معمای تناسخ و راه حل آن در نظریه استکمال نفس محمد بن زکریای رازی

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 استاد دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکتری دانشکده الهیات دانشگاه تهران

3 دانشگاه تهران

چکیده

محمد بن زکریای رازی، فیلسوف دگر اندیش قرن سوم از جهات مختلف مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است. رازی نظریه‌ای در باب استکمال نفس دارد که وی را به قائل شدن به تناسخ وادار کرده است. اما دیدگاه تناسخ رازی به تعارض دو گزاره میانجامد: (1) عقلانیت مختص انسان است (2) نفس انسان وارد بدن حیوان شده و در نهایت به بدن انسان باز می‌گردد. این تعارض دو سوال را در پی دارد: چگونه نفس در بدن انسان دارای عقل است و در بدن حیوان فاقد عقل؟ اگر نفس حیوانات فاقد عقل است، چگونه پس از مرگ بقا می‌یابد؟ برای حل این معما، از طرفی، دروارت قائل به سلسله مراتب عقلانیت در میان حیوانات شده و از طرف دیگر، آدامسون با نقد دیدگاه دروارت، انتساب تناسخ به رازی را مردود دانسته است. نگارندگان با گزارش و تحلیل انتقادی هر دو دیدگاه، با استفاده از تحلیل توصیفی و انتقادی راه حل خود مبنی بر عدم اشتراط عقلانیت در بقای نفس ارائه کرده و عقلانیت را حالتی غیر ذاتی برای نفس دانسته که تنها در بدن انسان تحصیل می‌شود. گرچه دیدگاه تناسخ با اشکالات فراوان مواجه است، اما این بررسی می‌تواند زمینه را برای پژوهش‌های بعدی درباره بازنگری در ماهیت نفس هموارکند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The Dilemma of Reincarnation and Its Solution in al-Rāzī's Theory of Perfection of the Soul

نویسندگان [English]

  • Ahad Faramarz Gharamaleki 1
  • MohammadMehdi Montaseri 2
  • Zeinab Barkhordari 3
1 Professor of University of Tehran
2 University of Tehran
3 University of Tehran
چکیده [English]

Muḥammad Ibn Zakariyā al-Rāzī has been considered by researchers in terms of different aspects. Al-Rāzī's theory of perfection of the soul has forced him into reincarnation. His concept of reincarnation implies two propositions: (1) only human is rational, not other animals, and (2) human soul enters the body of the animal and eventually returns to the human body. These propositions raise two questions: How is it possible that the human rational soul becomes irrational in animal bodies and vice versa? If the souls of animals lack reason, how do they survive after death? In order to solve this dilemma, on the one hand, Druart has considered a hierarchy of rationality among animals and, on the other hand, Adamson criticized Druart's view, emphasizing that al-Rāzī does not hold in reincarnation. By criticizing both views, the authors, applying critical and descriptive analysis, suggest that the survival of the soul is not dependent on rationality and that rationality, which could merely be achieved in human body's structure, is not an innate state for the soul. Although the view of reincarnation faces many problems, this investigation can pave the way for further research on the nature of the soul.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Muḥammad Ibn Zakariyā al-Rāzī
  • perfection of soul
  • Reason
  • Animal
  • reincarnation
CAPTCHA Image