دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 6 24 2005 06 22 Reasoning within the Domain of E`tebāriāt (Institutional Propositions) استدلال در اعتباریات 4 30 319 10.22091/pfk.2005.319 FA صادق لاریجانی استادیار گروه فلسفه دانشگاه قم Journal Article 2015 08 22 E`tebāriāt is an outstanding question in modern Islamic philosophy and Ūsūl al-Fiq. It did not use to be discussed as a separate subject in the traditional Islamic philosophy until `Allāmah Tabātabā’ī propounded it in Foundations of Philosophy and Method of Realism. In Ūsūl al-Fiq, there were only scattered discussions, under different topics and without enough depth. Now there are many different questions, some of which have been addressed and discussed in detail in my lectures on philosophy of Ūsūl al-Fiq. One important question in this connection is whether logical reasoning can be given within the domain of E`tebāriāt. Tabātabā’ī and his great student, Mutahhari, argued that logical reasoning can not be given within that domain. Contrary to these philosophers, the writer thinks that such reasoning can be set forth and represents a developed discussion to prove that their views on it are not true. اعتباریات از مسائل مهم فلسفه جدید اسلامی و نیز علم اصول است. در فلسفه اسلامی سنتی «اعتباریات» به صورت مستقل مورد بحث قرار نگرفته است؛ تا این‌که علامه طباطبایی در کتاب «اصول فلسفه و روش رئالیسم» آن را مطرح می‌کند. در علم اصول هم، صرفاً مجموعه مباحثی پراکنده در این زمینه وجود داشته و تحت عنوان واحدی مطرح نشده است و آن مباحث هم عمق کافی ندارد. در سلسله بحث‌های «فلسفه علم اصول» بحث اعتباریات را به صورت برجسته مورد تحقیق قرار داده‌ام. یکی از مباحث قابل طرح در این زمینه جریان استدلال منطقی در اعتباریات و عدم آن است. علامه طباطبایی و شاگرد بزرگ او شهید مطهری، بر عدم جریان استدلال منطقی در اعتباریات استدلال می‌کنند. راقم این سطور گمان می‌کند که این نظر درست نیست. مقاله حاضر این استدلال را بازگو می‌کند.

https://pfk.qom.ac.ir/article_319_b8f5d9e5c4678881e4e6c412980b92b9.pdf

دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 6 24 2005 06 22 Theory of Justice in David Hume’s Thought نظریة‌ عدالت‌ در اندیشة‌ دیوید هیوم‌ 31 53 320 10.22091/pfk.2005.320 FA احمد ‌ واعظی عضو هیأت علمی دانشکده باقرالعلوم Journal Article 2015 08 22 Although David Hume is not a political philosopher in the normal meaning of the term, some of his viewpoints, including his special attitude on superiority of justice has left an impression on political thought. Based on his empirical approach, Hume presents a utilitarian attitude towards justice, and despite the common conception, he doesn’t consider justice as a natural virtue and intrinsic value; rather, in his opinion, its virtue depends on special circumstance. Explaining Hume’s viewpoint on justice in detail and indicating its relation to his epistemology and anthropology, the present essay deals with the critical examination of his theory on justice. گرچه‌ دیوید هیوم‌ یک‌ فیلسوف‌ سیاسی‌ مصطلح‌ نیست‌، برخی‌ دیدگاه‌های‌ او در تفکر سیاسی‌ اثرگذار بوده ‌است‌، از آن‌ جمله‌ بینش‌ خاص‌ او درباره‌ فضیلت‌ عدالت‌. وی‌ با اتکا‌ به‌ رویکرد تجربه‌گرایانه‌ خویش‌ تلقی‌ِ نفع‌انگارانه‌ای‌ از عدالت‌ عرضه‌ می‌دارد و برخلاف‌ تصور مرسوم‌ و رایج‌، عدالت‌ را یک‌ فضیلت‌ و ارزش‌ ذاتی‌نمی‌داند و فضیلت‌ بودن‌ آن‌ را به‌ وجود شرایطی‌ خاص‌ مشروط می‌کند. مقالة‌ حاضر ضمن‌ تبیین‌ تفصیلی‌ دیدگاه‌های وی‌ درباره‌ عدالت‌ و ارتباط آن‌ با معرفت‌شناسی‌ و انسان‌شناسی‌ وی‌ به‌ بررسی‌ و تحلیل‌ انتقادی‌ نظریة ‌عدالت‌ او می‌پردازد.

https://pfk.qom.ac.ir/article_320_19516710d81160e4e3b542669cd23f10.pdf

دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 6 24 2005 06 22 On Primary Essential Predication and Common Technical Predication: A Review of Two Seemingly Contradictory Views بررسی‌ دو قول‌ به‌ ظاهر متناقض‌ درباب‌ حمل‌های‌ اولی‌ ذاتی‌ و شایع‌ صناعی‌ 54 73 321 10.22091/pfk.2005.321 FA حمیدرضا آیت اللهی دانشیار گروه فلسفه دانشگاه علامه طباطبایی 0000-0002-3454-0174 سعید انواری دانش آموخته کارشناسی ارشد دانشگاه علامه طباطبایی 0000-0002-9402-880X Journal Article 2015 08 22 On the one hand, in some philosophical writings, an apparently single proposition is regarded as true according to both primary essential predication and common technical predication. For example, the proposition “a particular is particular” is considered as true on both the primary predication and the common predication. On the other hand, absolute non-existent is on one occasion regarded as true, but on other occasion as false according to the primary predication. This apparent incoherence has caused a tangle in explaining the above-mentioned predications. Some philosophers consider the difference between subject and predicate as the origin of the contrasts in dispute. Examining the objections of this speculation, the present essay presents a new solution based on distinctions between concept and mental being, and between external extention and mental extention, which completely removes the apparent incoherence. در برخی‌ از کتب‌ فلسفی‌، قضیه‌ ظاهراً واحدی‌ را یک‌ بار به‌ حمل‌ اولی‌ذاتی‌ و بار دیگر به‌ حمل‌ شایع‌ صناعی‌ صادق‌ دانسته‌اند؛ برای مثال‌«جزئی‌ جزئی‌ است‌» را یک‌ بار به‌ حمل‌ اولی‌ و بار دیگر، به‌ حمل‌ شایع‌، صادق‌ دانسته‌اند؛ یا معدوم‌ مطلق‌ را در جایی‌ به‌ حمل‌ اولی‌ صادق‌دانسته‌اند و در جایی‌ به‌ حمل‌ اولی‌ کاذب‌ به‌ شمار آورده‌اند. این‌ تهافت ‌ظاهری‌ باعث‌ شده‌است‌ تا در تبیین‌ حمل‌های‌ اولی‌ ذاتی‌ و شایع‌ صناعی‌سر در گمی‌ پیش‌ آید. برخی‌ اختلاف‌ مورد بحث‌ را ناشی‌ از تفاوت‌ درعقد الوضع‌ و عقد الحمل‌ قضایا دانسته‌اند. در این‌ مقاله‌ ضمن‌ بررسی‌ایراد این‌ راه‌ حل‌، راه‌ حل‌ جدید دیگری‌ برای‌ برطرف‌ کردن‌ تناقض‌ظاهری‌، که‌ مبتنی‌ بر مصداق‌های‌ خارجی‌ و ذهنی‌ و تمایز بین‌ مفهوم‌ ووجود ذهنی‌ مفهوم‌ است‌ ارائه‌ خواهد شد که‌ تهافت‌ ظاهری‌ را حل‌خواهد کرد.

https://pfk.qom.ac.ir/article_321_4600d700b36117d62c631a5c98cde458.pdf

دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 6 24 2005 06 22 Two Readings of the Gospel انجیل با دو قرائت ‌ 74 90 322 10.22091/pfk.2005.322 FA محمدکاظم شاکر استادیار و عضو هیأت علمی دانشگاه قم Journal Article 2015 08 22 According to the Holy Koran, the Gospel is a revealed book containing God’s guidance, message, and commandments sent down to the Prophet Jesus (Peace be upon him) to be proclaimed to the people. On the contrary, Christians basically reject this conception and believe that no revealed book was handed down from heaven to Jesus, as was the case in Judaism and Islam concerning the Torah and the Koran; so there is no place for such a view in Christian theology. In the view of the Christians, the truth of the Gospel has been rooted in it's good news of salvation resulted from the Incarnation, the crucifixion, and the Resurrection. Therefore, it can be said that there are two distinct readings of the Gospel in the view of the Christians and the Muslims. Explaining both the views, the present essay fortifies the Koranic perspective by virtue of historical and Christian sources. مطابق با قرآن کریم، انجیل کتابی آسمانی است که خداوند بر حضرت عیسی(ع) نازل کرده تا آن را بر مردم ابلاغ کند و آن مشتمل بر هدایت، ذکر و احکام الهی بوده است. اما مسیحیان این مفهوم از انجیل را از اساس منکرند. آنها هرگز نمی‌گویند که عیسی کتابی به نام انجیل آورده است. آوردن وحی توسط عیسی به‌گونه‌ای که حضرت موسی تورات را و حضرت محمد قرآن را آورده‌اند، در الهیات مسیحی جایگاهی ندارد. آنها حقیقت انجیل را بشارت به رستگاری می‌دانند که حاصل تجسّد خدا در عیسی، تصلیب، و زنده شدن عیسی پس از مرگ است. بنابراین می‌توان گفت که دو قرائت کاملاً متفاوت از مفهوم انجیل نزد مسلمانان و مسیحیان وجود دارد. نویسنده در این مقاله ضمن تبیین هر دو دیدگاه، با استناد به متون تاریخی و مسیحی، دیدگاه قرآنی در مورد انجیل را تقویت کرده است.

https://pfk.qom.ac.ir/article_322_9705f4ff013339f19efe49cff4bce9a0.pdf

دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 6 24 2005 06 22 Theory of Speech Acts نظریة افعال گفتاری 91 119 323 10.22091/pfk.2005.323 FA محمدعلی عبداللهی استادیار دانشگاه تهران (پردیس قم) Journal Article 2015 08 22 Theory of Speech Acts is a philosophical theory presented in 1962 by John Langshaw Austin, a professor of moral philosophy at Oxford University; then it was developed further in Speech Acts Written by his student, John R. Searle, who is a contemporary philosopher of mind and language.The Speech-act Theory aims to represent a comprehensive analysis of the language use and the way of communication, and finally it answers to a main and basic question in philosophy of language: How one can attain a series of semantic features such as meaningfulness, meaninglessness, truth, description, predication, and communication through not so much complex phenomena such as speech sounds or written letters and words. The Theory of Speech Acts can be regarded as significant for two reasons: First, it was probably the initial strong attempt on philosophical speculation, which had destructively been attacked by Wittgenstein. Second, it has been somehow successful. Over forty years after presenting the Speech-act Theory, nowadays philosophers still deal with its requirements and results. نظریة افعال گفتاری(Theory of Speech Acts) نظریه‌ای فلسفی است که جان لنگشاو اَستین استاد فلسفة اخلاق دانشگاه آکسفورد در سال 1962 عرضه کرد و پس از او شاگردش جان سرل، فلیسوفِ ذهن و زبان معاصر در کتابی با عنوان افعال گفتاری آن را بسط و توسعه داد. هدف این نظریه ارائه تحلیل جامعی از نحوة ارتباط زبان با عالم خارج است و در نهایت، به این پرسش اساسی و مهم در حوزة فلسفة زبان پاسخ می‌گوید که چگونه می‌توان از یک سلسله پدیده‌های طبیعیِ نه چندان پیچیده‌ای چون خروج اصوات از دهان یا ایجاد علائم و نشانه‌ها بر کاغذ به یک سلسله اوصاف معناشناختی عجیب چون معناداری، بی معنایی، صدق ، حکایت، حمل ، ارتباط با عالم خارج، دست یافت؟ اهمیت این نظریه از آن جهت است که شاید نخستین تلاش جانانه‌ای است که پس از حملة ویران گر ویتگنشتاین به هر گونه نظریه پردازی در فلسفه، صورت می‌گیرد و تا حدودی نیز موفق است. فیلسوفان اکنون پس از گذشت چهل سال از طرح این نظریه هنوز به استخراج لوازم و نتایج آن مشغول‌اند.

https://pfk.qom.ac.ir/article_323_dfd2cbab11e25d2fd3673faeb35276fb.pdf

دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 6 24 2005 06 22 Future Contingency and Determinism of Truth in the Future Propositions امکان استقبالی و تعیّن صدق در گزاره‌های ناظر به آینده 120 143 324 10.22091/pfk.2005.324 FA علی شیروانی استادیار گروه فلسفه و کلام در پژوهشگاه حوزه و دانشگاه. Journal Article 2015 08 22 In his peri ermenias, Aristotle has discussed the determinism of truth in the future propositions, which is among the most disputable subjects. Numerating incorrect consequences of determinism of truth or falsity of a proposition like “Marine battle will occur in the straits tomorrow”, he proves a kind of indeterminism and contingency, which is called Future Contingency, concerning future events while past or present events are lacking in it. Philosophical dispute about future contingency has entered into Islamic philosophy meanwhile it has been raised some epistemological, ontological, logical and theological points worthy of attention. Presenting an analytical report and a critical evaluation of the viewpoints of prominent philosophers such as Aristotle, Fārābī, Khāja Nasīr al-Dīn Tūsī, Mūllā Sadrā, and Mūllā Sabzavārī as well as two contemporary philosophers, the present essay attempts to firstly give an outline of the historical development of the subject, secondly numerate strengths and weaknesses of the various viewpoints, and thirdly defend its own viewpoint. ارسطو در کتاب باری ارمینیاس بحثی را دربارة تعیّن صدق گزاره‌های ناظر به آینده مطرح کرده است که از جمله بحث‌انگیزترین مباحث وی به شمار آمده است. وی با برشمردن توالی فاسد تعیّن صدق و یا کذب گزاره‌ای مانند «نبرد دریایی فردا در تنگه‌ها صورت خواهد گرفت»، نوعی عدم تعیّن و امکان را - موسوم به امکان استقبالی - در رویدادهای آینده اثبات می‌کند که رویدادهای مربوط به زمان حال و یا گذشته فاقد آن می‌باشند. بحث امکان استقبالی به فلسفة اسلامی راه یافت؛ و مورد نفی و اثبات قرار گرفت و در این کشاکش نکات معرفت‌شناختی، هستی‌شناختی، منطقی و کلامی در خور توجهی مطرح شد. در این مقاله تلاش شده با گزارش تحلیلی و ارزیابی انتقادی سخنان ارسطو، فارابی، ابن‌سینا، خواجه نصیر طوسی، صدرالمتألهین، ملاهادی سبزواری و دو تن از فیلسوفان معاصر، اوّلاً با تحوّلات تاریخی طرح این مسأله آشنا شویم و ثانیاً نقاط قوّت و ضعف دیدگاه‌های گوناگون در این مسأله را بشناسیم و ثالثاً از دیدگاه مورد نظر خود دفاع کنیم.

https://pfk.qom.ac.ir/article_324_14089db27cd55b84d8f8b5874e226d83.pdf

دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 6 24 2005 06 22 Moral Saints قدیسان اخلاقی 144 166 325 10.22091/pfk.2005.325 FA زهرا خزاعی استاد گروه فلسفه و کلام دانشگاه قم 0000-0001-8302-9674 Journal Article 2015 08 22 Moral saints are the most worthy people who are regarded as examples and exemplifications in moral and religious cultures, for they are of special noetic-educational characteristics and extra actions beyond the bound of obligation. The two obligatory and value aspects of morality in the theories of normative ethics as well as the distinct approaches in religious and secular ethics have produced different explications of the actions beyond the limits of moral duty and sanctimonious features. Moreover, various pictures of the saints' nature presented in western writers' works have resulted in the reduction of the status of saints to the rank of a politician lacking in holiness. While most theoreticians confirm the holiness of the saints, yet there are some hesitations. Describing the nature of saints in secular and religious ethics on the basis of different approaches, the present essay makes inquiries about the application of "saint" in different cultures and looks to opposite views on the moral status of the saints as well as critical responses to them. قدیسان اخلاقی شایسته‌ترین افرادی هستند که در فرهنگ های دینی و اخلاقی ، به دلیل ویژگی های خاص معرفتی _ تربیتی و افعال برتر و فراتر از حد وظیفه، به عنوان نمونه و اسوه شناخته می شوند. دو چهره ارزشی و الزام آور اخلاق د رتئوری های اخلاق هنجاری ، به انضمام رویکرد دینی و غیر دینی در اخلاق های دینی و سکولار ، تفاوت هایی را درتفسیر افعال فراتر از وظیفه و ویژگی های قداست‌مآبانه ایجاد کرده است. گذشته از این ، تنوع در تصویر ارائه شده از هویت قدیسان و ویژگی های آنان ، د رآثار برخی نویسندگان غربی، تنزل مقام قدیس و قهرمان اخلاقی، تا حد یک سیاستمدار فاقد هر گونه قداست را به دنبال داشته است. به رغم تأیید قداست و پاکی طینت ورفتارهای صحیح قدیسان نزد نظریه پردازان مختلف، با تردیدهایی نیز در این رابطه مواجهیم. در مقاله حاضر ، پس از تصویر ماهیت قدیس د راخلاق دینی و سکولار، و اشاره به تفاوت های ماهوی قدیسان د راین دو رویکرد، بر دقت در کاربرد واژه قدیس د رفرهنگ های مختلف تأکید شده است . طرح و نقد دیدگاه های مخالف با جایگاه و ارزش های اخلاقی قدیسان ، از دیگر مباحثی است که به آن پرداخته شده است.

https://pfk.qom.ac.ir/article_325_b4dbca13497bdc3ce620f02d6e66038a.pdf

دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 6 24 2005 06 22 The Status of Imāmate in Islamic Theology جایگاه امامت در کلام اسلامی 167 191 326 10.22091/pfk.2005.326 FA حسین کریمی عضو هیأت علمی دانشگاه قم Journal Article 2015 08 22 The Caliphate question, that’s, the succession of the Prophet Muhammad (Peace be upon him and his progeny) is disputed, after the departure of the Messenger of Allah, by his Companions. One group, whose supporters became known as Sunnis, considers it as a matter depended on election; in other words, they maintain that it is a legal affair which has entrusted with Muslims. The other one, whose followers became known as Shi`as, emphasizes that Imāmate is a theological case which has depended on designation and appointment. While preserving unity and avoiding aggravating remarks, the present essay seeks to demonstrate the Shi`i viewpoints through rational and traditional proofs. مسئلة خلافت (جانشینی پیامبر صلی الله علیه و آله) بعد از ارتحال رسول الله مورد اختلاف صحابه قرار گرفت. جمعی از آنان، یعنی اهل سنّت، امامت را تابع انتخاب دانسته و آن را امری فقهی می دانند که به خود مسلمانان واگذار شده است و جمعی دیگر، یعنی شیعیان ، قائل به نص و انتصاب امامت شده و آن را از مسائل کلامی دانسته اند. مؤلف در این مقاله سعی کرده با دلایل عقلی و نقلی، کلامی بودن آن را اثبات کند و این بحث را به گونه‌‌ای بررسی کند که حافظ وحدت و دور از دامن زدن به اختلافات شیعه و سنی باشد. نگارنده به پیروی از بزرگان امامیه بر آن است که امام باید معصوم و در عقاید و اخلاق حسنه، به ویژه علم و عدالت افضل امت خود باشد و چون تشخیص و احراز قطعی عصمت و افضل بودن از دیگران برای مردم عادی میسر نیست، تعیین امام واجد شرایط منحصر به تعیین خدا و ابلاغ از طرف پیامبر (صلی الله علیه و آله) است. بنابراین، با انتخابات و آرای ملت نمی توان شخصی را به عنوان جانشینی پیامبر(صلی الله علیه و آله) معین کرد. نقش ملت بعد از نصب وی در تحصیل قدرت و اتمام حجت مؤثراست. نگارنده برای اثبات این مدعا این مقاله را در 3 فصل و یک خاتمه به پایان می برد و آن چه را در این چکیده ادعا شده با دلایل عقلی و نقلی به اثبات می رساند[1].

https://pfk.qom.ac.ir/article_326_3731a03e6e5d075679c2e91027ee509e.pdf