دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 9 1 2007 11 22 Doctrine of "I believe so that I may understand", آموزة «ایمان می‌آورم تا بفهمم» 3 22 222 10.22091/pfk.2007.222 FA زهرا پورسینا استادیار دانشگاه شهید بهشتی Journal Article 2015 08 16 Augustine's epistemological perspective is one of those viewpoints which emphasize on the serious effect of non-epistemic factors on knowledge. Investigation into Augustine's thought, especially in the realm of epistemology, can show that he is among those thinkers who has scrutinized the impact of man's feelings, affections and purposes on his beliefs. The paper is going to analyze the doctrine of "I believe so that I may understand" in Augustine's thought. یکی از نظامهای معرفت‌شناختی‌ای که به جدّ بر تأثیر عوامل غیرمعرفتی بر معرفت تأکید دارد نظام معرفت‌شناختی آگوستینی است. کندوکاو در اندیشة آگوستین قدیس، خصوصاً در نظریة معرفتی وی، نشان می‌دهد که او از جمله اندیشمندانی است که تأثیر احساسات و عواطف، و خواسته‌های انسان را بر باورهایش موشکافانه پی می‌گیرد. تحلیل آموزة «ایمان می‌آورم تا بفهمم»، در اندیشة آگوستین قدیس برای اثبات ادعای فوق، کاری است که در این مقاله صورت پذیرفته است.

دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 9 1 2007 11 22 Negative Knowledge: The Only Way Available to God's Attributes معرفت تنزیهی و تشبیهی خداوند 23 52 223 10.22091/pfk.2007.223 FA علی افضلی استادیار مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران ـ گروه کلام Journal Article 2015 08 16 One of major discussions in the history of theology and philosophy, whether in western or Islamic culture, is whether the reason can gain a positive Knowledge of the divine attributes. The author in this paper has attempted to show, on the basis of both rational proofs and textual proofs, that Negative (or apophatic) Knowledge is the only available Knowledge of God's qualities, so that any attempt to acquire a positive Knowledge is resulted in anthropomorphism, which is false by reason and tradition. یکی از مهم‌ترین مباحث تاریخ کلام و فلسفه، چه در مغرب‌زمین و چه در فرهنگ اسلامی، همواره این بوده است که آیا عقل انسان قادر است به ذات و صفات پروردگار، معرفت ایجابی پیدا کند یا تنها می‌تواند به معرفت سلبی (تنزیهی) دست یابد. در این مقاله کوشیده‌ام نشان دهم که هم دلایل عقلی و هم آیات و احادیث اسلامی اثبات می‌کنند که یگانه معرفت دست‌یافتنی برای ذهن ما دربارة ذات و صفات الهی، معرفت سلبی است و هرگونه تلاش برای کسب معرفت ایجابی در این امر، به نظریه تشبیه می‌انجامد که به حکم عقل و نقل باطل است.

دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 9 1 2007 11 22 Qadi `Abdul-Jabbar al-Mu`tazili's Moral Theory نظریه اخلاقی قاضی عبدالجبار معتزلی 53 96 224 10.22091/pfk.2007.224 FA محسن جوادی استاد فلسه و کلام دانشگاه قم حسین اترک دانشجوی دکتری دانشگاه قم 0000-0002-1974-278X Journal Article 2015 08 16 Qadi `Abdul-Jabbar, although has come to be Known as a Mu`tazili theologian, can be certainly mentioned as a moral philosopher by attention to his ethical views in the theological books. The paper is going to present his ethical opinions concerning normative ethics and Meta-ethics. It shows that `Abdul-Jabbar is a rationalist moral philosopher, who considers reason as the origin of moral obligations, and as the means of evaluating the rightness and wrongfulness of actions. Moreover, he is an essentialist, that is, he regards the nature of actions as the source of rightness or wrongfulness of actions, rather than the external factors. Furthermore, he is a rule-deontologist, who holds human beings must act in accordance with rules and duties. In addition to these, he is an ethical intuitionist and foundationalist; that is to say, he believes that there exist basic moral propositions that can be intellectually intuitionable. These propositions expressing moral principles are evident and necessary ones, and determinant foundations of other duties, whether theoretical or practical. قاضی عبدالجبار گرچه به عنوان متکلم معتزلی مشهور است، با توجه به نظرات اخلاقی او در کتب کلامی بی‌شک می توان او را یک فیلسوف اخلاق نیز نامید. در این مقاله ما در صدد هستیم تا نظرات اخلاقی او را در باب اخلاق هنجاری و فرا اخلاق بیان کنیم. عبدالجبار یک فیلسوف اخلاق عقل گرا است که منشأ الزامات اخلاقی را عقل دانسته و درستی و نادرستی اعمال را به وسیله عقل قابل کشف می داند. او یک ذات‌گراست یعنی درستی و نادرستی اعمال را ناشی از ذات اعمال می‌داند نه عوامل خارجی. او یک وظیفه‌گرای قاعده نگر است و معتقد به قواعد و وظایف اخلاقی است که انسانها موظف به انجام آنها هستند. او یک شهودگرا و مبناگرای اخلاقی است یعنی معتقد به قضایای پایه اخلاقی است که قابل شهود عقلانی هستند. این قضایا که بیانگر اصول اخلاقی‌اند، بدیهی وضروری بوده و مبنای تعیین وظایف دیگر (نظری و اکتسابی) هستند.

دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 9 1 2007 11 22 The Significance of Philosophy of Biology: A Historical Approach اهمیت فلسفة زیست شناسی 97 120 225 10.22091/pfk.2007.225 FA حسن میانداری عضو هیأت علمی موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران Journal Article 2015 08 16 In the philosophy of a particular science, there presents some questions and answers respecting that science, and the philosophy of Biology is one of the philosophies-of. In our scholarly society, there are some questions to which the philosophy of Biology can reply. On the other hand, it propounds new questions and answers. Pointing to some of these questions and answers, the author discusses on the opinions of Aristotle and Muslims, theory of evolution in the 19th century and two problems in the 20th century. اول، فلسفه‌های علوم خاص، پرسشها و پاسخهایی خاص دارند. فلسفة زیست‌شناسی نیز از این قاعده مستثنا نیست. دوم، در جامعة فلسفی ما پرسشها و پاسخهایی مطرحند که فلسفة زیست‌شناسی به هر دو می‌تواند کمک کند. و سوم فلسفة زیست‌شناسی پرسشها و پاسخهایی جدید هم مطرح می‌کند. در این مقاله به برخی از مباحث هر سه دسته اشاره شده است. ارسطو، مسلمانان، نظریة تکامل در قرن نوزدهم و دو مسأله در قرن بیستم، برای این مقصود انتخاب شده‌اند.

دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 9 1 2007 11 22 Critical Examination of John Dewey's Position on Ethical Ideals بررسی انتقادی دیدگاههای سلبی جان دیویی از ایده‌آل‌های اخلاقی 121 146 227 10.22091/pfk.2007.227 FA اعظم قاسمی دکتری فلسفه از دانشگاه شهید بهشتی حمیدرضا آیت الهی دانشیار فلسه دانشگاه علامه طباطبایی Journal Article 2015 08 16 John Dewey's attitude in ethics is called instrumentalism, which is a kind of pragmatism. In his view, moral principles and criterions are not rules but 'general ideas' acquired through experience. These ideas are in fact instruments or devices for dealing with new situations. Dewey considers thinking as a tool for transition from a given ambiguous situation to a better one. Such a pragmatistic attitude presupposes the conditions of ensuring value judgments in the very behavior of human beings, rather than in a fixed prior authority such as divine commands or platonic ideas or pure intellect. Dewey's view, suggesting the rejection of ethical ideals, can be challenged. He holds that knowledge is relative; as a result, the society which is democratically moral loses its rational foundation. رویکرد دیویی در اخلاق «ابزارانگاری» نامیده می شود. از نظر دیویی ملاک‌ها و اصول اخلاقی «قوانین» نیستند بلکه ایده های کلی هستند که حاصل تجربه‌اند. این ایده‌ها، ابزارها یا روش هایی برای سر و کار داشتن با موقعیتهای جدید است. به اعتقاد دیویی تفکر ابزاری برای گذشتن از یک موقعیت مفروض آکنده از ابهام و ناهماهنگی به یک موقعیت جدید و بهتر است. لازمه این رویکرد پراگماتیستی این است که شرایط تضمین احکام ارزشی در رفتار خود بشر باشد و نه در یک مرجع ثابت پیشین مثل فرامین الهی یا صور افلاطونی و یا عقل محض. دیدگاه دیویی در خصوص انکار ایده‌آل‌های اخلاقی را می توان به چالش کشید. از آنجا که دیویی منکر شناخت مطلق‌هاست، جامعه‌ای که به لحاظ دموکراتیک اخلاقی باشد، اساس عقلانی خود را از دست می‌دهد. 1- این مقاله برگرفته از رسالة دکتری با عنوان «بررسی انتقادی مبانی فلسفی دیدگاههای اخلاقی جان دیویی و هیلاری پاتنام» است.

دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 9 1 2007 11 22 Fundamentals and Aims of the Law مبنا و هدف حقوق 147 174 228 10.22091/pfk.2007.228 FA رضا حسین گندمگار استادیار گروه حقوق خصوصی دانشگاه قم Journal Article 2015 08 16 Discussion on the fundamentals and aims of the law, especially philosophy of the law, is among the main themes of such a discipline. Proportionate to the attitudes towards the cosmos and man, there are aims and basic rules for legal systems. Social justice, freedom, interests and order are among those aims and principles in different legal systems. Accordingly, in Islamic legal system, the fundamentals of the law are based on values, limits, and rights in the religious perspective, so that the enforcement of the legal rules provides happiness in the life hereafter as well as in this world, whether individual or social happiness. The paper, written in two separate parts, examines the aims and fundamentals of different legal systems. یکی از مباحث مهم در علم حقوق و بویژه فلسفه حقوق بحث از مبنا و هدف حقوق است. در هر یک از نظام‌های حقوقی جهان معاصر به اعتبار دیدگاه‌های کلی نسبت به جهان و انسان (جهان‌بینی) هدف و مبنایی را برای حقوق در نظر گرفته‌اند. عدالت و آزادی و تأمین مصالح و نظم اجتماعی از جمله مبانی و اهدافی است که در نظام‌های گوناگون حقوقی برای این رشته در نظر گرفته شده است. در نظام حقوق اسلامی نیز در چارچوب نگاه جامع به جهان و انسان و رابطة انسان با جهان هستی و جاودانگی انسان، مبنای حقوق بر قدر و حد و حق استقرار یافته است و تأمین سعادت فردی و اجتماعی در دنیا و آخرت از اجرای مقررات حقوقی لحاظ شده است. این مقاله در دو بخش کلی هدف و مبنای حقوق تحریر یافته و حسب مورد، نظام‌های گوناگون در آن بررسی شده است.

دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 9 1 2007 11 22 Applied Ethics: its Nature, Methods and Related Challenges اخلاق کاربردی: ماهیت، روش‌ها و چالش‌ها 175 204 230 10.22091/pfk.2007.230 FA زهرا خزاعی استادیار دانشگاه قم 0000-0001-8302-9674 Journal Article 2015 08 16 Applied Ethics, which is distinguished from Meta-ethics and normative theories, is a branch of normative ethics whose special focus is on issues of practical concern. There is no consensus of opinion on its nature, content and methods of reasoning. Some of its controversial issues are: evaluation of actions, solution of problems and recognition of norms and ethical codes. This paper deals first with the analysis and evaluation of different approaches concerning the nature, content and methods of applied ethics. Then, it refers to some cases of alive challenges. And finally, it presents some suggestions to bring these controversies to their end. اخلاق کاربردی شاخه‌ای از اخلاق هنجاری است که به واسطه تمرکز بر جزئیات، از دو شاخه فرا اخلاق و نظریه‌های هنجاری متمایز می‌گردد. درباره ماهیت، محتوا و شیوه‌های استدلال آن، اتفاق نظر وجود ندارد. ارزیابی عملکردها، حل مشکلات یا شناسایی هنجارها و کدهای اخلاقی، به کمک محتوای درونی یا برونی و با استفاده از شیوه‌های بالا- پایین یا بالعکس، از جمله مسائل نزاع برانگیز در این شاخه علمی است. در این نوشتار، پس از تحلیل و ارزیابی رویکردهای مختلف درباره ماهیت، محتوا و روشهای اخلاق کاربردی و ذکر چند مورد از چالش‌های مطرح، در نهایت پیشنهادهایی برای پایان بخشیدن به این نزاع‌ها ارائه شده است.