دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 8 2 2007 02 20 Divine Knowledge علم خدا 3 37 265 10.22091/pfk.2006.265 FA سیدحسن سعادت مصطفوی دانش‌یار گروه فلسفه دانشگاه امام صادق(ع) Journal Article 2015 08 18 ne of the four real attributes of the Necessary Being is Divine Knowledge, which enjoys special significance. Reviewing various views in defining knowledge and giving the rational arguments as well as narrated proofs to establish divine knowledge , the present paper deals in detail with the objects and the how of divine knowledge. Among different things that are the objects of divine knowledge, that which is most controversial are material creatures and their ontological states. The how of divine knowledge of His creatures is different before creation, after creation, and after annihilation. Most of objections are in relation to His knowledge of creatures and their ontological states prior to their appearance, which the paper’s discussion on it is comprehensive. علم الهی یکی از چهار صفت مهم حقیقة واجب الوجود است که از اهمیت خاصی برخوردار است. در مقاله حاضر پس از مرور دیدگاه‌های مختلف در تعریف علم و ارائه دلایل عقلی و نقلی عالم بودن خداوند، به تفصیل دربارة کیفیت علم الهی بحث شده است. در میان موضوعات مختلفی که متعلق علم الهی قرار می‌گیرد موجودات مادی و حالت‌های وجودی آنها بیش از همه بحث‌انگیز بوده است. کیفیت علم الهی به حالات وجودی موجودات مادی قبل از ایجاد آنها و همزمان با ایجاد آنها و نیز بعد از فنای آنها متفاوت است. بیشترین اشکال در مورد علم الهی قبل الایجاد به حالات وجودی مادیات است که مقاله حاضر به تفصیل و با توجه به دیدگاه‌های مختلف در تعریف علم آن را بررسی کرده است.

دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 8 2 2007 02 20 Seeing God رؤیت خدا 39 65 266 10.22091/pfk.2006.266 FA محمدحسین حشمت‌پور عضو هیأت علمی دانشگاه قم Journal Article 2015 08 18 T his paper discusses firstly the logical possibility of seeing God and secondly discusses the occurrence of that in this world. The reasons for and against the possibility and also the occurrence of this seeing are studied in details and criticized. The author finally proposed his arguments for rejecting the possibility and occurrence of seeing God. مقاله حاضر درباره امکان و عدم امکان رؤیت، و در فرض امکان درباره وقوع و عدم وقوع آن بحث می‌کند، ادلّه طرفداران امکان و عدم امکان و نیز ادلّه معتقدین به وقوع را مطرح و درباره آنها داوری می‌کند و حاصل مباحث آن، عدم امکان رؤیت و به اولویت، عدم وقوع آن می‌شود.

دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 8 2 2007 02 20 Origin and End of Man in the Light of Mulla Sadra’s Substantial Motion مبدا و معاد انسان در پرتو حرکت جوهری ملاصدرا 67 88 267 10.22091/pfk.2006.267 FA قدرت‌الله قربانی دانشجوی دکتری فلسفه دانشگاه علامه طباطبایی و پژوهش‌گر فلسفه در پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی Journal Article 2015 08 18 T he significance of Mulla Sadra’s philosophical viewpoint is that the material world, specifically materiality, is considered as man’s ground of creation and process of evolution towards pure spirituality. Since the entire world on the basis of substantial motion doctrine possesses a gradual movement from materiality to complete incorporeity, man’s soul too possesses such substantial motion. Thus the assumptions of the paper are as follows: Firstly, substantial motion is a gradual, perpetual motion permeating the entire cosmos with its substances and accidents. Secondly, man’s soul is corporeal in origination and spiritual in perpetuation, for according to Mulla Sadra’s doctrine man in the outset of creation is a corporeal existent and does not have a soul. The soul can go through the stages of perfection and achieve abstraction from materiality only in the case of living an earthly life. This paper seeks to elaborate whatness and nature of evolution in matter and body as well as its transformation into complete abstraction which is the objective of creation, and which encompasses man too. اهمیت دیدگاه فلسفی ملاصدرا آن است که جهان مادی، به ویژه مادیت، بستر خلقت و سیر تکاملی انسان به سوی تجرد محض می باشد. از آنجا که بر اساس نظریۀ حرکت جوهری، تمام عالم مادی دارای حرکتی تدریجی از مادیت به سمت تجرد کامل است، نفس انسان نیز دارای همین حرکت جوهری است. بدین سان، پیش فرض های این مقاله چنین است: اولاً، حرکت جوهری حرکتی تدریجی و مستمر است که در کل جهان هستی سریان دارد. ثانیاً، نفس انسان جسمانیت الحدوث و روحانیت البقا است چرا که در نظریه ملاصدرا انسان در ابتدای خلقت موجودی جسمانی است و جنبه روحی ندارد. نفس انسان تنها در صورت حیات در این دنیای خاکی است که مراحل تکامل خود را طی می کند و از مادیت به تجرد می رسد. مقاله حاضر بر آن است که به تبیین چگونگی و ماهیت تکامل در ماده و جسم و نیز تبدیل آن به تجرد تام که هدف خلقت است و انسان هم در این سیر قرار دارد، بپردازد.

دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 8 2 2007 02 20 Gnostic Ontology وجود شناسی عرفانی 89 115 268 10.22091/pfk.2006.268 FA زکریا بهارنژاد عضو هیأت علمی دانشگاه شهید بهشتی Journal Article 2015 08 18 K nowledge of existence is one of the significant issues in the domain of philosophy and mysticism, so that it is the pivot of these two disciplines. Both philosophers and mystics maintain that the subject of their discipline is ‘absolute existence’. This equivocation has caused some mistakes in the domain of mysticism and philosophy, especially the mistake of those who advocate Mulla Sadra’s philosophy; because when discussing the fundamentality of existence and its related issues, the Gnostics’ and the philosophers’ opinions are summoned by those advocates in favor of their own viewpoints, whereas there is no common characteristic between Sadraic ontology and Gnostic ontology. The reason is that within the realm of possible existence is Mulla Sadra’s principality of existence, which means the objective reality is the unmediated instance of the concept of existence, rather than the whatish concept, though as the philosophers have said: ‘Every contingent thing is composite duality, composed of quiddity and existence. However, what is in the Gnostics’ words meant by ‘absolute existence’ is Necessity Existence or God’s Existence. In this essay, the author attempts to make clear the differences of these two perspectives. وجودشناسی از موضوعات و مسایل با اهمیت در حوزه فلسفه و عرفان است، به طوری که محور اساسی این دو دانش به شمار می‌رود. هم فلاسفه و هم عرفا مدعی‌اند موضوع دانش آنها «وجود مطلق» است. این اشتراک در لفظ موجب پیدایش برخی از لغزشها در حوزه فلسفه و عرفان به ویژه برای پیروان فلفه صدرایی شده است «چه آنها به هنگام بحث از اصالت وجود و مسایل مربوط به وجودشناسی برای تایید نظرات خود به دیدگاه‌های عرفا استشهاد می‌کنند در صورتی که هیچ اشتراکی – جز اشتراک در لفظ – میان وجودشناسی صدرایی و وجودشناسی عرفانی وجود ندارد، زیرا اصالت وجود صدرایی در قلمرو وجود امکانی مطرح گردیده است، بدین معنا که وجود در قیاس با ماهیت که هر دو مربوط به عالم امکان می‌باشند (کل ممکن زوج ترکیبی له ماهیه و وجود) دارای اصالت است. لیکن مقصود عرفا از وجود مطلق وجود واجبی است و عارف هرگاه و هرکجا از وجود یا اصالت آن سخن می‌گوید مرادش وجود خداست و نه چیز دیگر. در این مقاله تلاش تا تفاوت این دو دیدگاه تبیین گردد.

دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 8 2 2007 02 20 Function of Imagination in Relation to Invisible Things From Ibn Sina’s Viewpoint کارکرد متخیّله در دریافت امور غیبی از دیدگاه ابن سینا 117 138 269 10.22091/pfk.2006.269 FA حمیدرضا خادمی کارشناسی ارشد فلسفه اسلامی دانشگاه قم Journal Article 2015 08 18 I n cosmological discussions, it is argued that the cosmos consists of the invisible world and the visible world, and that every event happened in the visible word is inscribed in the supreme beginnings and immaterial intelligences. Hence, availability to the invisible world means connection and communication with human soul. This essay, in which an attempt is made to explain Ibn Sina’s viewpoint on the function of imagination in relation to the hidden, first presents the function of imagination in thinking and understanding the universals. Then it discusses the how of its function in receiving invisible things. And finally it deals with the epistemology of revelation and dream as two principal categories connected to the hidden. اگر در مباحث جهان شناختی پذیرفته باشیم که هستی دارای دو بخش عالم غیب و عالم شهادت است و این مسأله نیز مستدل شده باشدکه هر امری که در عالم شهادت رخ می‌دهد در مبادی عالیه و عقول مجرده ثبت و ضبط است، در نتیجه دسترسی به عالم غیب به معنای پذیرش اتصال وارتباط نفس انسانی با مبادی عالیه است دراین مقاله سعی شده است با تبیین دیدگاه ابن سینا دربارة نقش متخیله در ارتباط با غیب، ابتدا با ارائة مقدمه و مدخلی پیرامون نقش تخیل در تفکر و ادراک کلیات به بررسی نحوة کارکرد متخیله در دریافت امور غیبی پرداخته شود، از این رو با تبیین فلسفی مقولة وحی و رؤیا به عنوان دومقوله اصلی درارتباط با غیب به چگونگی کارکرد متخیله در معرفت شناسی این دو مقوله پرداخته شده است.

دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 8 2 2007 02 20 Objections Relevant to the Arabic Language of the Koran بررسی ونقد اشکالات ادعایی عربیت زبان قرآن کریم 139 168 270 10.22091/pfk.2006.270 FA سید محمد علی ایازی استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات Journal Article 2015 08 18 O ne of questions related to the holy Koran is why the Koran was revealed in Arabic. It has been objected that the Koran as the sacred book of Islam claims to be a universal and perpetual Scripture, whereas the claim of its universality is inconsistent with revealing in the Arabic language. Why wasn’t the Koran revealed in Chinese, rather than Arabic, so that a vast majority of the world’s people can understand it? Isn’t it unreasonable that God sends down a heavenly book in Arabic and at the same time asks the non-Arabs to believe in it? Doesn’t the Arabic language make the possibility of understanding the inimitability (i`jaz) of the Koran more difficult? And the objections like these. The present paper replies to some of these objections concerning the Arabic language of the Koran. انتخاب زبان عربی و همتاطلبی برای آن یکی از پرسش‌های مربوط به قرآن است. این مقاله به شبهاتی می‌پردازد که برخی سایت‌ها درباره عربیت این کتاب درافکنده‌اند.با آنکهرسالت دین جهانی ادعا شده، چرا زبان عربی برای آن گزیده شده و چرا به جای عربی زبان دیگر انتخاب نشد تا برای عده بیشتری از مردم جهان فهمیدنی باشد؟ آیا غیر منطقی نیست که خدا کتابی به زبان عربی نازل کند و از دیگران بخواهد به آن ایمان آورند؟ آیا با آمدن زبان عربی مسیر کشف اعجاز قرآن طولانی نمی‌شود؟ چگونه همگانی شدن و تصدیق به آن، با زبانی محدود ممکن است؟ و شبهاتی دیگر. در پاسخ به این شبهه در مقاله توضیح داده شده که زبان عربی مانع شناخت مردم از محتوای این کتاب نیست و همه وجه اعجاز قرآن، عربیت زبان نیست، محتوا و پیام‌های این کتاب است.

دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 8 2 2007 02 20 Comparative Investigation of Two Cosmological Arguments: Philosophical and Theological بررسی تطبیقی برهان جهان‌شناختی فلسفی و کلامی 169 197 271 10.22091/pfk.2006.271 FA محمد اکوان استادیار گروه فلسفه دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی Journal Article 2015 08 18 C osmological demonstrations are among the most important arguments which are used by both the philosophers and the Mutakallimūn (speculative theologians) to establish the existence of God. From the philosophers’ viewpoint, the core of such an argument is contingency and necessity, whereas from Mutakallimīn’s point of view, it is eternity (qidam) and creation (hudūth).The present paper is going to clarify these two arguments and their foundations. Then it deals with the criterion of the need of an effect for a cause according to the philosophers’ and the Mutakallimīn’s viewpoints. Finally, it criticizes the arguments, presenting Mulla Sadra’s opinions in this concern. برهان جهانشناختی از مهم‌ترین براهین اثبات وجود خدا به شمار میآید که فیلسوفان و متکلمان بر اساس مبانی فکری خود آن را بررسی کردهاند. هسته مرکزی این برهان از دیدگاه فیلسوفان، امکان و وجوب و از دیدگاه متکلمان، حدوث و قدم است. این مقاله این دو برهان را توضیح میدهد و مبانی آنها را بیان میکند، آنگاه به دیدگاه فیلسوفان و متکلمان درباره معیار نیازمندی معلول به علت پرداخته، دیدگاه فیلسوفان و متکلمین را با توجه به معنای امکان و حدوث و واجب و قدیم به یک دیگر نزدیک می سازد. سرانجام این دو برهان را نقد و بررسی می کند و سپس دیدگاه صدرالمتألهین را در این مورد بیان می دارد.

دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 8 2 2007 02 20 Who Has the Right of Legislation? حق تشریع 199 234 272 10.22091/pfk.2006.272 FA عبدالله امیدی فرد استادیار دانشگاه قم Journal Article 2015 08 18 T he holy religion of Islam regards God as the real legislator. Now the question is: Does the holy prophet Muhammad enjoys the right of legislation too? This is an issue of disagreement between the experts. The consequence of the viewpoint of those who recognize the above-mentioned right for the Prophet and the Imams is to hold that the religion is imperfect; that the theory of expansion of Shari`ah is true; and that the authorities of legislation are manifold. In this essay, the author carefully reviews the reasons for such a viewpoint and rejects the right of legislation for the other-than-God. دین مقدس اسلام، خداوند را قانون‌گذار حقیقی می‌داند. اندیشه ورزان مسلمان درباره برخورداری پیامبر اکرم (ص) از حق تشریع، اختلاف نظر دارند. دلایل معتقدان حق تشریع برای پیامبر و ائمه (ع)، قول به نقصان دین و تأیید نظریه بسط شریعت و تعدد مصادر تشریع و... را در پی‌دارد. این مقاله، دلایل این دیدگاه را بررسی می کند و نظریه حق تشریع برای غیر خدا را نامعتبر می شمرد.

دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 8 2 2007 02 20 The Rule of Justice and Fairness and its implications بررسی قاعدة عدل و انصاف و آثار آن 235 270 273 10.22091/pfk.2006.273 FA علی محامد استادیار دانشگاه قم Journal Article 2015 08 18 T his word is paid attention to throughy general and specific reasons, and so the This article is to investigate the Justice Principle, which is a rule of figh (canonical law) with many effects, and to prove it via legal reasons. At first, the article considers the importance of justice according to the nobles, statements; then, in the main body of the article, the meaning of generality of this principle is proved. In another part of the article, legal examples of this principle are mentioned, and the relationship between this principle and the lost-drawing principle is cited; it is also proved that the former is prior to the latter. And finally, the consequence of this principle is explained; it is also concluded that an Islamic jurist has to regard this principle in his decree (fitwa), and some examples are also mentioned in this regard. قاعده عدل و انصاف آثار فراوانی در فقه دارد. این مقاله درپی اثبات این قاعده با استدلالات فقهى، عدل و انصاف را از نظر لغت و اصطلاح معنا مى‌کند و براى اثبات آن به دو دسته دلیل تحت عنوان دلایل عمومى و خصوصى می پردازد تا کلیت و عمومیت قاعده را اثبات کند. در بخش دیگر، مصادیقى را از ابواب فقه برمی‌شمرد و رابطه بین این قاعده را با قاعده قرعه مورد توجه قرار می‌دهد و به اثبات می‌رساند که قاعده عدل و انصاف بر قاعده قرعه مقدم است. در بخش پایانى مقاله، ضمن بیان نتیجه این قاعده یادآورى می کند که فقیه باید در استنباط احکام به این قاعده توجه نماید و در صدور فتوا از آن بهره گیرد.

دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 8 2 2007 02 20 Incarnation from the Lookout of the Koran and Argumentation تناسخ از نگاه قرآن و برهان 271 288 274 10.22091/pfk.2006.274 FA علی احمد ناصح استادیار علوم قرآن دانشگاه قم Journal Article 2015 08 18 I ncarnation, which concerns the cyclical return of a soul to live another life in a new body, is among the beliefs of great antiquity; it is most characteristic of some Eastern philosophical thoughts as well as religions such as Hinduism, Buddhism, and Jainism. The idea of transmigration has also been adopted by some Western figures and groups. The doctrine of incarnation has also been part of the mystical thought of Sufism, which is considered as the mystical branch of Islam. In the meantime, the transmigration of souls was discussed and criticized by some great thinkers, among whom Muslim thinkers are outstanding. Explaining the age-old idea, the author attempts to show its refutation on the basis of the Islamic thinkers’ opinions and to discuss its incompatibility with the Koranic doctrines. از دیرباز نظریه تناسخ و بازگشت ارواح پس از مرگ و انتقال آن از بدنی به بدن دیگر، در مکاتب خاور دور مطرح بوده است. این نظریه که ازحکیمان مشرق زمین به جا مانده، و زیربنای عقیده آیینهایی چون «هندوئیسم» «بودیسم» و «جینیزم» گشته و مقبول گروهی از ساکنان مغرب زمین و برخی فرق منسوب به اسلام نیز شده است. دانش مندانی بزرگ نیز این ایده را مورد بحث و انتقاد قرار دادهاند که از میان آنان تلاش حکیمان و عالمان مسلمان یادکردنی است. این مقاله ضمن تبیین این ایده، بطلان آن از دیدگاه حکیمان و عالمان مسلمان و ناسازگاری آن با آموزه‌های دینی را بررسی می کند .