrence C.Becker and Charlotte, B. Becker. New York and London, Routledge, 1999.##Bowie, Bob, Ethical Studies. London: Wellston Thorniest, 2001.##Harris, C.E, ‘Applying moral theories’ U.S.A: Wadsworth Publishing Company, 1997.##Kurt, Richard, ‘Egoism and Altuism’ in Routledge Encyclopedia of philosophy, Edited by; Edward Craige: London, Routledge: 1998.##Mackinnon Barbara, ethics (theory and contemporary issues)wadsworth publishing company, U.S.A, 1998.##Pojman L.P, ethics discovering right and wrong, Wadsworth publishing company, U.S.A, 1999.##Rachels, james, the element of moral of philosophy, New York, McGrew-Hill- Publishing company.##Rachels. James, ‘A Critical of Ethical Egoism’ in Philosophy, Edited by L.P: Pojman, United state MilitaryAcademy at WestPoint, Wadsworth Publishing Company, 1999.##Richmond Campel, ‘Egoism’ in Encyclopedia of Ethics, Edited by, Lawrence C.Becker and Charlotte, B.Becker, New York and London, Routledge, 1999.##Sober, Elliot ‘Psychological egoism’ in ethical theories, edited by Tlugh Lafollette, Blackwell publishers, Oxford, 1998.##Sidgewick Henry, Method of Ethics, Hacker publishing Company, Indioalis/Cambridge, 1998.##Brannan, Andrew ‘egoism’ in Stanford Encyclopedia of Philosophy http://plato.stanford.edu/entries/egoism First published Mon 4 Nov, 2002.##