دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 17 2 2016 02 20 Possible Worlds and the Best Arrangement of Things in Fakhr Razi's View عوالم ممکنه و نظام احسن در اندیشه ی فخر الدّین رازی 149 165 618 10.22091/pfk.2015.618 FA عبدالله تراواوی دانشجوی دکتری رشته فلسفه تطبیقی دانشگاه قم امیر دیوانی دانشیارگروه فلسفه وکلام دانشگاه مفید Journal Article 2015 08 15 Fakhr Razi's view about possible worlds and the best arrangement of things has two parts: 1) there exists a powerful being whose knowledge, power and all his other attributes are perfect and absolute, devoid of any deficiency; 2) this being is the One God whose all attributes are perfect, absolute and devoid of any deficiency, and can create a world with the best arrangements of things if He wills. Since a world, though with the best arrangement of things, cannot be absolute so there is always emptiness between its components, which makes their movement possible; or there is emptiness in the final state of this world, through which God can limit his creation to a world with best arrangement of things and can create different worlds with the same or different perfection in that emptiness. Therefore, there is no reason to limit God's power and it cannot be said that God has created or creates only one world. Rather, His power and all other attributes are perfect, absolute and eternal and He can always create different worlds. <br /><br /> دیدگاه عوالم ممکنه و نظام احسن در اندیشه ی فخر الدّین رازی، از دو قسمت، تشکیل شده است:1- این که یک موجود توانا وجود دارد که علمش، قدرتش و تمام صفات دیگر که دارد، کامل و مطلق است و از تمام صفات نقص، مبرّا است.<br /> 2- این موجود واحدی که خدا است، اگر اراده کند جهانی با نظام احسن خلق کند؛ می تواند این فعل را انجام دهد، امّا از آن جایی که، مخلوق ، نمی تواند، مطلق باشد؛ همیشه میان اجزا عالم مخلوق، خلئی وجود دارد که از این طریق، حرکت اجزا، امکان خواهد داشت؛ یا در نهایت این جهان، یا هر جهان دیگر، خلئی وجود دارد، با وجود این خلأ؛ خداوند می تواند به خلق یک جهان با نظام احسن، بسنده کند و می تواند عوالم مختلف در یک اندازه کمال یا اندازه های مختلف در کمال، در آن خلأ بیافریند و به هیچ دلیلی، نمی توان، قدرت خداوند را محدود کرد و گفت: تنها خداوند، یک جهان را آفرید یا می آفریند، بلکه قدرتش و تمام صفاتش کامل و مطلق و همیشگی است و همیشه، دستش برای خلق کردن جهان ها، باز است؛ علاوه بر این، نمی توان به طور قطعی گفت: نظام جهان فعلی ما، بهترین نظام ممکن است. https://pfk.qom.ac.ir/article_618_6a09d8623fa872299750015a2c963602.pdf