دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 15 1 2013 11 22 Ontology of Vacuum هستی‌شناسی خلأ 103 120 54 10.22091/pfk.2013.54 FA احمد حکیم * عضو هیئت علمی گروه فیزیک دانشگاه آزاد اسلامی (واحد خمینی‌شهر) Journal Article 2015 06 30 One of the earliest results of quantum fields theory is that vacuum contains (infinite) energy. This result is compatible with empirical tests and to some degree with other fundamental theories of physics such as general relativity theory. Having reviewed the ontological dimensions of the concept of vacuum in philosophy and physics, the present paper first concludes that what is called “vacuum” in physics does not mean absolute nothingness and that absolute nothingness cannot essentially bring about a measurable effect neither in classical nor in modern physics. Furthermore, it proves that this conclusion does not mean that philosophical subjects about the concept of vacuum in physical theories are completely rejected and that no clear and distinct explanation can be provided without discussing these subjects. <br /><br /> یکی از نخستین نتایج نظریه میدان‌های کوانتومی آن است که خلأ، حامل انرژی (بی‌نهایت) است. این نتیجه با آزمون‌های تجربی و تا حدی با نظریه‌های بنیادی دیگر فیزیک مانند نظریه نسبیت عام سازگار است. در این مقاله، پس از بررسی ابعاد هستی‌شناختی مفهوم خلأ در فلسفه و فیزیک، ابتدا نتیجه خواهیم گرفت که آنچه در فیزیک، خلأ نامیده می‌شود به معنای هیچِ مطلق نیست و اساساً هیچِ مطلق نه در فیزیک کلاسیک و نه در فیزیک جدید نمی‌تواند منشأ اثر قابل اندازه‌گیری باشد. به علاوه، نشان خواهیم داد که این نتیجه به معنای طرد کامل مباحث فلسفی مفهوم خلأ در نظریه‌های فیزیکی نیست و بدون طرح این مباحث نمی‌توان تعبیر روشن و واضحی از این نظریه‌ها ارائه کرد https://pfk.qom.ac.ir/article_54_21d60ef797005530f92f364bd36bae01.pdf