مقاله علمی پژوهشی
2. بررسی شکل هندسی اجزای جسم از نگاه ذیمقراطیس و پیروانش

محمدحسین حشمت پور

دوره 19، شماره 4 ، زمستان 1396، صفحه 6-23

http://dx.doi.org/10.22091/pfk.2017.1361.1446

چکیده
  دربارۀ بساطت و ترکّب جسم‌‌، در فلسفه -که عهده‌دار شناخت واقعیات است - دو قول مطرح شده یکی قول به بساطت که جسم را تنها صورت جسمیّه می‌داند و ترکب آن از ماده و صورت و نیز ترکب از اجزاء صغار را منکر می‌شود. و دیگر قول به ترکّب که صاحبان این قول به دو دسته تقسیم می‌شوند: یکی آنان که جسم را از ماده و صورت (یعنی صورت جسمیه) مرکب می‌دانند. و ...  بیشتر

مقاله علمی پژوهشی
3. مرامنامه اخلاقی در علوم: چیستی، چرایی و روش تهیه

حمیدرضا آیت اللهی؛ سعید اکبری زردخانه

دوره 19، شماره 4 ، زمستان 1396، صفحه 24-45

http://dx.doi.org/10.22091/pfk.2017.2023.1632

چکیده
  چکیده به‌رغم پیشرفت‌های بسیار‌‌، در حوزۀ تهیه و تنظیم مرامنامه‌های اخلاقی کار زیادی در ایران انجام نشده است. در نتیجه، تعارض‌های اخلاقی در فعالیت‌های اجتماعی و علمی به آسیبی جدّی در جامعه بدل شده‌اند. از آن‌جاکه در سال‌های اخیر بسیاری از متخصصان دغدغۀ ارائه دستورالعمل‌های اخلاقی - مبتنی بر فرهنگ ایرانی اسلامی - داشته‌‌اند‌‌، ...  بیشتر

مقاله علمی پژوهشی
4. احتجاجی جدید بر زندگی پس از مرگ

امیر دیوانی

دوره 19، شماره 4 ، زمستان 1396، صفحه 46-67

http://dx.doi.org/10.22091/pfk.2018.985.1350

چکیده
  انسان به طبیعت آگاهی و خواست خود زندگی را می‌‌طلبد‌‌، به زندگی می‌‌اندیشد‌‌، از آن محافظت می‌‌کند و از هر چه بر ضد آن باشد می‌‌گریزد. مرگ‌‌، به‌ویژه آن‌‌گاه که پایان مطلق زندگی تلقی شود‌‌، بیش‌‌تر از هر چیز دیگری هراسناک می‌‌شود. هرچند اموری در زندگی برای انسان ناخوشایند باشد، ناخرسندی به اصل زندگی سرایت نمی‌‌کند و او ...  بیشتر

مقاله علمی پژوهشی
5. بررسی ارتباط علم (نظر) و عمل در حکمت اشراق سهروردی بر اساس مدل فلسفه به مثابه روش زندگی پی‌یر آدو

زهرا رستاخیز قصرالدشتی؛ امیر عباس علیزمانی

دوره 19، شماره 4 ، زمستان 1396، صفحه 68-89

http://dx.doi.org/10.22091/pfk.2018.1415.1462

چکیده
  پی‌‌یر آدو (1922-2010م) فیلسوفِ فرانسوی معاصر‌‌، با ارائه مدلِ فلسفه به مثابه روشِ زندگی که حاصل سال‌ها پژوهش او در زمینۀ فلسفۀ باستان است‌‌، پویایی و حیاتِ حقیقی فلسفه را در زندگیِ روزمرۀ فیلسوف نشان می‌دهد. در این مقاله با استفاده از این مدلِ فلسفی(فلسفه به مثابه روشِ زندگی) به بررسی رابطۀ علم (نظر) و عمل در حکمتِ اشراق خواهیم پرداخت. ...  بیشتر

مقاله علمی پژوهشی
6. ارزیابی دیدگاه جان هیک دربارۀ دلائل پیدایی تصورات مختلف از خداوند

محمدرضا بیات؛ زینب امیری

دوره 19، شماره 4 ، زمستان 1396، صفحه 90-105

http://dx.doi.org/10.22091/pfk.2017.1298.1431

چکیده
  این مقاله به بررسی دیدگاه جان هیک - فیلسوف دین تحلیلی معاصر- دربارۀ دلایل وجود تصورات مختلف از خداوند و عدم امکان دست‌یابی به مفهوم خداوند می‌پردازد. ابتدا ضمن اشاره به تفکیک مفهوم و تصور خداوند و ویژگی‌های اساسی تصورات گوناگون از خداوند ‌‌- با تکیه بر مبانی او یعنی تفکیک نومن از فنومن کانت‌‌، «دیدن به عنوان» ویتگنشتاین ...  بیشتر

مقاله علمی پژوهشی
7. بررسی دیدگاه ابوحامد غزالی دربارۀ درونی بودن موانع عملی تحقق فعل اخلاقی

حسین خندق آبادی؛ سیدحسن اسلامی اردکانی

دوره 19، شماره 4 ، زمستان 1396، صفحه 106-129

http://dx.doi.org/10.22091/pfk.2018.1245.1415

چکیده
  در میان عالمان اسلامی تأکید ابوحامد محمد غزالی بر خودکاوی و خودشناسی در شناخت عوامل و موانع تحقّق فعلِ اخلاقی، برجستگی ویژه‌ای دارد. نظر غزالی دربارۀ این‌که چرا معرفت اخلاقیِ انسان لزوماً به عمل اخلاقی متناسب با آن نمی‌انجامد به رأی ارسطو نزدیک است که علاوه بر وجود معرفت‌‌، غلبه بر ضعف اراده را نیز در این‌جا لازم می‌دانست. غزالی ...  بیشتر

مقاله علمی پژوهشی
8. بررسی قول به قِدم نفوس ناطقۀ انسانی در سنجش با آیۀ میثاق (عالم ذر) با تأکید بر دیدگاه علامه طباطبایی(ره)

سید احمدرضا شاهرخی

دوره 19، شماره 4 ، زمستان 1396، صفحه 130-147

http://dx.doi.org/10.22091/pfk.2017.1295.1429

چکیده
  نفس ناطقۀ انسانی یا «روح» همواره مورد توجه و مطالعۀ بسیاری از دانشمندان قرار گرفته است. نحوۀ پیدایش نفس ناطقه از مسائل اصلی در باب نفس ناطقه انسانی است. مقالۀ پیشِ رو به این مسئله پرداخته که آیا آیۀ شریفۀ «میثاق» می‌تواند تأییدی بر قِدم نفوس ناطقه انسانی باشد؟زیرا طبق آیۀ شریفۀ «میثاق» خداوند از فرزندان آدم - پیش از ...  بیشتر

مقاله علمی پژوهشی
9. نگاهی نو به ساختار اخلاق اسلامی

مریم لاریجانی

دوره 19، شماره 4 ، زمستان 1396، صفحه 148-169

http://dx.doi.org/10.22091/pfk.2018.2553.1755

چکیده
  محققان اسلامی ‌از منظرهای مختلف به مقولۀ اخلاق نگریسته‌اند و مطالب مختلف و گاه پراکنده‌ای در این زمینه مطرح کرده‌اند. ورود و خروج محققان به این مبحث‌‌، یکسان نیست. به‌ویژه این‌که نگرش آنان از این جهت که به صِرف عقل اعتماد کرده‌اند یا نقل یا هر دو‌، متفاوت است. بسیاری اوقات چندان به دنبال تنظیم یک نظام اخلاقی یا ساختار معین نبوده‌اند ...  بیشتر

مقاله علمی پژوهشی
10. نامۀ عمل در نظام حکمت صدرایی

علیرضا اسعدی

دوره 19، شماره 4 ، زمستان 1396، صفحه 170-189

http://dx.doi.org/10.22091/pfk.2018.910.1323

چکیده
  از آموزه‌های دینی در حوزۀ معادشناسی نامۀ عمل است که بر اساس آیات و روایات در بردارندۀ همه اعمال، نیت‌ها و باو‌رهای انسان است و در قیامت بسته به نوع آن‌ها از سمت راست یا چپ به او داده می‌شود. با توجه به این‌که این نامه نمی‌تواند از سنخ کتاب و دفتر دنیوی باشد‌‌، دانشمندان مسلمان با این پرسش روبه‌رو شده‌اند که حقیقت نامۀ عمل چیست. ...  بیشتر

مقاله علمی پژوهشی
11. معرفت و یقین پیامبران به حقانیت وحی

یداله دادجو

دوره 19، شماره 4 ، زمستان 1396، صفحه 109-207

http://dx.doi.org/10.22091/pfk.2018.498.1227

چکیده
  بررسی معرفت و یقین انبیا به حقانیتِ وحی، یکی از مسائل مهم وحی و معارف بلند الهی است. در این خصوص تحلیل‌های گوناگونی ارائه شده است. برخی معرفت و یقین پیامبران را در تلقی وحی از طریق علم حضوری که خطا در آن راه ندارد، دانسته و کسانی نیز منشأ آن را آگاهی از لوح محفوظ که پیامبر با روح قدسی خود به فرشته متصل می‌شود و معارف الهی را از او دریافت ...  بیشتر

مقاله علمی پژوهشی
12. نسبت صفات سلبی خداوند با بیان‌پذیری او در اندیشۀ ابن سینا‌ و علامه حلّی

حسن عباسی حسین آبادی

دوره 19، شماره 4 ، زمستان 1396، صفحه 208-227

http://dx.doi.org/10.22091/pfk.2018.502.1229

چکیده
  برای سخن‌گفتن از اوصاف الهی از دیرباز طریقه‌هایی مطرح بوده است و به دو دستۀ کلی سلبی و ایجابی تقسیم می‌شود که این دو خود دارای زیرمجموعه‌ها و تقسیمات فرعی‌اند‌‌؛ ازجمله تقسیم سلبی به طریقۀ سلب و سکوت‌‌، طریقه سلبی تفضیلی‌‌ و طریقه سلبی- ایجابی است. آن چه در این نوشتار مدنظر ماست بررسی دربارۀ طریقه سلبی- ایجابی و نسبت آن با ...  بیشتر