دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 11 1 2009 11 22 Reason in the Realm of Love: Najm-od-din Razi’s Viewpoint عقل در کوی عشق (دیدگاه شیخ نجم‌الدین رازی درباره عقل و عشق) 167 194 190 10.22091/pfk.2009.190 FA محمّد رضا موحّدی استادیار دانشگاه قم Journal Article 2015 08 15 Sheikh Najm-od-din Razi (573/1177-654/1256) has written on mystical questions several works, among which is Me’yar as-Sedq fi Mesdaq al–`Eshq (“The Criterion of Veracity Concerning the Touchstone of Love”). This treatise, in fact, deals with some questions of Razi’s friend. Having explained the point of contention, Razi specifies the meanings of reason and remarks on the scope of its function. Next, based on the Prophet’s utterances, he draws the relationship between more reason and more elegant love. And then, he opposes reasonably the theory of ‘union of the intellect, intelligent and intelligible’. In this treatise, when discussing reasonably, he argues in an elaborate way similar to theologians and philosophers; and when expressing mystical intuition, he espouses love to the extent of an anti-philosophical mystic, using metaphor, allusion, and allegory. The present article, while enquiring into the treatise and his other works in this regard, is going to analyze critically Razi’s views.   شیخ نجم‌الدین رازی (573 – 654 هـ) در کنار آثار عدیده‌ای که درباره مسائل عرفانی دارد، رساله‌ای نیز به نام «عشق و عقل» یا «معیار الصدق فی مصداق العشق» دارد که در آن به پرسش‌های یکی از دوستانش پاسخ داده است. این پرسش‌های سه‌گانه عبارتند از: 1 - آیا عشق و عقل آنگاه که به کمالِ خود می‌رسند، تضادی با هم دارند یا نه؟ 2 - چرا آنجا که عقل بیش‌تر و شریف‌تر است، عشق نیز ثابت‌تر و ظریف‌تر است (با عنایت به وجودِ سید کائنات)؟ 3 – آیا می‌توان گفت که عقل نه یک قسم، که شامل همه موجودات و محیط بر همه اقسامِ وجود است؟ مؤلّف پس از تحریر محلّ نزاع و توجّه دادن به معانی مشترک «عقل»، محدوده فعالیت‌های آن را مشخص می‌سازد و ساحت عشق را بسی فراتر از تنگنای عقل، معرفی می‌کند. آنگاه نسبت میان عقل بیش‌تر و عشق ظریف‌تر را با چشمداشتی به پیامبر اکرم (ص) برمی‌رسد و سپس به مخالفت عقلانی با نظریه وحدت عقل و عاقل و معقول می‌پردازد. وی در این رساله بر آن بوده تا در مقام بحث عقلانی (در باره موضوع مورد پرسش) به شیوة متکلّمان و فلاسفه بحث کند و در مقام درک شهودی و بیان مکاشفات نیز همچون عارفی فلسفه ستیز و طبعاً با بهره گیری از واژگانی سرشار از استعاره و کنایه و تمثیل، جانب عشق را پاس داشته باشد. در این مقاله، ضمن وارسی کامل این رساله، دیدگاه نجم رازی با نظرداشت به دیگر آثارش، مورد نقد و بررسی قرار می‌گیرد.   https://pfk.qom.ac.ir/article_190_8a6e0e7decbb8f437fd9f2f8f113561b.pdf