دانشگاه قمپژوهشهای فلسفی -کلامی1735-97919320080521Sohrawardi’s View on God’s Knowledgeعلم خدا در اندیشة سهروردی31725610.22091/pfk.2008.256FAمنصورایمانپوراستادیار گروه فلسفة اسلامی دانشگاه تربیت معلّم آذربایجانJournal Article20150816One of they key discussions in the Islamic philosophy is God’s Knowledge, on which philosophers and scholars have presented different opinions. One of these views belongs to Sheikh al-Ishraq. On one hand, he describes the necessary existent as Infinite Light and Manifestation and considers Knowledge the same as manifestation. On the other hand, the reality of Necessary Being is Pure Existence, All-existence, All-rich, the Infinite and the Bestower of everything. So it can be said that he believed in God’s priori and absolute Knowledge and proved it on the basis of his illuminationist philosophy. In addition, he regards God’s Knowledge of real existences, whether incorporeal or corporeal beings, as illuminative presential knowledge. The present article is going to explain Sheikh al-Ishrq’s viewpoint on Divine knowledge, to enumerate the later scholars’ objections and to response them on the basis of Sohrawrdi’s philosophical system. <br /> علم خدا یکی از مباحث کلیدی در فلسفة اسلامی محسوب میشود و آرای متنوّعی را فلاسفه و اهل نظر در این خصوص مطرح کردهاند. یکی از این آرای کثیر، نظر شیخ اشراق در این زمینه است. او از یک سو واجب تعالی را عین نور و ظهور بی نهایت معرّفی میکند و علم را همان ظهور میداند و از سوی دیگر حقیقت واجب تعالی را «صرف الوجود» و «کلّ الوجود» و «غنیّ مطلق» و «بینهایت» و «معطی همة اشیاء و واجد حقایق آنها» میداند. بنابراین میتوان گفت که او نیز مطابق نظام فلسفی خویش به علم مطلق و پیشین واجب تعالی معتقد بوده و بر مبنای مکتب فلسفی خویش به اثبات آن نیز همّت گماشته است. پس اشکالی تحت عنوان نفی علم پیشین و تفصیلی خداوند به اشیاء، متوجّه او و نظام فلسفیاش نمیشود.<br />مضاف بر آن، شیخ اشراق علم خدا را به وجودهای عینی همة اشیاء اعمّ از مجرّدات و مادیّات علم حضوری مبتنی بر قهر و تسلّط اشراقی میداند و هیچ موجود و ذرّهای را از این علم و بصر خداوند، پنهان و مستور نمیداند. بنابراین همة موجودات ممکن پس از ایجاد نیز مشمول علم حضوری و بصر فراگیر حقّ تعالی هستند.<br />تشریح نظر شیخ اشراق در ساحتهای فوق و گزارش اشکالات متاخّرین بر نظر او و نقد آن اشکالات برپایة نظام فلسفی حکمه الاشراق، وظیفه ای است که این مقاله عهدهدار انجامش است.<br /> دانشگاه قمپژوهشهای فلسفی -کلامی1735-97919320080521Fayd Kashani’s Philosophical Schoolمکتب فلسفی فیض کاشانی193925710.22091/pfk.2008.257FAمحمد صادقکاملان. استادیار گروه فلسفه دانشگاه مفید قم، ایمیل: Kamelan@mofidu.ac.irJournal Article20150816In spite of using hadith-based approach in Islamic jurisprudence, Mulla Fayd Kashani is among the few Shiite scholars who hold a philosophical attitude based on transcendent theosophy, Mysticism and Sufism. Presenting his philosophical school, this research essay deals with the question how he could put together the tradition-oriented approach and such a philosophical attitude. Can we say he is a multi-dimensional scholar, or he has adopted a multi-disciplinary way so that to explain each disciplinary with the other, or he believes in the unity between the demonstration, the verses and intuition. Supposing that these are the case, what differences are there between Mulla Sadra’s and Sohrawardi’s viewpoints?
<span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 10pt; mso-bidi-language: AR-SA; mso-bidi-font-size: 13.0pt; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-font-family: 'B Lotus'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US;"> </span>فیض کاشانی یکی از معدود عالمان شیعی است که با داشتن دیدگاهی مبتنی بر حدیث در فقه (اخباریگری)، بینش فلسفی با گرایش به حکمت متعالیه و عرفان و تصوّف دارد. این مقاله پس از بررسی مکتب فلسفی او، به پاسخ این سؤال میپردازد که چگونه فیض میان اخباریگری و حکمت متعالیه و عرفان و تصوّف جمع کرده است. آیا او شخصیتی چند وجهی است یا به گونهای میان رشتهای بین حکمت و عرفان و اخباریگری عمل کرده و از هر یک از آنها در تبیین دیگری بهره برده است و یا به وحدت میان برهان و قرآن و عرفان معتقد است و در این فرض، آیا دیدگاه او با نظریه صدرا در این مسأله متفاوت است یا خیر؟
دانشگاه قمپژوهشهای فلسفی -کلامی1735-97919320080521Alston’s Functionalism and the Meaningfulness of God’s Attributesنظریه کارکرد گرایی آلستون و معناداری اوصاف الهی416725810.22091/pfk.2008.258FAامیر عباسعلیزمانی. دانشجوی دکتری ادیان موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)حسیننقویدانشجوی دکتری ادیان موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)Journal Article20150816From a long time ago, thinkers’ and philosophers’ concern was justification of applying human concepts and attributes to infinite God. To justify such an application, William P. Alston, a prominent American philosopher of religion, offered a functionalist theory in the realm of philosophical psychology, and tried to demonstrate it in a series of articles. This research essay is an attempt to investigate into Alston’s articles.
توجیه اطلاق مفاهیم و اوصاف بشری بر خدای نامحدود، مسألهای است که از دیرباز ذهن دانشمندان و فیلسوفان دینی را به خود مشغول کرده است. ویلیام آلستون یکی از برجستهترین فیلسوفان دین در آمریکا، نظریه «کارکردگرایی» در روانشناسی فلسفی را برای توجیه این مسأله، مطرح کرده و تلاش وافری کرده تا آن را در مقالات مختلف به اثبات برساند. در این نوشتار تلاش شده است که تمام مقالات آلستون در این زمینه بررسی شود.
دانشگاه قمپژوهشهای فلسفی -کلامی1735-97919320080521Validity in Possible Worldsاعتبار در جهانهای ممکن698825910.22091/pfk.2008.259FAاسدالهفلاحیاستادیار دانشگاه زنجانلطفالهنبویدانشیار دانشگاه تربیت مدرسJournal Article20150816 Modal Logic’s theorems and rules are valid in possible worlds but Relevant Logic’s theorems and rules are valid, respectively, in logical worlds and situations. Robert Meyer in 1974 removed this asymmetry between the theorems and the rules of Relevant Logic by establishing a logical system, whose theorems and rules are valid in all situations. Introducing a new kind of truth and falsity operators, the authors in this article sketch a logical system defined on the basis of Relevant Logic. Such a system can not only preserve symmetry, but also remove some inconsistency between Modern Classical Logic and Relevant Logic, because the latter, like the former, puts possible worlds as a criterion for validity. <br /> قضایا و قواعد منطق موجهات، در جهانهای ممکن، معتبرند اما قضایای منطق ربط، در جهانهای منطقی، و قواعد آن، در وضعیتها اعتبار دارند. روبرت مایر، در سال 1974، به کمک اداتهای صدق و کذبِ ویلهم آکرمان، نظامی در منطق ربط طراحی کرد که قضایا و قواعد آن، هر دو، در وضعیتها معتبر بودند و به این وسیله، عدم تقارن موجود در منطق ربط میان قضایا و قواعد را از میان برد. در این مقاله، با معرفی نوع جدیدی از اداتهای صدق و کذب، نظامی منطقی بر پایه منطق ربط طراحی کردهایم که قضایا و قواعد آن در جهانهای ممکن معتبرند. چنین نظامی، علاوه بر حفظ تقارن، به رفع ناسازگاری موجود میان منطق جدید و منطق ربط میانجامد زیرا مانند منطق جدید، جهانهای ممکن را معیار اعتبار قرار میدهد.<br />کلید واژهها:<br /> دانشگاه قمپژوهشهای فلسفی -کلامی1735-97919320080521Carnap’s and Sellars’ Theories on Universalsنظریه کارنپ و سلارز در مسألة کلی ها8910526010.22091/pfk.2008.260FAهاشممرواریدپژوهشگرِ پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، پژوهشکده دفتر تبلیغات اسلامی خراسانJournal Article20150816One of the arguments of the realists to prove the existence of universals in the external world is “abstract reference”. According to this argument, there are many true sentences in a language which apparently relates to universals. In the realists’ view, truth of these sentences can be explicated only when universals exist in the external world. On the basis of his “degree of language” theory, Carnap has criticized the above-mentioned argument and demonstrated that delusion of the existence of universals has resulted from the confusion in regard to different degrees of language. In his view, those sentences concerning to universals are in fact second-order sentences which assert properties with regard to some first-order sentences. But Carnap’s theory suffers from two main objections: firstly, his theory is not successful in the elimination of reference to universals, because on the basis of his theory, only reference to non-linguistic universals would be eliminated but reference to linguistic universals continue to survive. Secondly, supposing that Carnap’s theory is true, translation of the sentences in question would be extremely difficult and complicate. So Wilfred Sellars attempts to response the two objections, and thus, to present a reformed version of Carnap’s theory. In the present article, the author first explains Carnap’s theory; then, it presents the relevant objections; and finally, it offers Sellars’ reformed version of Carnap’s theory.
یکی از ادله واقع گرایان برای اثبات وجود کلی ها در جهان خارج، برهانِ «ارجاع به مجردات» (abstract reference) است. طبق این برهان، جملات صادق بسیاری در زبان وجود دارند که ظاهرا دربارة کلی ها سخن میگویند. به عقیدة واقع گرایان، صدق این گونه جملات قابل تبیین نخواهد بود مگر آنکه کلی ها در جهان خارج وجود داشته باشند. کارنپ بر اساس نظریة «درجات زبانِ» خود، این برهان را مورد نقد قرار داده و استدلال میکند که توهمِ وجود کلیها ناشی از خلط میان درجات مختلف زبان با یکدیگر است. از نظر وی، جملاتی که ظاهرا دربارة کلی ها سخن میگویند، در واقع، جملاتِ درجة دومی هستند که احکامی دربارة برخی عبارات درجة اول بیان میکنند. بر نظریة وی دو اشکال عمده گرفته شده است: 1- نظریه کارنپ بر خلاف تصور وی در حذفِ ارجاع به کلی ها موفق نیست. چرا که بر اساس نظریه وی، ارجاع به یک نوع از کلی ها (کلی های غیر زبانی) از میان میرود اما ارجاع به نوع دیگری از کلیها (کلی های زبانی) جای آن مینشیند. 2- بر فرضِ صحت نظریه کارنپ، ترجمة جملات مورد بحث، از زبانی به زبان دیگر به غایت دشوار و پیچیده میشود. ویلفرد سلارز سعی میکند به دواشکال مذکور پاسخ دهد و بدین ترتیب، روایتی اصلاح شده از نظریة کارنپ ارایه میدهد. در مقاله حاضر، ابتدا نظریه کارنپ شرح داده میشود. سپس اشکالات آن بیان میشود. پس از آن، روایت اصلاح شده سلارز از نظریه کارنپ توضیح داده میشود.
دانشگاه قمپژوهشهای فلسفی -کلامی1735-97919320080521Philosophy of Environmental Law and Diverge Effectsفلسفه حقوق محیط زیست و آثار آن10711726110.22091/pfk.2008.261FAعزیزالهفهیمیاستادیار دانشگاه قمJournal Article20150816Environmental law is a complex interlocking body of statutes, common law, treaties, conventions, regulations and policies which operate to regulate the interaction of humanity and the natural environment. And the philosophy of law is concerned with providing a general philosophical analysis of law and legal institutions. In the philosophy of law, two discussions may be more important. One is the basis of law and the other, its goals. So on one hand, there is a disagreement between scholars of law on whether the basis of law is revelation, reason or experience, and on the other hand, on whether the aim of law is individual-based or society-based or a synthesis of these two. Such a disagreement can practically cause different effects. Consequently, the contrasting effects can be seen in the philosophy of environmental law as well. Here, in theists’ view, protection of environmental law is due to the motivation of fulfilling a religious obligation, whereas in materialists’ opinion it is motivated by profiteering. Thus, a fundamental work prior to any discussions on the complex issues of environmental law is debate on the philosophy of environmental law and its dualistic effects, which the present paper attempts to deal with. <br /> مقالهای که در پیش رو است به بحث از فلسفه حقوق محیط زیست و آثار آن میپردازد. و مراد از فلسفه حقوق، نظریه کلی حاکم بر علم حقوق است که گاهی به آن کلیات حقوق هم گفته میشوند که موضوع آن بحث از رابطه منطقی بین قواعد موجود است، اما دو امر مهم در فلسفه حقوق دخیل است که یکی مبنای حقوق و دیگری هدف آن است. از نظر مبنای حقوق در این که آیا مبنای حقوق وحی یا عقل بشر یاتجربه و مشاهده یا لذت و غیره است، بین دانایان فن، اختلاف است و در این که آیا هدف حقوق که بیشتر جنبه سیاسی دارد آیا اصالت فرد است یا اجتماع و دولت یا تلفیقی از این دو، باز اختلاف است و این اختلاف در عمل، نتایج متفاوتی را بهجا میگذارد. که یکی از آن موارد، بحث از فلسفه حقوق محیط زیست است و بسته به این که فلسفه حقوق محیط زیست، نگرش مادی یا الهی باشد، نتایج دوگانهای را بهدنبال دارد. بنابراین بحث از فلسفه حقوق محیط زیست، یک بحث مبنایی است که لازم است قبل از مباحث طولانی حقوق محیط زیست به آن پرداخته شود.<br />به طور خلاصه میتوان گفت: فلسفة دفاع از حقوق محیط زیست، نزد الهیون، عمل به تکلیف در حفظ محیط اطراف است در حالی که این فلسفه نزد افراد مادی، سودجویی بیشتر است و اگر از حقوق محیط زیست نیز سخن میگویند بهخاطر این است که در بلندمدت از سود فراوانتری برخوردار باشند و بدیهی است که اختلاف در نگرش فلسفی، آثار مختلفی نیز بهدنبال خواهد داشت.<br /> دانشگاه قمپژوهشهای فلسفی -کلامی1735-97919320080521Poets’ Approach to Theological Themes in Arabic Poetryرویکرد شاعران به موضوعات کلامی در شعر عربی11913226210.22091/pfk.2008.262FAحیدرمحلاّتیاستادیار دانشگاه قم. ایمیل: Mahallati1000@yahoo.comJournal Article20150816After the collapse of the Umayyad dynasty and the Abbasids’ gaining power in the early years of the second century/eighth century, the Islamic community witnessed profound changes in all affairs, of which the most significant changes concerned people’s beliefs. So the appearance of various sects and theological-philosophical trends are regarded as the main characteristics of this period. Accordingly, several branches of Humanities, especially literature and Arabic poetry, have been influenced by this torrential theological-philosophical trend, whose effects are observable in the variations of the literary themes. This paper is going to deal with various aspects of this effect as well as its overtones in Arabic poetry. <br /> پس از فروپاشی دولت امویان، وروی کارآمدن عباسیان در اوائل قرن دوم هجری، جامعة اسلامی شاهد تحولاتی عمیق در تمامی زمینهها گردید که عمده ترین این تحولات متوجه مبانی اعتقادی مردم شده بود. ظهور مکاتب مختلف مذهبی و تنوع گرایشهای کلامی و فلسفی از شاخصههای برجسته این دوران به شمار میرود. بسیاری از علوم و معارف انسانی از جمله ادبیات و شعر عربی تحت تأثیر این امواج پرخروش فلسفی و کلامی قرار گرفت که حاصل آن را در تنوع موضوعات ادبی میتوان جستجو کرد. نگارندة این مقاله سعی بر این دارد تا جنبههای مختلف این تأثیر را بررسی کرده بازتاب آن را در شعر عربی بیان نماید.<br /> دانشگاه قمپژوهشهای فلسفی -کلامی1735-97919320080521Relation between Epistemology and Ontology in Nasafi’s Thoughtدرآمدی بر ارتباط نظام معرفت شناختی و هستیشناختی عزیز نسفی13315926310.22091/pfk.2008.263FAمهدیفدایی مهربانیکارشناس ارشد علوم سیاسی (اندیشة سیاسی) دانشگاه تهران، محققJournal Article20150816Among the great sages of Iran is `Aziz ad-Din Nasafi, who is still unknown like other great Iranian philosophers. In epistemology and ontology, Nasafi has put forward discussions which enjoys logical coherence and theoretical strength so that they can satisfy any fair readers. In his discussions, Nasafi ties the epistemological matters to the ontological ones and explains the complicate philosophical issues in terms of mystical concepts. As a matter of fact, his doctrines were a proper capital for substantial motion viewed by Mullah Sadra who, like Nasafi, tried to integrate reason and intuition. <br /><br /> عزیز الدین نسفی از بزرگترین حکمای عارف مشرب ایران زمین است که همانند بسیاری از بزرگان حکمت و فلسفة ایرانی گمنام مانده است. مباحثی که نسفی در معرفتشناسی و هستیشناسی خود مطرح می کند چنان از انسجام منطقی و قوت نظری برخوردار است که هر خوانندة بی غرضی را می تواند قانع کند. در واقع در کلام عزیز نسفی مبحث منازعه برانگیز و تاریخیِ معرفتشناسی، به مفهوم هستی شناسی و وجود گره میخورد و در قالب مفاهیم عرفانی مقام و حجاب، غامض ترین مسائل فلسفی را تشریح میکند. آموزههای وی به حق دستمایة مناسبی برای مفهوم حرکت جوهری در نزد صدرالدین شیرازی بود که او نیز همانند نسفی در ادغام عقل و شهود کوشید.<br /> <br /> دانشگاه قمپژوهشهای فلسفی -کلامی1735-97919320080521Concept of Anxiety in Kierkegaard’s Thoughtمسئلة «ترس آگاهی» در اندیشة کییرکگور16119026410.22091/pfk.2008.264FAزینباسلامیدانشجوی دکتری فلسفه غرب دانشگاه تهرانJournal Article20150816A pivotal concept in Kierkegaard’s works is the concept of anxiety, which has made his thought quite unique. Considering the essential significance of this concept, Kierkegaard has discussed it in one of his major works called <em>The Concept of Dread</em>. The present paper attempts to explain the above-mentioned concept, and to show how Kierkegaard has applied it in relation to other components of his thought, as well as to clarify its role as a beneficial factor in human’s life. <br /> مفهوم ترس آگاهی یکی از کلیدیترین مفاهیم اندیشة کییرکگور است که تا حدی موجب منحصر به فرد بودن اندیشة او گردیده است. این مفهوم و ملاحظات مربوط به آن در اندیشة این اندیشمند بزرگ، بسیار مهم و از مهمترین مولفهها و درون مایة اصلی و مقصود اندیشهورزیهای او است. انگیزة اصلی این تحقیق، نخست از جهت نوع نگاه متفاوت و تازة کییرکگور به این مقوله است. میزان اهمیت این مفهوم برای او تا آن حد است که یکی از آثار مهم خود را تحت این عنوان، به بررسی این موضوع اختصاص داده است. انگیزة دوم این است که بیان کنیم، چگونه کییرکگور قادر است در هر مقولة اندیشة خویش، مفهوم ترس آگاهی را به کارگیرد و به نحوی ماهرانه و زبردستانه نمایان سازد، تا بر خلاف خاستگاه روانشناختی آن که معمولاً باعث فروریختن هویت فرد میشود، مانند یک امتیاز برجسته در اختیار فرد قرار گیرد.<br /> <br /><br clear="all" /><br /><br />