دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 11 1 2009 11 22 Al-Ghazali’s Moral Psychology روانشناسی اخلاقی غزالی 129 148 189 10.22091/pfk.2009.189 FA زهره سادات ناجی دانشجوی دکتری فلسفه تطبیقی واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی محسن جوادی دانشیار گروه فلسفه دانشگاه قم Journal Article 2015 08 15 This paper is going to re-read Imam Mohammad al-Ghazali’s moral ideas in order to find the responses to the questions of moral psychology. Al-Ghazali, following the Greek and Islamic philosophers, relates each virtue or vice to a particular faculty in man’s soul. Moreover, following the Asharites, he considers the basis of moral good and badness to be religious. Furthermore, having mentioned al-Ghazali and Hume’s opinions as well as their similarities, this writing explains why al-Ghazali’s view on the moral motivation has not encountered Hume’s objections. And finally, it presents the differences between al-Ghazali and the Greek philosophers’ views on virtues and vices as well as evaluates al-Ghazali’s psychological opinions in ethics.   این مقاله اندیشه‌های اخلاقی امام محمد غزالی را برای یافتن پاسخ به پرسش‌های مربوط به روانشناسی اخلاقی بازخوانی می‌کند. غزالی در مباحث اخلاقی خود علاوه بر برشمردن فضایل و چگونگی شناخت آنها، به بررسی ریشه‌های روانشناختی آراستگی آدمی به آنها و نیز عمل به اقتضای آنها می‌پردازد. وی با تأسی به فیلسوفان یونانی و اسلامی بحث مفصلی در باره نفس و جان آدمی دارد تا از این طریق ربط و نسبت هر فضیلت و رذیلت را به قوه خاصی در نفس انسان معلوم کند. اما از سوی دیگر با تأسی به رویکرد اشاعره در باره حسن و قبح اخلاقی، و به این جهت که اخلاق او بیشتر از شریعت اخذ شده، مبنای حسن و قبح را دینی می‌داند.همین طور این نوشته ضمن ارایه توضیح درباره نگاه اخلاقی واقع گرا و غیر واقع گرا و با اشاره به آراء غزالی و هیوم روشن خواهد کرد که به چه دلیل با این که عقل از نظر هر دو اندیشمند ادراک گر و فاقد قدرت عمل است، در بحث انگیزش اخلاقی غزالی با اشکالات هیوم درباره این موضوع مواجه نشده است.در بخش پایانی مقاله، به معرفی اموری که در انجام فضیلت و رذیلت مؤثرند پرداخته و تفاوت دیدگاه غزالی را با فیلسوفان یونان درباره نقش توفیق الهی در انجام فضایل وترک رذایل توضیح می‌دهیم.     https://pfk.qom.ac.ir/article_189_6c4b16c6a7e0d150772aa4cb562c8050.pdf