دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 9 3 2008 05 21 Sohrawardi’s View on God’s Knowledge علم خدا در اندیشة سهروردی 3 17 256 10.22091/pfk.2008.256 FA منصور ایمانپور استادیار گروه فلسفة اسلامی دانشگاه تربیت معلّم آذربایجان Journal Article 2015 08 16 One of they key discussions in the Islamic philosophy is God’s Knowledge, on which philosophers and scholars have presented different opinions. One of these views belongs to Sheikh al-Ishraq. On one hand, he describes the necessary existent as Infinite Light and Manifestation and considers Knowledge the same as manifestation. On the other hand, the reality of Necessary Being is Pure Existence, All-existence, All-rich, the Infinite and the Bestower of everything. So it can be said that he believed in God’s priori and absolute Knowledge and proved it on the basis of his illuminationist philosophy. In addition, he regards God’s Knowledge of real existences, whether incorporeal or corporeal beings, as illuminative presential knowledge. The present article is going to explain Sheikh al-Ishrq’s viewpoint on Divine knowledge, to enumerate the later scholars’ objections and to response them on the basis of Sohrawrdi’s philosophical system. <br />  علم خدا یکی از مباحث کلیدی در فلسفة اسلامی محسوب می‌شود و آرای متنوّعی را فلاسفه و اهل نظر در این خصوص مطرح کرده‌اند. یکی از این آرای کثیر، نظر شیخ اشراق در این زمینه است. او از یک سو واجب تعالی را عین نور و ظهور بی نهایت معرّفی می‌کند و علم را همان ظهور می‌داند و از سوی دیگر حقیقت واجب تعالی را  «صرف الوجود» و «کلّ الوجود» و «غنیّ مطلق» و «بی‌نهایت» و «معطی همة اشیاء و واجد حقایق آنها» می‌داند. بنابراین می‌توان گفت که او نیز مطابق نظام فلسفی خویش به علم مطلق و پیشین واجب تعالی معتقد بوده و بر مبنای مکتب فلسفی خویش به اثبات آن نیز همّت گماشته است. پس اشکالی تحت عنوان نفی علم پیشین و تفصیلی خداوند به اشیاء، متوجّه او و نظام فلسفی‌اش نمی‌شود.<br />مضاف بر آن، شیخ اشراق علم خدا را به وجودهای عینی همة اشیاء اعمّ از مجرّدات و مادیّات  علم حضوری مبتنی بر قهر و تسلّط اشراقی می‌داند و هیچ موجود و ذرّه‌ای را از این علم و بصر خداوند، پنهان و مستور نمی‌داند. بنابراین همة موجودات ممکن پس از ایجاد نیز مشمول علم حضوری و بصر فراگیر حقّ تعالی هستند.<br />تشریح نظر شیخ اشراق در ساحتهای فوق و گزارش اشکالات متاخّرین بر نظر او و نقد آن اشکالات برپایة نظام فلسفی حکمه الاشراق، وظیفه ای است که این مقاله عهده‌دار انجامش است.<br />  http://pfk.qom.ac.ir/article_256_0100c22a3a39ce8cd5945f51da85a6a0.pdf