دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 8 1 2006 11 22 Euthanasia from Christian and Islamic point of view حق به‌ْمَرگی از دیدگاه مسیحیت و اسلام 31 52 275 10.22091/pfk.2006.275 FA سید حسن اسلامی استادیار مؤسسه آموزش عالی ادیان و مذاهب Journal Article 2015 08 18 n this paper, the author tries to deal with one of the most important contemporary ethical problems, i.e. euthanasia. Is it moral and ethically justifiable to kill a terminally ill person on his or her request due to an endless pain and suffering or incurable disease? To answer the question, the paper is divided into five sections. In the first section, euthanasia and its various kinds are defined, and the scope of the paper is limited accurately. The second section introduces catholic teachings and its uncompromising position against this action. The third section introduces Islamic viewpoint on euthanasia. Based on the Quranic verses, killing an innocent person is the gravest crime and is against God’s written law. The forth section concentrates on the two fundamental arguments in favor of euthanasia: the first is self-determination and respect for human autonomy, and the second is compassion and kindness to the patient with incurable disease. The fifth section assesses these reasons and tries to show that they are misused. مرگ از روی ترحم یا به‌مرگی، از مسائل بنیادی اخلاق زیستی است که از جهات گوناگونی بررسی می‌شود. آیا می‌توان به استناد اصول اخلاقی به کشتن بی‌درد کسانی اقدام کرد که خود، برای رهایی از درد و رنج پایان‌ناپذیر خویش، خواستار آن هستند؟ این نوشتار پس از مقدمه‌ای به بحث خود در پنج عنوان می‌پردازد: نخست این عمل را بر اساس عناصر اصلی اوتانازی (euthanasia)، به گونه‌ای روشن تعریف و انواع را آن معرفی می‌کند؛ دوم، دیدگاه مسیحیت را درباره این عمل باز می‌گوید؛ سوم؛ به تحلیل دیدگاه اسلام درباره این عمل می‌پردازد؛ چهارم، دلایل موافقان اوتانازی را گزارش می‌کند که آنان برای اثبات نظر خود بیشتر به دو دلیل استناد می‌کنند: نخست اصل خودآیینی فردی و دیگری اصل شفقت و نوع‌دوستی؛ پنجم به تحلیل و بررسی این دلایل می‌پردازد و کاستی های آنها را نشان می‌دهد.

دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 8 1 2006 11 22 Ibn Sina’s Innovations in (Philosophical) Psychology نوآوری‌های ابن سینا در علم النفس 53 89 276 10.22091/pfk.2006.276 FA سید محمد علی دیباجی استادیار دانشگاه تهران Journal Article 2015 08 18 A ristotle, Regarded as the founder of psychology (study of the soul), understood substances as matter organized by a particular form. The soul, for Aristotle, is the form of the body. Yet, in his view, motion, nourishing, imagination and reasoning, are among the acts of the soul, which make it different from other forms. Studying psychology deeply in the light of the Kalam and Islamic philosophy, Ibn Sina raised a number of questions: Is reasoning corporeal or incorporeal? Is the soul enduring or mortal? And what is the relationship between the soul and body? Contrary to Aristotle, Ibn Sina held that the soul is not corporeal, mortal and impressed in body but it is incorporeal, enduring, and regulator of body. Innovating new methods and solutions for topics such as the existence of the soul, nature of minds, sensory perceptions, inner sense, intellectual faculties, interaction between the soul and body, relationship between active intellect and human intelligence, and many other questions, Ibn Sina also attempted to study the soul separately and free from the methodology of physics, and in fact, to establish study of the soul on foundations different from Aristotle view. نگرش ارسطو به نفس و بدن بر دیدگاه او دربارة اجسام، یعنی ماده و صورت مبتنی است، اما حرکت، تغذیه، تخیل و تعقل را که انواع حیات هستند از اعمال نفس بر می شمرد تا تفاوت آن را با دیگر صورت‌ها بیان کند. نگاه متفاوت ابن سینا به مسأله مادی یا مادی نبودن نفس و نسبت آن با جسم، بقا یا فنای نفس پس از بدن، به ضمیمة نوآوری‌های او در مباحثی چون اثبات وجود نفس، ماهیت ذهن، ادراکات حسی، حس باطن، قوای عقلی، تعامل نفس و بدن، نسبت عقل فعال با عقل انسانی، مسائل فراوان علمِ نبوّات و رابطة آنها با ماهیت و کارکرد نفس و دهها مسئله دیگر، باعث شد تا او نفسشناسی را جدا از مجموعه علوم طبیعیات به طور مستقل مطالعه کند و در حقیقت، علم النفس را از نو، برپایه‌های متفاوت با دیدگاه ارسطو، بنیان نهد و تدوین نماید.

دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 8 1 2006 11 22 Relationship between Truth and Justice رابطة حق و عدالت 91 109 277 10.22091/pfk.2006.277 FA حسین توسلی استادیار دانشگاه باقرالعلوم Journal Article 2015 08 18 Q uestion of relationship between truth and justice can give a proper chance to representing some of the most important disputed concepts in respect to basic political values such as justice, equality, and human rights. Since there are some differences in basic principle as well as in methodology, it is necessary to examine the correlation of truth with justice in different epistemic levels or layers. The present essay attempts to embark on such a study by mentioning some more important examples, so that to provide an entrance to the nowadays settings of the discussion for Persian-speaking readers. پرسش از رابطة حق و عدالت، مجال مناسبی را برای بازنمود برخی از مهم‌ترین تقابل‌های فکری در زمینة ارزش‌های بنیادین سیاسی مثل عدالت، برابری، آزادی و حقوق بشر می تواند فراهم کند. با توجه به این‌که عده‌ای از اندیشه ورزان معاصر علاوه بر اختلاف در مبانی، تفاوت‌های روش‌شناسانه با هم دارند لازم است میان حق و عدالت در سطوح و لایه‌های معرفتی متعددی نسبت‌سنجی شود. این نوشتار به اختصار با ذکر برخی از نمونه‌های بااهمیت‌تر به این مهم می‌پردازد و مدخلی را برای ورود به فضای امروزی بحث در اختیار خوانندة فارسی زبان قرار می دهد.

دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 8 1 2006 11 22 Causal Relation in Mystical determinism of Rumi سبب و مسبب از دیدگاه جبر عارفانه مولوی 111 134 278 10.22091/pfk.2006.278 FA محمد فولادی عضو هیات علمی دانشگاه قم محمد رضا یوسفی عضو هیات علمی دانشگاه قم Journal Article 2015 08 18 C ompulsion and choice are one of the significant issues of theology; and from a long time ago, it has been paid attention to with different viewpoints; each of the followers of the different beliefs has dealt with this issue according to his own specific idea. One of the famous viewpoints in this regard is that of the mystics, which has a widespread reflection in the literal-mystical heritage. Mowlavi, as one of the theoreticians of this issue, deals with it in Mathnavi Ma’navi through anecdotes and proverbs, which is the Quranic method. In this article, the background of the theological discussions and its effect on the Iranian’s culture and thoughts, as well as on Mowlavi’s mystical viewpoints, are investigated. He poses such issues as cause and signification, providing causes and removing them, the relationship between compulsion and trust to show that Allah’s specific compulsion is the sign of man’s weakness and finally of the compulsion. With reference to the man’s regret and shame for what he has done, he also introduces man as a creature with a conscious choice. جبر و اختیار یکی از موضوعات مهم کلامی است که از دیرزمان بادیدگاه های گوناگون مورد توجه بوده است و هر یک از پیروان عقاید مختلف با دیدگاه خاص خود به این موضوع پرداخته‌اند. یکی از دیدگاه های معروف در این مسأله دیدگاه عرفا است که در میراث ادبی – عرفانی بازتاب گسترده ای دارد. مولوی به عنوان یکی از نظریه‌پردازان این موضوع در مثنوی معنوی با شیوة خاص خود، داستان و ضرب المثل که شیوة قرآنی است، به طرح آن پرداخته است. در این مقاله با اشاره به پیشینه مباحث کلامی و تأثیر آن در فرهنگ و اندیشة ایرانیان، به بررسی دیدگاه عارفانة مولانا پرداخته شده است. وی با طرح مسائلی همچون سبب و مسبب، سبب سازی و سبب سوزی، رابطة جبر و توکل، جبر خاصه و حدود اختیار انسان، افکار و اندیشه هایش را بیان کرده است. او در عین اینکه قدرت فائقه و جباریت حق را نشانة عجز وزاری انسان و نهایتاً جبر می‌داند، با بیان پشیمانی و شرم آدمی از اعمالش او را دارای اختیار و انجام عمل آگاهانه معرفی می‌کند.

دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 8 1 2006 11 22 Comparative Typology of Motahari’s and Ashtiani’s Approaches to Western Philosophy گونه‌شناسی تطبیقی رویکرد آشتیانی و مطهری به فلسفه غرب 135 161 279 10.22091/pfk.2006.279 FA حسین علی رحمتی پژوهشگر علم فلسفه، دانشگاه مفید Journal Article 2015 08 18 ranians have been familiar with new western philosophies for more than one century. One of the main subjects which today should be seriously dealt with is typology of Iranian thinkers’ approaches to those philosophies. The author of this paper holds that Sayyed Jalāl `d-din Ashtiani and Morteza Motahari can be studied as representative of two different approaches to western philosophy. According to the author’s claim, Motahari’s approach is more plausible, more useful and more practical. Presenting some introductory points, the present article examines these two thinkers’ viewpoints of western philosophy in a comparative way; then, it explains why Mortahari’s approach is better, though possessing shortcomings. بیش از یک قرن از آشنایی ایرانیان با فلسفه‌های جدید غرب می‌گذرد.گونه‌شناسی رویکرد اندیش‌وران ایرانی با این فلسفه، از موضوع‌هایی است که امروزه بایستی بررسی و تحلیل شود. این نوشتار، روی کرد متفاوت مرحوم سید جلال الدین آشتیانی و استاد شهید مرتضی مطهری را به فلسفه غرب بررسی می کند و نوع رویارویی شهید مطهری را دفاع‌پذیرتر، مفیدتر و کارآمدتر می سنجد. در این مقاله، پس از برخی مباحث مقدماتی، دیدگاه‌های این دو اندیشمند درباره فلسفه غرب به‌گونه‌ای تطبیقی و آنگاه دلیل‌های برتری روی‌کرد مطهری بیان خواهد می شود.با این وجود ،شیوه مطهری نیز کاستی‌هایی دارد که درپایان مقاله به آنها اشاره خواهد شد.

دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 8 1 2006 11 22 Scheme of Tajalli (Theophany) نظام‌واره تجلّی در مکتب عرفانی ابن عربی 163 185 280 10.22091/pfk.2006.280 FA سید احمد فاضلی دانشجوی دکتری دانشگاه قم 0000-0000-0000-0000 Journal Article 2015 08 18 A mong the questions of fundamental importance in theoretical Sufism is analysis of the realm of all other than God, after oneness of Being (wahdat al-wujood). Enumerating necessary preliminaries of the discussion, this paper investigates into tajalli (theophany) as a scheme, which is put in charge of explaining and analyzing Multiplicities. What, for the author, can be of special importance is the validity of what is ascribed to mystics, especially to those following Muhyi al-Din Ibn al-‘Arabi. Meanwhile in the writings of some researchers, there are some wrong conceptions, which are decisively ascribed to Shaykh Akbar; if we are to prevent research harms, we should avoid such erroneous ascriptions and undertake to represent opinions precisely. So the author sets forth Shaykh Akbar’s and his expositor’s words in a narrator-like way and then analyzes them. تحلیل عالم به معنای ماسوی الله، پس از وحدت وجود، از اساسیترین مسائل عرفان نظری است. این نوشتار ضمن برشماری مقدمات لابدی بحث، تجلّی را به منزله نظامی که متصدی تبیین و تحلیل کثرات است، بررسی می‌کند. ویژگی این مقاله، اتقان انتساب مدعیات به اهل عرفان وبه خصوص نحله محیی‌الدینی است، این ویژگی از آنجا مهم می‌نماید که در برخی از یادداشت‌های محققان، بعضی تصورات غیرواقعی، به گونه جازمانه به شیخ اکبر نسبت داده می‌شود. تنها راه پیشگیری ازاین آسیب پژوهشی در همه حوزه‌ها از جمله عرفان نظری، التزام به طرح دقیق نظرات مورد تحقیق است، به گونه ای که آشکارکنندة عبارات اهل عرفان باشد. از این رو، روش نویسنده، توجه دو چندان به ذکر راویگونه کلمات شیخ اکبر و شارحان وی، آمیخته به تحلیل آنهاست.

دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 8 1 2006 11 22 Critical Analysis of Ethical Egoism بررسی و نقد نظریه خودگرایی اخلاقی 187 222 281 10.22091/pfk.2006.281 FA سید محمد حسینی سورکی پژوiهشگرفلسفه پژوهشگاه علوم انسانی دفتر تبلیغات. Journal Article 2015 08 18 A mong the ethical theories in the domain of normative ethics is ethical egoism. Presenting the kinds and versions of ethical egoism and its relationship to psychological egoism, this paper describes the structure and components of this theory, and then offers the arguments of those in favor and the opponents of the theory and criticizes the arguments of each. خودگرایی اخلاقی یکی از نظریه‌های اخلاقی در حوزه اخلاق هنجاری است. در این مقاله با اشاره به اقسام و تقریرهای خودگرایی اخلاقی و ارتباط آن با خودگرایی روان‌شناختی به طرح، تحقیق و بررسی ساختار ومؤلفه‌های این نظریه پرداخته شده و ادله موافقان و مخالفان این نظریه مورد نقد و تحلیل قرار گرفته است.