JPTR دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 دانشگاه قم 1 10.22091/pfk.2007.222 مقاله علمی پژوهشی آموزة «ایمان می‌آورم تا بفهمم» تجلی عقل‌گرایی اراده‌گرایانة آگوستینی پورسینا زهرا استادیار دانشگاه شهید بهشتی 22 11 2007 9 1 3 22 16 08 2015 16 08 2015 Copyright © 2007, دانشگاه قم. 2007 http://pfk.qom.ac.ir/article_222.html

  یکی از نظامهای معرفت‌شناختی‌ای که به جدّ بر تأثیر عوامل غیرمعرفتی بر معرفت تأکید دارد نظام معرفت‌شناختی آگوستینی است. کندوکاو در اندیشة آگوستین قدیس، خصوصاً در نظریة معرفتی وی، نشان می‌دهد که او از جمله اندیشمندانی است که تأثیر احساسات و عواطف، و خواسته‌های انسان را بر باورهایش موشکافانه پی می‌گیرد. تحلیل آموزة «ایمان می‌آورم تا بفهمم»، در اندیشة آگوستین قدیس برای اثبات ادعای فوق، کاری است که در این مقاله صورت پذیرفته است.  

 آگوستین معرفت‌شناسی نفس عقل اراده ایمان آگوستین، قدیس، اعترافات قدیس آگوستین، ترجمة سایه میثمی، تهران، دفتر نشر و پژوهش سهروردی، 1379. پورسینا، زهرا (میترا)، تأثیر گناه بر معرفت، با تکیه بر آراء آگوستین قدیس، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، 1385. Augustine, Saint, On the Morals of the Catholic Church (De Moribus Ecclesiae Catholicae), translated by R. Stothert, in Basic Writings of Saint Augustine, ed. By Whitney J. Oates, V. 1, Random House Publishers, New York, 1948. (= Mor. of Cath. Chu.) ـــــــــــــــ , On the Spirit and the Letter (De Spiritu et Littera), translated  by P. Holmes, in Basic Writings of Saint Augustine, ed. by Whitney J. Oates, V. 1, Random House Publisher, New York, 1948. (= On S. & L.) ـــــــــــــــ , The Trinity (De Trinitate), in The Fathers of the Church, V. 45, translated by Stephen McKenna, C. SS. R., The Catholic University of America Press, Washington 17, D. C., 1963 (= Trin.). Bourke, Vernon J., The Essential Augustine, Hackett Publishing Company, Fourth Printing, 1983. (= Ess. Aug.) Burnaby, John (translator), The Library of Christian Classics, V. 8 : Augustine : Later Works, selected and translated with introductions by John Burnaby, SCM Press, LTD, London, 1955. (= A. L. W.) Cushman, Robert, “Faith and Reason”, in A Companion to the Study of St.Augustine, ed. by Roy W. Battenhouse, Oxford University Press, New York, 1955. (= Com to Aug.) Fitzgerald, Allan D. (ed.), Augustine through the Ages, An Encyclopedia, O. S. A., 1999. (= Aug. th. Ages) Gilson, Ettiene, The Christian Philosophy of Saint Augustine, translated by L. E. M. Lynch, Random House, New York, 1960. (= Ch. Ph. of Aug.) Lewis, Gordon Russell, Faith and Reason in the Thought of St. Augustine, Unpublished Ph. D. Dissertation, Syracuse University, 1959. (= F. & R. inAug.) Nash, Ronald H., The Light of the Mind : St. Augusitne’s Theory of Knowledge, The University Press of Kentuchy, 1969. (= Light of Mind) Radhakrishnan, S., M. A., Essentials of Psychology, Oxford University Press, 1988. (= Ess. of Psy.) Richardson, Alan, Christian Apologetics, D. D., SCM Press LTD, London, Fifth Printing, 1955. (= Ch. Ap.) Rist, John M., Augustine : Ancient Thought of Baptized, Cambridge University Press, 1997. (= A : A. T. B.) Rist, John, “Faith and Reason”, in The Cambridge Companion to St. Augustine, ed. by Eleonore Stump and Norman Kretzman, Cambridge University Press, 2001. (= Cam. Com to Aug.) Wainwright, William J., Reason and the Heart, A Prolegomenon to a Critique of Passional Reason, Cornell University Press, Ithaca and London, 1995. (= R. & H.)
JPTR دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 دانشگاه قم 1 10.22091/pfk.2007.223 مقاله علمی پژوهشی معرفت تنزیهی و تشبیهی خداوند افضلی علی استادیار مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران ـ گروه کلام 22 11 2007 9 1 23 52 16 08 2015 16 08 2015 Copyright © 2007, دانشگاه قم. 2007 http://pfk.qom.ac.ir/article_223.html

یکی از مهم‌ترین مباحث تاریخ کلام و فلسفه، چه در مغرب‌زمین و چه در فرهنگ اسلامی، همواره این بوده است که آیا عقل انسان قادر است به ذات و صفات پروردگار، معرفت ایجابی پیدا کند یا تنها می‌تواند به معرفت سلبی (تنزیهی) دست یابد. در این مقاله کوشیده‌ام نشان دهم که هم دلایل عقلی و هم آیات و احادیث اسلامی اثبات می‌کنند که یگانه معرفت دست‌یافتنی برای ذهن ما دربارة ذات و صفات الهی، معرفت سلبی است و هرگونه تلاش برای کسب معرفت ایجابی در این امر، به نظریه تشبیه می‌انجامد که به حکم عقل و نقل باطل است.

 ذات و صفات خدا معرفت ایجابی معرفت سلبی (تنزیهی) الهیات سلبی 1ـ قرآن کریم 2ـ نهج‌البلاغه 3ـ جهانگیری، محسن، محی‌الدین ابن‌عربی، تهران، انتشارات دانشگاه تهران،چاپ چهارم، 1375. 4ـ صدوق، محمدبن علی، التوحید، تهران، مکتبة الصدوق، 1398ه‍ .ق. 5ـ طباطبایی، محمدحسین (و مطهری، مرتضی)، اصول فلسفه و روش رئالیسم، قم، انتشارات صدرا،بی تا 6ـ طباطبایی، محمدحسین، نهایة الحکمة، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، بی‌تا 7ـ کلینی، محمدبن یعقوب، الکافی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1365، 8 جلد 8ـ مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، بیروت، مؤسسة الوفاء، چاپ دوّم، 1403ه‍ .ق.، 110 جلد 9ـ مصباح یزدی، محمدتقی، آموزش فلسفه، تهران، سازمان تبلیغات اسلامی، 1365.
JPTR دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 دانشگاه قم 1 10.22091/pfk.2007.224 مقاله علمی پژوهشی نظریه اخلاقی قاضی عبدالجبار معتزلی جوادی محسن استاد فلسه و کلام دانشگاه قم اترک حسین دانشجوی دکتری دانشگاه قم 22 11 2007 9 1 53 96 16 08 2015 16 08 2015 Copyright © 2007, دانشگاه قم. 2007 http://pfk.qom.ac.ir/article_224.html

 قاضی عبدالجبار گرچه به عنوان متکلم معتزلی مشهور است، با توجه به نظرات اخلاقی او در کتب کلامی بی‌شک می توان او را یک فیلسوف اخلاق نیز نامید. در این مقاله ما در صدد هستیم تا نظرات اخلاقی او را در باب اخلاق هنجاری و فرا اخلاق بیان کنیم. عبدالجبار یک فیلسوف اخلاق عقل گرا است که منشأ الزامات اخلاقی را عقل دانسته و درستی و نادرستی اعمال را به وسیله عقل قابل کشف می داند. او یک ذات‌گراست یعنی درستی و نادرستی اعمال را ناشی از ذات اعمال می‌داند نه عوامل خارجی. او یک وظیفه‌گرای قاعده نگر است و معتقد به قواعد و وظایف اخلاقی است که انسانها موظف به انجام آنها هستند. او یک شهودگرا و مبناگرای اخلاقی است یعنی معتقد به قضایای پایه اخلاقی است که قابل شهود عقلانی هستند. این قضایا که بیانگر اصول اخلاقی‌اند، بدیهی وضروری بوده و مبنای تعیین وظایف دیگر (نظری و اکتسابی) هستند.

 فلسفه اخلاق وظیفه‌گرایی مبناگرایی شهودگرایی حسن قبح وجوه عبدالجبار ابراهیم یوسف، هانم، اصل العدل عند المعتزله، دار الفکر العربی، 1413ق. ابوسعده، مهری، الاتجاه العقلی فی مشکلة المعرفة عند المعتزلة، دارالفکر العربی، 1413ق جرجانی، التعریفات، المطبعه الوهبیه، مصر، 1283 هـ. جرجانی، علی بن محمد، شرح المواقف للعضد الدین عبدالرحمان الایجی، تصحیح محمود عمر الدمیاتی، دارالکتب العلمیه، بیروت، 1998م. جی، ای، مور، مبانی اخلاق، ترجمه غلامحسین توکلی و علی عسگری یزدی، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی،1385، حائری یزدی، مهدی، کاوشهای عقل عملی، وزارت فرهنگ و آموزش عالی، موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، انجمن اسلامی حکمت و فلسفه، 1361. دغیم، سمیح، موسوعة اصطلاحات الاشعری و القاضی عبدالجبار، مکتبة لبنان، چاپ اول 2002. الضویحی، علی بن صالح، آراء المعتزله الاصولیه، مکتبة الرشد و شرکة الریاض، چاپ اول، 1415ق. عبدالجبار، المحیط بالتکلیف، تحقیق عمر السید عزمی، الار المصریه للتألیف و الترجمه، بی تا عبدالجبار، المغنی فی ابواب التوحید و العدل، مطبعه دارالکتب، 1960م. عبدالجبار، شرح الاصول الخمسه،‌ دار احیاء التراث العربی، بیروت، لبنان، 1422ق غزالی، ابو حامد، المستصفی فی اصول الفقه، چاپ اول، چاپ بولاق، مصر1422ق. فرانکنا، ویلیام کی، فلسفه اخلاق،‌ ترجمه هادی صادقی، موسسه فرهنگی طه، چاپ اول، 1376. محمد سید، محمد صالح، الخیر و الشر عند قاضی عبدالجبار ، دار قباء للطباعه و النشر، 1998، ملایوسفی، مجید، عینیت گرایی در اخلاق، پایان نامه دکترا، مدرسه عالی شهید مطهری. Bentham, Jeremy, An Introduction to the principles of morals and legislation, in “utilitarianism and other Essays”, ed. Alan Ryan, penguin book, 1987 Dancy, Jonathan, “Intuitionism”, in “A Companion to Ethics” Peter Singer, Blackwell publishers, 1993. Fakhry, Majed, “Ethical Theories in Islam”, second edition, published by E.J.Brill, Leiden, the Netherlans,1994. Hourani, George F., Islamic Rationalism, Clarendom Press, 1971. Kant, Immanuel, “Groundwork of Metaphysic of Morals”, Translated and analyzed by H. J. Paton, Harper and Row Publish, 1964. Leaman, Oliver, Abd AL-Jabbar and the concept of uselessness, Journal of the History of Ideas, vol:41, No.1,(Jan-Mar 1980). Ross, W.D., “The Right and The Good”, OxfordUniversity Press, 2002. Sprigge, Timothy L.S., “naturalistic fallacy” in Encyclopedia of Ethics, Second Edition, eds. Lawrence C. Becker and Charlotte B. Becker, Routledge Publishing, 2001 _||_
JPTR دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 دانشگاه قم 1 10.22091/pfk.2007.225 مقاله علمی پژوهشی اهمیت فلسفة زیست شناسی رویکردی تاریخی میانداری حسن عضو هیأت علمی موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران 22 11 2007 9 1 97 120 16 08 2015 16 08 2015 Copyright © 2007, دانشگاه قم. 2007 http://pfk.qom.ac.ir/article_225.html

اول، فلسفه‌های علوم خاص، پرسشها و پاسخهایی خاص دارند. فلسفة زیست‌شناسی نیز از این قاعده مستثنا نیست. دوم، در جامعة فلسفی ما پرسشها و پاسخهایی مطرحند که فلسفة زیست‌شناسی به هر دو می‌تواند کمک کند. و سوم فلسفة زیست‌شناسی پرسشها و پاسخهایی جدید هم مطرح می‌کند. در این مقاله به برخی از مباحث هر سه دسته اشاره شده است. ارسطو، مسلمانان، نظریة تکامل در قرن نوزدهم و دو مسأله در قرن بیستم، برای این مقصود انتخاب شده‌اند.

 فلسفة زیست شناسی فلسفه تاریخ ابن سینا، القانون فی الطب، بیروت، دارصادر، بی‌تا. ----- ،  ، قانون در طب، کتاب اول، ترجمه عبدالرحمن شرفکندی (هه ژار) ، تهران، انتشارات سروش، 1363. ----- ، قانون در طب، کتاب سوم، بخش سوم، ترجمه عبدالرحمن شرفکندی     (هه ژار) ، تهران، انتشارات سروش، 1367. اخوان الصفا،  ، رسائل اخوان الصفا و خلان الوفاء، بیروت، دارصادر و داربیروت، 1376 (هـ.ق.). اخوان الصفا، محاکمة انسان و حیوان، ترجمة عبدالله مستوفی،‌ تهران، کتابفروشی محمد علی علمی، 1324. اخوان الصفا، دادخواهی حیوانات نزد پادشاه پریان از ستم آدمیان، ترجمة عبدالمحمد آیتی، تهران، نشر نی، 1382. بحارالانوار،  علامه محمد باقر مجلسی، مؤسسه الوفاء، بیروت، لبنان، 1404 ه.ق. پوپر، کارل ریموند، جستجوی ناتمام، ترجمه ایرج علی آبادی، تهران، انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی، 1369. رنان، کالین،  تاریخ علم کمبریج، ترجمه حسن افشار، تهران، نشر مرکز، 1366. زیست شناسی عمومی ـ گیاهی و جانوری،  هیأت مؤلفان،  تهران، مرکز نشردانشگاهی، 1379. طباطبایی، سید محمد حسین،   اصول فلسفه و روش رئالیسم، جلد پنجم، مقدمه و پاورقی به قلم استاد شهید مرتضی مطهری، شرکت افست، بی تا. کاپلستون، فردریک،  تاریخ فلسفه، جلد یکم، یونان و روم، ترجمه سیدجلال الدین مجتبوی، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی و انتشارات سروش، 1368. کرومبی،آ.سی.، از آگوستن تا گالیله، جلد اول، علم در قرون وسطی، ترجمة احمد آرام، تهران، انتشارات سمت، 1371. لودن، لری، «زوال مسأله تحدید»، ترجمه حسن میانداری، حوزه و دانشگاه: ویژه فلسفه علم، 34، سال نهم، 1382. نصر، سید حسین،  نظر متفکران اسلامی دربارة طبیعت، چاپ سوم با تجدید نظر، (چاپ اول 1342)، تهران، انتشارات خوارزمی، 1359. ------     ،  علم در اسلام، ترجمه احمد آرام، تهران، انتشارات سروش، 1366. Creath, R. & Maienschein, J.(eds.),, Biology and Epistemology, CambridgeUniversity Press, 2000. Curtis, R.C.,, "Are Methodologies Theories of Scientific Rationality?" The British Journal for the Philosophy of Science,37, pp. 135- 161, 1986. Gutting, G., "Scientific Methodology", in W.H. Newton-Smith (ed.),A Companion to Philosophy of Science, Blackwell, 2000. Hankinson, "Philosophy of Science" in J. Barnes, The Cambridge Companion to Aristotle, CambridgeUniversity Press, 1995. Hull, D., The Metaphysics of Evolution, StateUniversity of New York Press, 1989,. _______ ,"Why Did Darwin Fail," in R. Creath & J. Maienschein (eds.). 2000 _______ , "Darwin's Science and Victorian Philosophy of Science" in J. Hodge & G. Radick (eds.) the Cambridge Companion to Darwin, Cambridge University Press, 2003. Laudan, L. "Science at the Bar-Causes for Concern", Science, Technology & Human Values 1. no. 41; Reprinted in Lauden, 1996, Beyond Positivism and Relativism, Westview Press, 1982. Lennox, J. G.,  Aristotle's Philosophy of Biology, CambridgeUniversity Press, 2001. Lloyd, G.E.R., Aristotle: The Growth and Structure of his Thought, CambridgeUniversity Press, 1968. Mayr, E.,  Toward a New Philosophy of Biology, HarvardUniversity Press, 1988. _______ ,  One Long Argument, The Penguin Press, 1991. McMullin, E, "The Development of Philosophy of Science 1600-1900" in Olby, R.C. et al. (eds.), Companion to the History of Modern Science, Routledge, 1990. Miller, D.W.(ed.),  Popper Selections,PrincetonUniversity Press, 1985 Ross, D.,  Aristotle, Routledge, 1995, [1923]. Ruse, M.,  But Is It Science?, Prometheus Books, 1996. _______ ,  "Darwin and the Philosophers," in R. Creath & J. Maienschein (eds.), 2000. Sober, E., "Evolution, Population thinking, and Essentialism", Philosophy of Science, 47; 350-383, in E. Sober (ed.), 1994, Conceptual Issues in Evolutionary _||_
JPTR دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 دانشگاه قم 1 10.22091/pfk.2007.227 مقاله علمی پژوهشی بررسی انتقادی دیدگاههای سلبی جان دیویی از ایده‌آل‌های اخلاقی قاسمی اعظم دکتری فلسفه از دانشگاه شهید بهشتی آیت الهی حمیدرضا دانشیار فلسه دانشگاه علامه طباطبایی 22 11 2007 9 1 121 146 16 08 2015 16 08 2015 Copyright © 2007, دانشگاه قم. 2007 http://pfk.qom.ac.ir/article_227.html

    رویکرد دیویی در اخلاق «ابزارانگاری» نامیده می شود.  از نظر دیویی ملاک‌ها و اصول اخلاقی «قوانین» نیستند بلکه ایده های کلی هستند که حاصل تجربه‌اند. این ایده‌ها، ابزارها یا روش هایی برای سر و کار داشتن با موقعیتهای جدید است. به اعتقاد دیویی تفکر ابزاری برای گذشتن از یک موقعیت مفروض آکنده از ابهام و ناهماهنگی به یک موقعیت جدید و بهتر است. لازمه این رویکرد پراگماتیستی این است که شرایط تضمین احکام ارزشی در رفتار خود بشر باشد و نه در یک مرجع ثابت پیشین مثل فرامین الهی یا صور افلاطونی و یا عقل محض. دیدگاه دیویی در خصوص انکار ایده‌آل‌های اخلاقی را می توان به چالش کشید. از آنجا که دیویی منکر شناخت مطلق‌هاست، جامعه‌ای که به لحاظ دموکراتیک اخلاقی باشد، اساس عقلانی خود را از دست می‌دهد.   1- این مقاله برگرفته از رسالة دکتری با عنوان «بررسی انتقادی مبانی فلسفی دیدگاههای اخلاقی جان دیویی و هیلاری پاتنام» است.  

 دیویی اخلاق فلسفه اخلاق ایده­آل اخلاقی دموکراسی 1. ارسطو. اخلاق نیکوماخس. ترجمه سید ابوالقاسم پورحسینی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 2536. 2. توماس، هنری. بزرگان فلسفه. ترجمه فریدون بدره ای. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، 1348. 3. خاتمی، محمود. «پراگماتیسم و اومانیسم». از فلسفه شماره 4و5. بهار و تابستان 1381. صص 112-97، 1381. 4. دورانت، ویل. تاریخ فلسفه ترجمه عباس زریاب خویی. تهران: شرکت سهامی کتابهای جیبی، 1351، ج 2. 5. دیویی، جان.  اخلاق و شخصیت. ترجمه مشفق همدانی. تهران: صفی علی شاه، 1334. 6. دیویی، جان. بنیاد نو در فلسفه. ترجمه صالح ابوسعیدی. تهران: اقبال، 1337. 7. دیویی، جان. مقدمه‌ای بر فلسفة آموزش و پرورش یا دموکراسی و آموزش و پرورش. ترجمه امیر حسین آریان پور. تبریز: دانشسرای پسران، 1339. 8. دیویی، جان. منطق تئوری تحقیق. ترجمه علی شریعتمداری. تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 1369. 9. رورتی، ریچارد.  فلسفه و امید اجتماعی.  ترجمه عبدالحسین آذرنگ. تهران: نشر نی، 1384. 10. سروش، عبدالکریم. دانش و ارزش پژوهشی در ارتباط با علم و اخلاق. تهران: چاپ و صحافی سیستمافرم، 1359. 11. کلانتری، پریوش. ترجمه و تفسیر کتاب فلسفه افلاطون نوشته فیلد.رساله کارشناسی ارشد. تهران: دانشگاه علامه طباطبایی. دانشکده ادبیات و زبان های خارجی. 217ص. به راهنمایی دکتر اصغر دادبه، 73-1372. 12. لطفی، محمد حسن. افلاطون. دوره آثار افلاطون. تهران: شرکت سهامی انتشار، 1380، ج 2. 13. Dewey, John. Human Nature and Conduct.New York: Henry Holt and Company Publishers. Eight printing 1928. 14. Dewey, John. Reconstruction in Philosophy.New York: Henry Holt and Company  Publishers, 1924. 15. Dewey, John. Art as Experience. New York: Putnam sun’s, 1958. 16. Dewey, John. “Creative Democracy”. from Sidney Ranter, Secretary Conference on  Methods in Philosophy and Science. The Philosophy of the Common Man. P 220-228, 1968. 17. “Dewey’s Moral Philosophy, (first published 20 jan, 2005). Stanford   Encyclopedia of Philosophy(as SEP in text). from: http://plato.stanford.edu/entries/dewey-moral/ 18. Gouinlock, James. The Moral Writhings of John Dewey. New York:   Prometheus Books, 1994. 19. Jarrett, James L. The Teaching of Values.London and New York: 1991, Routledge. “Garrett, Garth. Jan. ”John Dewey Reconstructs Ethics,” (February 7, 2001).From :http://www.wku.edu/~jan.garrett/dewethic.htm#histback 20. Maxy J. “The Philosophy of John Dewey (with critical notes)”from:                http://www.radicalacademy.com/phildewey.htm, 2007. 21. Putnam,Hilary. Renewing Philosophy. U.S.A: President and Fellows of HarvardCollege, 1992. 22. Spencer J. Maxcy. “John Dewey’s Ethiccal Theory”, (acces date: 2006) The Cambridge Dictionary of Philosophy (1999). genenal editor: Robert Audi. CambridgeUniversity Press. 23. Willis, Wayne, (Access Date: 11,june, Morehead State University 2007),              “Dewey and Virtue Ethics”. Journal of Philosophy and History of Eduction, Vol 49. from: http://hometown.aol.com/jophe99/willis.htm.
JPTR دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 دانشگاه قم 1 10.22091/pfk.2007.228 مقاله علمی پژوهشی مبنا و هدف حقوق گندمگار رضا حسین استادیار گروه حقوق خصوصی دانشگاه قم 22 11 2007 9 1 147 174 16 08 2015 16 08 2015 Copyright © 2007, دانشگاه قم. 2007 http://pfk.qom.ac.ir/article_228.html

یکی از مباحث مهم در علم حقوق و بویژه فلسفه حقوق بحث از مبنا و هدف حقوق است. در هر یک از نظام‌های حقوقی جهان معاصر به اعتبار دیدگاه‌های کلی نسبت به جهان و انسان (جهان‌بینی) هدف و مبنایی را برای حقوق در نظر گرفته‌اند. عدالت و آزادی و تأمین مصالح و نظم اجتماعی از جمله مبانی و اهدافی است که در نظام‌های گوناگون حقوقی برای این رشته در نظر گرفته شده است. در نظام حقوق اسلامی نیز در چارچوب نگاه جامع به جهان و انسان و رابطة انسان با جهان هستی و جاودانگی انسان، مبنای حقوق بر قدر و حد و حق استقرار یافته است و تأمین سعادت فردی و اجتماعی در دنیا و آخرت از اجرای مقررات حقوقی لحاظ شده است. این مقاله در دو بخش کلی هدف و مبنای حقوق تحریر یافته و حسب مورد، نظام‌های گوناگون در آن بررسی شده است. 

 هدف مبنا ‌حقوق حقوق اسلامی امامی، سید حسن، حقوق مدنی، تهران، انتشارات اسلامیه، تهران، 1366، ج 4. تارا، جواد، فلسفة حقوق و احکام در اسلام،  انتشارات دانشگاه تهران، 1345، ج 1. جعفری لنگرودی، محمد جعفر، اصول فلسفی حقوق، تهران، انتشارات بی‌تا، 1333. __________ ، تاریخ معتزله، فلسفه فرهنگ اسلامی،  تهران، گنج دانش، 1338. __________ ، ترمینولوژی حقوق، تهران، گنج دانش، 1367. جوادی آملی، عبدالله، حق و تکلیف در اسلام، قم، مرکز نشر اسراء، دفتر انتشارات اسلامی، 1384. جوان، موسی، مبانی حقوق، تهران، رنگین گمان، تهران، 1326، ج 1. حسینی حائری، سید محمد کاظم، فقه العقود، قم، مجمع الفکر الاسلامی، 1421، ج 1. خسروشاهی، قدرت الله، فلسفة حقوق، قم، موسسه آموزشی – پژوهشی امام خمینی(ره)، 1378. دفتر همکاری حوزه و دانشگاه، درآمدی بر حقوق اسلامی، سمت، تهران، 1368، ج 1. دلفانی سماق، علی اشرف، مبانی مسئولیت کیفری در حقوق ایران و فرانسه، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه قم، 1377. راغب اصفهانی، ابی القاسم محمد، المفردات، مصر، دفتر نشر کتاب، 1404. روسو، ژان ژاک، مقدمه قرارداد اجتماعی، ترجمة زیرک زاده، تهران، انتشارات چهر، 1358، ج 6. ساکت، محمدحسین، دیباچه‌ای بر دانش حقوق،  تهران، انتشارات جهان معاصر، 1370. شیروی، عبدالحسین، حقوق تطبیقی، تهران، سمت، 1385. صفایی حائری، علی، حرکت، قم، لیله‌القدر، 1385. طباطبایی یزدی، سید محمد کاظم، حاشیه المکاسب، تهران، دارالمعارف الاسلامیه، 1370. طباطبایی، سیدمحمدحسین، اصول فلسفه و روش رئالیسم، جلد اول تا سوم در یک مجلد با پاورقی شهید مرتضی مطهری، شرکت افست، بی‌تا. قاضی، ابوالفضل، جامعه شناسی حقوق، انتشارات دانشگاه تهران، 1370. قربان‌نیا، ناصر، قرائت‌های گوناگون از حقوق طبیعی، مجلة فقه و حقوق، سال اول، 1383. کاتوزیان، ناصر، فلسفة حقوق، تهران، شرکت سهامی انتشار، 1377 ، ج 1. __________ ،  مقدمة علم حقوق، تهران، شرکت سهامی انتشار،  1378. گورویچ، ژرژ، درآمدی بر جامعه‌شناسی حقوق، ترجمه حسن حبیبی، انتشارات دانشگاه تهران، _||_
JPTR دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 دانشگاه قم 1 10.22091/pfk.2007.230 مقاله علمی پژوهشی اخلاق کاربردی: ماهیت، روش‌ها و چالش‌ها خزاعی زهرا استادیار دانشگاه قم 22 11 2007 9 1 175 204 16 08 2015 16 08 2015 Copyright © 2007, دانشگاه قم. 2007 http://pfk.qom.ac.ir/article_230.html

اخلاق کاربردی شاخه‌ای از اخلاق هنجاری است که به واسطه تمرکز بر جزئیات، از دو شاخه فرا اخلاق و نظریه‌های هنجاری متمایز می‌گردد. درباره ماهیت، محتوا و شیوه‌های استدلال آن، اتفاق نظر وجود ندارد. ارزیابی عملکردها، حل مشکلات یا شناسایی هنجارها و کدهای اخلاقی، به کمک محتوای درونی یا برونی و با استفاده از شیوه‌های بالا- پایین یا بالعکس، از جمله مسائل نزاع برانگیز در این شاخه علمی است. در این نوشتار، پس از تحلیل و ارزیابی رویکردهای مختلف درباره ماهیت، محتوا و روشهای اخلاق کاربردی  و ذکر چند مورد از چالش‌های  مطرح، در نهایت پیشنهادهایی برای پایان بخشیدن به این نزاع‌ها ارائه شده است. 

 اخلاق کاربردی اخلاق حرفه‌ای ماهیت اخلاق کاربردی روش‌های اخلاق کاربردی محتوای اخلاق کاربردی 1- Baier, A., (1986), “Extending the Limits of Moral Theory”, The Journal of Philosophy, 83(10):, 538-545 2------,-------, Baiers a., (2002), “ Trust and distrust of Moral Theorists”, Applied Ethics, critical Concepts in Philosophy, eds. Chadwick R., Schroeder D., ( London and Ney York, Routledge,) vol. 1, pp. 169-181 3- Bayertz K. (2002), “ Self- enlightenment of Applied Ethics”, Applied Ethics, critical Concepts in Philosophy, eds. Chadwick R., Schroeder D., ( London and Ney York, Routledge,) vol. 1, pp. 36-53 4- Beauchamp Tom L.,( 2003 ), “The Nature of applied Ethics”, A Companion to applied Ethics  , R. G. (Raymond Gillespie) Frey, Christopher Heath Wellman , ( New York,  oxford,) pp. 1- 33         1984),   5- Tom L. Beauchamp, Ruth Faden, R. Jay Wallace, and LeRoy Walters,(1984), Syllabus Informed Consent seminar, , eds. ... Tom L. Beauchamp and James F. Childress, Principles of Biomedical 6- ------------------,(2004), “Does Ethical Theory have a Future in Bioethics?” Journal of Law, Medicine and Ethics, 32 7-Bedau, Hugo A., “Applied Ethics”, The Encyclopedia of Ethics, ed. Becker, vol.1, pp.81-4 8- Bok S. , (1998), “ Introduction to Practical Ethics, Practical Ethics, A Collection of Addresses & Essays, ( New York, oxford,), pp. III- XIX 9-Dare, T. ,(2002), “ Applied Ethics, Challenges to”, Applied Ethics, critical Concepts in Philosophy, eds. Chadwick R., Schroeder D., ( London and Ney York, Routledge) vol. 1,  pp.23-36 10-Edel , A., Flower E., Oconnor Finbarr W., (1994) Critique of Applied Ethics: Reflections and Recommendations , ( Philadelphia: templeUniversity press) 11- Fieser J., (2006), Applied Ethics, The Internet Encyclopedia of Philosophy,. 12- Gerwen Jef v., ,( 2002 ),“ Three Methods in Applied Ethics: a Critical Review”, Applied Ethics, critical Concepts in Philosophy, eds. Chadwick R., Schroeder D., ( London and Ney York, Routledge) vol. 1, pp. 55-69 13- Kass, Leon R. ,( 2002), Life, Liberty and the defense of Dignity : the Challenge for Bioethics f( Sanfrancisco  Encounter Books), 65 14- Macintyre A., ( 2002), “ Does Applied Ethics Rest on a Mistake?”, Applied Ethics, critical Concepts in Philosophy, eds. Chadwick R., Schroeder D., ( London and Ney York, Routledge) vol. 1, pp. 228-243 15- Noble , cherly N., Singer P., (1982), “Ethics and experts”, The Hastings Center Report, vol.12,no.3, ,pp.7-15 16-Sidgwick H.,(1998), Practical Ethics, A Collection of Addresses & Essays, (New York, oxford,), 17-Taylor, J. S., “The Future of Practical Philosophy”,   www.aspcp.org/ijpp/TaylorFuture.pdf           18- Whitbeck, C., (2004), “Investigating Professional Responsibility”, Techne: Society and Technology, , vol.8, n.1_||_