2021-10-13T18:13:03Z
http://pfk.qom.ac.ir/?_action=export&rf=summon&issue=36
پژوهشهای فلسفی -کلامی
1735-9791
1735-9791
1384
7
25
مدرنیته و مطالعات دینی
محمود
خاتمی
این مقاله متکفّل اشاراتی در باب نسبت «مدرنیته» و «مطالعات دینی» است. بدین منظور ضمن بحثی دربارة مفهوم «دین» در «مطالعات دینی» جدید، از داعیة علمی بودنِ مطالعات دینی جدید و نیز نوع زبان و اهمیت تاریخ در این مطالعات سخن میرود و تلویحاً به تمایز مطالعات دینی جدید با آنچه در سنّت الهیات، کلام و علوم دینی خوانده میشد، نیز اشاره میشود.
مطالعات دینی
مدرنیته
الهیات
علوم دینی
تاریخ
علم جدید
2005
11
22
4
16
http://pfk.qom.ac.ir/article_308_3d5abd40a4fde198ca2f512f61d8f017.pdf
پژوهشهای فلسفی -کلامی
1735-9791
1735-9791
1384
7
25
جاودانگی عالم در تعامل با خلقت از دیدگاه ابن رشد
احمد
عابدی
بسیاری از فیلسوفان با استدلالهای فلسفی خود به قدم عالم معتقد شدهاند، درعین حال، بر این باورند که انبیاG در معارف خود، حدوث عالم را بیان کردهاند. غزالی نیز در این مسئله به تکفیر فلاسفه پرداخته است. اما ابنرشد در برابر وی به دفاع از فلسفه برخاسته و اعتراضات او را پاسخ داده است. ولی عقیدة خود ابنرشد چیست؟
بعضی به این دلیل که نتوانستهاند بین آرای او جمع کنند، گاهی او را متهم به تناقضگویی کرده و گاهی نیز داشتن دو نظر مختلف را به او نسبت دادهاند. مقالة حاضر به بازسازی نظر ابنرشد در این مسئله پرداخته و پس از بیان کیفیت جمع بین دین و فلسفه از نظر فیلسوف قرطبه به این نتیجه رسیده که ابنرشد بدون مسئلة جمع بین شریعت و حکمت قابل شناخت نیست. وی در تفسیر مابعدالطبیعه که در آنجا، تنها شارح ومفسر آرای ارسطوست، قدم عالم را گفته، ولی در آثاری که عقیدة شخصی خود را بیان میکند، به حدوث عالم گرایش دارد و با تأویل لفظ خلقت و مجاز دانستن آن و تمایز بین حدوث ذاتی و زمانی راهی برای پیوند عقل و نقل یافته است.
حدوث عالم
قدیم زمانی
خلقت
جمع بین عقل و نقل
تهافت فیلسوفان
2005
11
22
17
33
http://pfk.qom.ac.ir/article_309_5302ceefcd5bd9d0998023dbc915c262.pdf
پژوهشهای فلسفی -کلامی
1735-9791
1735-9791
1384
7
25
مبانی خداشناسی در الهیات بوناونتوره با تأکید بر راه معرفت آفاقی
سعید
رحیمیان
در مقالة حاضر، ضمن بررسی مبانی و پیشفرضهای الهیات بوناونتوره، فیلسوف و عارف فرانسیسکن در سة جنبه معرفتشناسی (11 مورد) و هستی شناسی و کلامی (11مورد)، نحوة تقریر او از راه آفاقی برای شناخت خداوند و دو راهی که او در آثار خویش تحت عنوان شناخت خداوند «از راه نشانههای او» در جهان و شناخت خداوند «در نشانههای او» مطرح کرده، بررسی و تجزیه و تحلیل شده است و اثر مهم او در این زمینه، یعنی مسیر نفس به سوی خداوند (به ویژه در فصل مربوط به خداشناسی آفاقی) تشریح و تبیین شده است.
الهیات بوناونتوره
نحلة فرانسیسکن
خداشناسی آفاقی
نشانه
صورت
تمثیلگرایی. تثلیث محوری
2005
11
22
34
59
http://pfk.qom.ac.ir/article_310_608cb22e15f90c2c52931ef7360e6a59.pdf
پژوهشهای فلسفی -کلامی
1735-9791
1735-9791
1384
7
25
تأمّلی بر ارزش معلومات از نظر علامه طباطبائی (ره)
جعفر
شانظری
قاسم
رضایی آدریانی
از پیچیدهترین مباحث فلسفی که سرنوشت بسیاری از مسائل به آن وابسته است، بحث علم وادراک است. و از جمله پرسش هایجدّی در این خصوص، مقدار اعتبار معلومات ودانش ما انسانهاست و اینکه واقعنمایی علم چگونه و در چیست؟
در میان اندیشمندان معاصر، علامه طباطبائی(ره) بیشازسایرین، به اینمهم توجه کرده ومباحث ارزشمندی را دربارة این موضوع ارائه داده اند. ایشان با ارجاع تمام علوم حصولی به علوم حضوری و پایهدانستن علوم حضوری، اولاً، رویکرد نوینی در این قلمرو داشته و ثانیاً، به توجیه خطای حواس دست یافتند.
در این نوشتار، ضمن تحلیل و تبیین دیدگاه علامه طباطبائی (ره) در باب ارزش معلومات و توجیه خطای حواس و یادآوری نکاتی چند در مورد این نظریه، سعی بر این داشته ایم تا تقریری منسجمتر با برخورداری از کمترین اشکال را در خصوص گونة واقعنمایی علم ارائه کنیم.
علم
ارزش ادراکات
واقع نمایی علم
علم حصولی
علم حضوری
2005
11
22
60
87
http://pfk.qom.ac.ir/article_311_b913210afe3b96467be06b7f27c05c24.pdf
پژوهشهای فلسفی -کلامی
1735-9791
1735-9791
1384
7
25
ارتباط وجودشناسی و زیبایی شناسی در فلسفة ملاصدرا
رضا
اکبری
ملاصدرا در زمانی پا به عرصة فلسفه نهاده که مسئلة غالب فلسفی، مسئلة اصالت وجود و ماهیت بوده است. او در چرخشی معرفتی از نظریة اصالت ماهیت در عرصة موجودات ممکن الوجود به نظریة اصالت وجود در این عرصه میگراید. این چرخش، انقلابی فراگیر در ساحت فلسفه ایجاد میکند و به تبع خود، اصولی همچون وحدت وجود، تشکیک وجود و اشتداد وجود را حاصل می کند. ملاصدرا عینیت مصداقی وجود، زیبایی، علم و دیگر صفات کمالی را به عنوان یک اصل فلسفی مطرح میکند. درچنین نگاهی، به اصولی همچون اصالت زیبایی، وحدت زیبایی، تشکیک زیبایی و اشتداد زیبایی میرسیم که خود را در اندیشة ملاصدرا آشکار میکنند.
وجودی
زیبایی
اصالت
وحدت
تشکیک
اشتداد
2005
11
22
88
102
http://pfk.qom.ac.ir/article_312_eeb726fad8b02e40727a329bc7c3c734.pdf
پژوهشهای فلسفی -کلامی
1735-9791
1735-9791
1384
7
25
بررسی نظریة محال بودن کفر مؤمن
رضا
برنجکار
برخی متکلمان بزرگ اسلامی، و پیش از همة آنها سید مرتضی (قده) برآنند که اگر شخصی حقیقتاً مومن شود، محال است از ایمان برگشته و کافر گردد. این متکلمان برای اثبات نظریة خود به دلیل عقلی و نقلی تمسک کردهاند. دلیل عقلی آنها این است که مومن مستحق پاداش ابدی و کافر مستحق کیفر ابدی است. پس اگر مومن، کافر شود، اجتما ع پاداش و کیفر ابدی پیش میآید که محال است. در این نوشتار، این استدلال نقد شده است. همچنین با بررسی احادیث، نشان داده شده که هیچیک از آنها نمیتواند نظریة بالا را اثبات کند، گذشته از این که آیات صریح قرآن و احادیث بر وقوع ارتداد و کفر مومن تأکید میورزند.
ایمان
کفر
احباط
موافات
ارتداد
بداء
روح ایمان
2005
11
22
103
121
http://pfk.qom.ac.ir/article_313_54fa7dd19aeb95bc62c020cacda32eb1.pdf
پژوهشهای فلسفی -کلامی
1735-9791
1735-9791
1384
7
25
برهان معرفتشناختیِ کارکرد صحیح بر وجود خدا
سید حسین
عظیمی دخت شورکی
تاریخ تفکر دینی و عقلی، میزبانِ اندیشههای متعدّدی دربارة اثبات وجود خداوند بوده است. در این میان، اندیشمندان حوزة دین به سه نوع از براهینِ غایتشناختی (teleological)، وجود شناختی(ontological) و کیهانشناختی(cosmological)، توجه کردهاند. آلوین پلنتینگا را میتوان شخصیتی دانست که بر این طرق سهگانه، طریقة چهارمی میافزاید. در واقع، تلاش وی در این زمینه، قابلیت آن را دارد که با عنوان «برهان معرفتشناختی کارکرد صحیح(proper function) بر وجود خدا» نامگذاری شود. این مقاله درصدد است تا با نظر به آرای این متفکر، خواننده را در جریان مقدمات این برهان تازه قرار دهد و میزان کارآمدی و توانایی این برهان را محک بزند. نویسنده برآن است که این برهان، هرچند مبتنی بر دیدگاه خاصی در باب ماهیت توجیه یا - بنا به اصطلاح آلوین پلنتینگا- ضمانت است، با اینحال، به خوبی میتواند در زمرة تلاشهای موفقی قرار گیرد که در زمینة اثبات وجود خدا صورت گرفتهاند.
معرفتشناسی(epistemology)
برهان معرفتشناختی و احتمالگرایانه بر وجود خدا (epistemological and probablistic argument for the existence of God)
نظریة کارکرد صحیح (theory of proper function
2005
11
22
122
153
http://pfk.qom.ac.ir/article_314_7d60323df1948620f316549a6dc926a3.pdf