مقاله علمی پژوهشی
1. تبیین در علوم طبیعی بر اساس دو رویکرد صورت‌گرا

منصور نصیری

دوره 13، شماره 3 ، بهار 1391، صفحه 5-32

http://dx.doi.org/10.22091/pfk.2012.90

چکیده
   مسایل فراوانی در خصوص تبیین در علوم طبیعی قابل بحث است که مهم‌ترین آنها عبارت است از: بیان تعریفی از تبیین و تقسیم و ترسیم رویکردها در ارائه مدل تبیین علمی. در این مقاله، ضمن ارائه تعریفی از تبیین، به بررسی رویکردهای مطرح درباره تبیین خواهیم پرداخت. فیلسوفان علم، هنگام بحث از تبیین چندان توجهی به تقسیم‌بندی کلی دیدگاه‌های مطرح شده ...  بیشتر

مقاله علمی پژوهشی
2. معرفت‌شناسی حقوقی و اخلاقی از دیدگاه دانشمندان مسلمان‌

احمد دیلمی

دوره 13، شماره 3 ، بهار 1391، صفحه 33-58

http://dx.doi.org/10.22091/pfk.2012.91

چکیده
  حق ‌و تکلیف، ممنوع و مجاز، و خوب و بد مهم‌ترین مفاهیمی‌اند که در فلسفۀ ارزش و به ویژه در فلسفۀ حقوق و اخلاق محور گفت‌و‌گو قرار می‌گیرند. یکی از عمده‌ترین جنبه‌های بحث از آنها جنبۀ معرفت‌شناسانه است. پرسش اصلی در این پژوهش ناظر به منشأ گزاره‌های حقوقی و اخلاقی است. آیا این گزاره‌ها ملاک صدقِ واقعی و خارجیِ مستقیم دارند؛ یا منشأ ...  بیشتر

مقاله علمی پژوهشی
3. سایۀ وحدت وجود بر تفسیر بیان‌السعادة

محمد کاظم شاکر؛ علی غفا ر زاده

دوره 13، شماره 3 ، بهار 1391، صفحه 59-84

http://dx.doi.org/10.22091/pfk.2012.92

چکیده
  وحدت وجود از مهم‌ترین و محوری‌ترین مدعاهای هستی‌شناختی عارفان به شمار می‌رود. برخی از مفسّران تفسیرِ عرفانی و صوفیانه، از طرفداران جدّی این اندیشه بوده و بدین جهت آن را از حوزه عرفان وارد تفسیر قرآن کردند. البتّه تفاسیری که در پهنه عرفان و تصوف سامان گرفت، در ابتدا به صورت ساده و زاهدانه و به معنای درونیِ بعضی از آیات قرآن می‌پرداخت. ...  بیشتر

مقاله علمی پژوهشی
4. نقش فلسفۀ علم در برنامۀ پژوهشی تکامل

هادی صمدی

دوره 13، شماره 3 ، بهار 1391، صفحه 85-102

http://dx.doi.org/10.22091/pfk.2012.93

چکیده
  این مقاله پس از اشاره‌ای کوتاه به تأثیرات فلسفه در شکل‌گیری نظریۀ تکاملِ داروین، به ارتباط فیلسوفان زیست‌شناسی و زیست‌شناسان تکامل‌گرا در عصر حاضر می‌پردازد. نقش فیلسوف علم در متن جریانات علم، و بنابراین، نقش فیلسوف زیست‌شناسی در برنامۀ پژوهشی تکامل بیش از ایضاح مفاهیم و تعاریف، و پرده برداشتن از پیش‌فرض‌های پنهان است و شامل ...  بیشتر

مقاله علمی پژوهشی
5. فیلسوف- پیامبر به عنوان زمامدار آرمانی در اندیشه سیاسی ایران میانه

دال سِونگ یو

دوره 13، شماره 3 ، بهار 1391، صفحه 123-140

http://dx.doi.org/10.22091/pfk.2012.94

چکیده
   اگر بخواهیم مهم‌ترین وجه مشخصه اندیشه سیاسی ایرانی را در سده‌های میانه شناسایی کنیم باید به نظریه زمامداری رجوع کنیم. نظریه زمامداری محور اندیشه سیاسی ایران در سده‌های میانه است، چنان‌که زمامدار آرمانی، به نوبه خود، محور نظریه زمامداری است. این نوشته می‌خواهد با نگاهی تحلیلی به نظریه زمامداری آرمانی مهم‌ترین مشخصه‌های زمامداری ...  بیشتر

مقاله علمی پژوهشی
6. نسبیت‌گرایی در فلسفه ملاصدرا

سید علی علم الهدی

دوره 13، شماره 3 ، بهار 1391، صفحه 141-166

http://dx.doi.org/10.22091/pfk.2012.95

چکیده
    این مقاله با بررسی معانی مختلفی ذات و ماهیت در تفکر فیلسوفان مسلمان و با بررسی مبانی مهم فلسفه ملاصدرا ثابت می‌کند که ذات و ماهیت در این فلسفه رد می‌شود و امری قراردادی و اعتباری خواهد بود. لذا این تفکر در بحث از نحوه تحقق کلیات دیدگاهی نومینالیستی دارد و از همین‌رو به لحاظ معرفت‌شناختی تفکری نسبیت‌گراست و شناخت واقعیت را امری ...  بیشتر

مقاله علمی پژوهشی
7. جوهر در نظر لاک

محمد حکاک

دوره 13، شماره 3 ، بهار 1391، صفحه 167-180

http://dx.doi.org/10.22091/pfk.2012.96

چکیده
   یکی از مفاهیم اساسی فلسفه و از مسایل جاودان آن مفهوم و مسئله جوهر است. جوهر خواه از لحاظ معرفت‌شناختی و خواه از لحاظ وجود‌شناختی اهمیت اساسی در فلسفه دارد و غالب فیلسوفان بدان پرداخته­اند. جان لاک، مؤسس فلسفۀ تجربی انگلستان، نیز در کتاب تحقیق در فهم بشر در خصوص جوهر و نحوۀ حصول آن در ذهن بحث کرده و از آن رهگذر به وجود خارجی ...  بیشتر

مقاله علمی پژوهشی
8. تبیین نظری محبت و دوستی در اندیشه اخلاقی ابن‌مسکویه

فروزان مصطفی منتقمی

دوره 13، شماره 3 ، بهار 1391، صفحه 181-204

http://dx.doi.org/10.22091/pfk.2012.98

چکیده
   «محبت و دوستی» یکی از مهم‌ترین مقوله‌های اخلاقی و فلسفی است. «محبت» در اندیشه اخلاقی ابن‌مسکویه عنوان عامی برای بیان استعداد ذاتی بشر جهت ارتباط و همبستگی است. دوستی، رنگ اجتماعی دارد و از فروعات عدالت و برتر از آن شمرده می‌شود. بهترین معیار در ارزیابی از عالی‌ترین شکل افعال است. در ایجاد انواع و مراتب این فضیلت بین ...  بیشتر

مقاله علمی پژوهشی
9. نقد و بررسی وجود‌ ذهنی از دیدگاه فخر ‌رازی

محمدجواد پاشایی؛ محمد ذبیحی

دوره 13، شماره 3 ، بهار 1391، صفحه 205-228

http://dx.doi.org/10.22091/pfk.2012.102

چکیده
   ماهیت و واقع‌نمایی وجود ذهنی یکی از مهم­ترین مباحث فلسفی و معرفت‌شناختی به­شمار می­آید که رویکردهای مختلفی در این مقوله رقم خورده است. در این میان، برخی قول به شبح و عده­ای، قول به تطابق را پذیرفته­اند و کسانی که دو دیدگاه را بر‌نمی­تابند، رابطه اضافه­ بین عالم و معلوم را برتافته­اند. فخر­الدین رازی از آن دسته­ای ...  بیشتر

مقاله علمی پژوهشی
10. مفهوم ایمان کاتولیک با تکیه بر آرای آوگوستین و توماس آکوئیناس

احمد رضا مفتاح

دوره 13، شماره 3 ، بهار 1391، صفحه 229-249

http://dx.doi.org/10.22091/pfk.2012.104

چکیده
   مفهوم ایمان کاتولیکی را برخی از سنخ معرفت و به عبارتی ایمان گزاره‌ای دانسته‌اند و برخی آن را فراتر از معرفت و غیر گزاره‌ای دانسته‌اند. آوگوستین به ‌عنوان طرفدار ایمان غیر گزاره‌ای در دوره نخست زندگی‌اش ایمان را نوعی معرفت دانسته، و ایمان و فهم را لازم و ملزوم یکدیگر می‌داند، اما در نهایت به عقل حصولی بی‌اعتنا می‌شود ...  بیشتر

مقاله علمی پژوهشی
11. بررسى حجّیت روایات آحاد در مسایل اعتقادی

مهدی عزیزیان

دوره 13، شماره 3 ، بهار 1391، صفحه 251-271

http://dx.doi.org/10.22091/pfk.2012.106

چکیده
  یکی از منابع اثبات آموزه‏های دینی، روایات است. روایات متواتر و روایات آحاد محفوف به قرائن قطعی در حوزه‏های فقه، علم کلام، تفسیر قرآن، تاریخ و مانند آن مورد بهره‏برداری قرار می‏گیرند. گرچه روایات آحاد معتبر ظنّی، دست‌مایه فقها برای استخراج احکام فقهی هستند؛ اما آیا از روایات آحاد معتبر ظنّی می‏توان در موضوعات غیرفقهی از جمله ...  بیشتر