دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 21 2 2019 06 22 Theism And Cognitive Science of Religion: Compatibility or Incompatibility خداباوری و یافته‌های علوم‌شناختی دین:سازگاری یا ناسازگاری 29 49 1368 10.22091/jptr.2019.4041.2054 FA سید مهدی بیابانکی استادیار گروه معارف قرآن و اهل بیت علیهم السلام دانشگاه اصفهان،اصفهان، ایران 0000-0002-0541-2958 Journal Article 2019 02 03   <br />From the beginning of the 21st century, a new field of cognitive science called "cognitive science of religion" (CSR) has attracted the attention of many scholars. Researchers in this branch seek to explore cognitive mechanisms that produce or reinforce religious beliefs in man. Theories and empirical evidence of CSR have led to many philosophical and theological questions. One of the most important questions is whether these findings show that belief in the existence of God is unjustified. Some philosophers respond positively to this question. They believe that the cognitive mechanisms studied in this area are a threat to the belief in God. Their reasons for this are largely based on the fact that these mechanisms are prone to substantial error, and the insensitivity of these mechanisms in relation to truth. Our aim in this paper is to show that none of the above reasons can show that religious beliefs are unjustified, especially belief in God. Our argument in this regard is based on the fact that natural and supernatural explanations are not mutually exclusive, and the fundamental limitation of cognitive mechanisms. <br />  اوایل قرن بیست و یکم، شاخۀ جدیدی از حوزۀ علوم‌ شناختی به نام «علوم‌ شناختی دین» توجه محققان بسیاری را به خود جلب کرده است. محققان در این شاخه به دنبال بررسی مکانیزم‌های‌ ‌شناختی هستند که باورهای دینی را در انسان تولید یا تقویت می‌کنند. نظریه‌ها و همچنین شواهد تجربی علوم‌شناختی دین‌‌، پرسش‌های فلسفی و الهیاتی بسیاری را به دنبال داشته‌ است. یکی از مهم‌ترینِ این پرسش‌ها این است که آیا این یافته‌ها نشان می‌دهند که باور به وجود خدا‌‌، باوری ناموجّه است؟ پاسخ برخی از فلاسفه به این پرسش مثبت است. به اعتقاد آنها مکانیزم‌های ‌شناختی مورد مطالعه در این حوزه‌‌، تهدیدی علیه خداباوری‌اند. دلایل آن‌ها در این خصوص عمدتاً بر مستعدّ خطا‌ بودن مکانیزم‌های‌ شناختی و همچنین غیرحسّاس‌ بودن این مکانیزم‌ها نسبت به صدق استوار است. هدف ما در این مقاله این است که نشان دهیم که حتی با فرض پذیرش نظریه‌ها و شواهد تجربی علوم‌ شناختی دین‌‌، هیچ یک از این گونه دلایل نمی‌توانند ناموجّه‌ بودن باورهای دینی و به‌ ‌ویژه ناموجّه‌ بودنِ باور به خدا را نشان دهند. استدلال ما در این زمینه‌‌، بر مانعة ‌الجمع نبودن تبیین‌های طبیعی و فراطبیعی و همچنین محدودیت اساسی مکانیزم‌های ‌شناختی استوار است. https://pfk.qom.ac.ir/article_1368_206fd521f706576d3b3e951f9758f772.pdf