دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 7 25 2005 11 22 Modernity and the Study of Religion مدرنیته و مطالعات دینی 4 16 308 10.22091/pfk.2005.308 FA محمود خاتمی دانشیار دانشگاه تهران Journal Article 2015 08 22 This article deals with the relationship between ‘Modernity` and the ‘study of religion`. To explain this , it first presents the concept of ‘religion` in the new ‘study of religion’; next it discusses the claim of the study of religion being scientific; then the paper speaks of the researches on the kind of language and the history of religion in the scientific study of religion. Furthermore, it alludes to the distinction between the new study of religion and what is called Kalām and theological studies in the course of theology. این مقاله متکفّل اشاراتی در باب نسبت «مدرنیته» و «مطالعات دینی» است. بدین منظور ضمن بحثی دربارة مفهوم «دین» در «مطالعات دینی» جدید، از داعیة علمی بودنِ مطالعات دینی جدید و نیز نوع زبان و اهمیت تاریخ در این مطالعات سخن می‌رود و تلویحاً به تمایز مطالعات دینی جدید با آن‌چه در سنّت الهیات، کلام و علوم دینی خوانده می‌شد، نیز اشاره می‌شود.

https://pfk.qom.ac.ir/article_308_3d5abd40a4fde198ca2f512f61d8f017.pdf

دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 7 25 2005 11 22 Eternity and Creation of the World as Viewed by Averroes جاودانگی عالم در تعامل با خلقت از دیدگاه ابن رشد 17 33 309 10.22091/pfk.2005.309 FA احمد عابدی عضو هیأت علمی دانشگاه قم Journal Article 2015 08 22 On the basis of their philosophical arguments, some philosophers, on the one hand, came to believe the eternity of the world; at the same time, they believe that the prophets have affirmed the creation of the world in their teachings. On the other hand, some famous thinkers, including Algazel, had objections to the above-mentioned philosophers and excommunicated them. However, Averroes, a philosopher of Cordova, defended the philosophers and presented answers to his objections. Yet some thinkers were not able to understand different aspects of Averroes’ viewpoint and accused him of self-contradiction. The present essay attempts to explain his viewpoint on this problem and sets forth the how of his gathering Shari`ah and wisdom, without which he remains unknowable. بسیاری از فیلسوفان با استدلال‌های فلسفی خود به قدم عالم معتقد شده‌اند، درعین حال، بر این باورند که انبیاG در معارف خود، حدوث عالم را بیان کرده‌اند. غزالی نیز در این مسئله به تکفیر فلاسفه پرداخته است. اما ابن‌رشد در برابر وی به دفاع از فلسفه برخاسته و اعتراضات او را پاسخ داده است. ولی عقیدة خود ابن‌رشد چیست؟ بعضی به این دلیل که نتوانسته‌اند بین آرای او جمع کنند، گاهی او را متهم به تناقض‌گویی کرده و گاهی نیز داشتن دو نظر مختلف را به او نسبت داده‌اند. مقالة حاضر به بازسازی نظر ابن‌رشد در این مسئله پرداخته و پس از بیان کیفیت جمع بین دین و فلسفه از نظر فیلسوف قرطبه به این نتیجه رسیده که ابن‌رشد بدون مسئلة جمع بین شریعت و حکمت قابل شناخت نیست. وی در تفسیر مابعدالطبیعه که در آن‌جا، تنها شارح ومفسر آرای ارسطوست، قدم عالم را گفته، ولی در آثاری که عقیدة شخصی خود را بیان می‌کند، به حدوث عالم گرایش دارد و با تأویل لفظ خلقت و مجاز دانستن آن و تمایز بین حدوث ذاتی و زمانی راهی برای پیوند عقل و نقل یافته است.

https://pfk.qom.ac.ir/article_309_5302ceefcd5bd9d0998023dbc915c262.pdf

دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 7 25 2005 11 22 Foundations of Knowing God in Bonaventure's Theology مبانی خداشناسی در الهیات بوناونتوره با تأکید بر راه معرفت آفاقی 34 59 310 10.22091/pfk.2005.310 FA سعید رحیمیان عضو هیأت علمی دانشگاه شیراز Journal Article 2015 08 22 Representing epistemological, ontological, and theistic presuppositions and principles of Bonaventure's theology, the present essay deals with his explanation of the extroversive way of knowing God and two higher ways, i. e., the knowledge of God "through His signs" and "in His signs" described in his The Mind's Road to God. در مقالة حاضر، ضمن بررسی مبانی و پیش‌فرض‌های الهیات بوناونتوره، فیلسوف و عارف فرانسیسکن در سة جنبه معرفت‌شناسی (11 مورد) و هستی شناسی و کلامی (11مورد)، نحوة تقریر او از راه آفاقی برای شناخت خداوند و دو راهی که او در آثار خویش تحت عنوان شناخت خداوند «از راه نشانه‌های او» در جهان و شناخت خداوند «در نشانه‌های او» مطرح کرده، بررسی و تجزیه و تحلیل شده است و اثر مهم او در این زمینه، یعنی مسیر نفس به سوی خداوند (به ویژه در فصل مربوط به خداشناسی آفاقی) تشریح و تبیین شده است.

https://pfk.qom.ac.ir/article_310_608cb22e15f90c2c52931ef7360e6a59.pdf

دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 7 25 2005 11 22 A Reflection upon the Value of Knowledge According to the Viewpoint of `Allāmah Tabātabā’ī تأمّلی بر ارزش معلومات از نظر علامه طباطبائی (ره) 60 87 311 10.22091/pfk.2005.311 FA جعفر شانظری استادیار گروه الهیات دانشگاه اصفهان https://orcid.org/01 قاسم رضایی آدریانی کارشناسی ارشد رشتة فلسفه و کلام اسلامی Journal Article 2015 08 22 Among the most complex philosophical issues is the value of knowledge, which determines the destiny of many other philosophical problems. In this regard, there are some serious questions such as, how much is the validity of human beings’ knowledge, how and in what is the veridicality of knowledge? Among the contemporary philosophers, `Allāmah Tabātabā’ī has examined this important with further scrutiny and presented valuable discussions; referring all the acquired knowledge to the presential knowledge and considering the presential knowledge as basic, he firstly adopted a new approach in this domain and secondly attained an explanation of the errors of the senses. The present essay, analyzing `Allāmah Tabātabā’ī’s viewpoint on the value of knowledge, and emphasizing a number of its features, is going to present a more coherent assertion of it, possessing the least difficulties in regard to the veridicality of knowledge. از پیچیده‌ترین مباحث فلسفی که سرنوشت بسیاری از مسائل به آن وابسته است، بحث علم وادراک است. و از جمله پرسش هایجدّی در این خصوص، مقدار اعتبار معلومات ودانش ما انسان‌هاست و این‌که واقع‌نمایی علم چگونه و در چیست؟ در میان اندیشمندان معاصر، علامه طباطبائی(ره) بیشازسایرین، به اینمهم توجه کرده ومباحث ارزش‌مندی را دربارة این موضوع ارائه داده اند. ایشان با ارجاع تمام علوم حصولی به علوم حضوری و پایه‌دانستن علوم حضوری، اولاً، رویکرد نوینی در این قلمرو داشته و ثانیاً، به توجیه خطای حواس دست یافتند. در این نوشتار، ضمن تحلیل و تبیین دیدگاه علامه طباطبائی (ره) در باب ارزش معلومات و توجیه خطای حواس و یادآوری نکاتی چند در مورد این نظریه، سعی بر این داشته ایم تا تقریری منسجم‌تر با برخورداری از کمترین اشکال را در خصوص گونة واقع‌نمایی علم ارائه کنیم.

https://pfk.qom.ac.ir/article_311_b913210afe3b96467be06b7f27c05c24.pdf

دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 7 25 2005 11 22 Relation of Ontology and Aesthetics in Mullā Sadrā’s Theosophy ارتباط وجودشناسی و زیبایی شناسی در فلسفة ملاصدرا 88 102 312 10.22091/pfk.2005.312 FA رضا اکبری استادیار دانشگاه امام صادق (علیه السلام) 0000-0002-5231-7849 Journal Article 2015 08 22 Mullā Sadrā appeared in the philosophical field when the prevalent philosophical questions were principality of existence and principality of quiddity. Although he first held the theory of principality of quiddity, later in a cognitional rotation he accepted the theory of principality of existence. Such a rotation gradually causes a wide revolution in the realm of philosophy, and consequently it yields principles such as unity of existence, analogicity of existence, and intensification of existence. He propounds external objectivity of existence, knowledge, beauty and other qualities of perfection as his philosophical principles. Thus, due to Mullā Sadrā’s basic principles, we can attain to principles such as principality of beauty, unity of beauty, analogicity of beauty, and intensification of beauty. ملاصدرا در زمانی پا به عرصة فلسفه نهاده که مسئلة غالب فلسفی، مسئلة اصالت وجود و ماهیت بوده است. او در چرخشی معرفتی از نظریة اصالت ماهیت در عرصة موجودات ممکن الوجود به نظریة اصالت وجود در این عرصه می‌گراید. این چرخش، انقلابی فراگیر در ساحت فلسفه ایجاد می‌کند و به تبع خود، اصولی همچون وحدت وجود، تشکیک وجود و اشتداد وجود را حاصل می کند. ملاصدرا عینیت مصداقی وجود، زیبایی، علم و دیگر صفات کمالی را به عنوان یک اصل فلسفی مطرح می‌کند. درچنین نگاهی، به اصولی همچون اصالت زیبایی، وحدت زیبایی، تشکیک زیبایی و اشتداد زیبایی می‌رسیم که خود را در اندیشة ملاصدرا آشکار می‌کنند.

https://pfk.qom.ac.ir/article_312_eeb726fad8b02e40727a329bc7c3c734.pdf

دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 7 25 2005 11 22 The Impossibility of the Apostasy of the Faithful: A Critical Study of its Proofs بررسی‌ نظریة‌ محال‌ بودن‌ کفر مؤمن 103 121 313 10.22091/pfk.2005.313 FA ‌رضا برنجکار عضو هیأت علمی دانشگاه تهران (پردیس قم) Journal Article 2015 08 22 Some great Islamic theologians, among whom is Sayyed Morteza, believe that when someone really becomes faithful, it is impossible for him/her to reject his/her religious beliefs. To prove their theory, the theologians have appealed to some rational and traditional proofs. Presenting these proofs, this essay criticizes them and shows that none of them can prove the above-mentioned theory; besides, the Koranic verses and the Hadiths explicitly emphasize the occurrence of apostasy. برخی متکلمان بزرگ اسلامی، و پیش از همة آنها سید مرتضی (قده) برآنند که اگر شخصی حقیقتاً مومن شود، محال است از ایمان برگشته و کافر گردد. این متکلمان برای اثبات نظریة خود به دلیل عقلی و نقلی تمسک کرده‌اند. دلیل عقلی آنها این است که مومن مستحق پاداش ابدی و کافر مستحق کیفر ابدی است. پس اگر مومن، کافر شود، اجتما ع پاداش و کیفر ابدی پیش می‌آید که محال است. در این نوشتار، این استدلال نقد شده است. هم‌چنین با بررسی احادیث، نشان داده شده که هیچ‌یک از آنها نمی‌تواند نظریة بالا را اثبات کند، گذشته از این که آیات صریح قرآن و احادیث بر وقوع ارتداد و کفر مومن تأکید می‌ورزند.

https://pfk.qom.ac.ir/article_313_54fa7dd19aeb95bc62c020cacda32eb1.pdf

دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 7 25 2005 11 22 Epistemological Argument of Proper Function for the Existence of God برهان معرفت‌شناختیِ کارکرد صحیح بر وجود خدا 122 153 314 10.22091/pfk.2005.314 FA سید حسین عظیمی دخت شورکی استادیار دانشگاه یزد- دانشکدة الهیات میبد Journal Article 2015 08 22 The history of religious and rational thought has entertained many ideas concerning the arguments for the existence of God. Among the arguments advanced, there have been three kinds of arguments known as: teleological, ontological and cosmological arguments; and Alvin Plantinga can be named as a great figure who has added to these three kinds the forth. Indeed, his endeavours are to be esteemed as a new argument for the existence of God. The argument is by the name of “epistemological argument of proper function for the existence of God”. This essay, considering Plantinga’s view on epistemology of beliefs, is to show the reader the premises of the argument and to assay its efficiency. The author holds that the argument in question, although is seriously dependent on the “theory of proper function” of warrant, is a new way in establishing the existence of God and can be considered as good path, upon which a rational believer can rely. تاریخ تفکر دینی و عقلی، میزبانِ اندیشه‌های متعدّدی دربارة اثبات وجود خداوند بوده است. در این میان، اندیشمندان حوزة دین به سه نوع از براهینِ غایت‌شناختی (teleological)، وجود شناختی(ontological) و کیهان‌شناختی(cosmological)، توجه کرده‌اند. آلوین پلنتینگا را می‌توان شخصیتی دانست که بر این طرق سه‌گانه، طریقة چهارمی می‌افزاید. در واقع، تلاش وی در این زمینه، قابلیت آن را دارد که با عنوان «برهان معرفت‌شناختی کارکرد صحیح(proper function) بر وجود خدا» نام‌گذاری شود. این مقاله درصدد است تا با نظر به آرای این متفکر، خواننده را در جریان مقدمات این برهان تازه قرار دهد و میزان کارآمدی و توانایی این برهان را محک بزند. نویسنده برآن است که این برهان، هرچند مبتنی بر دیدگاه خاصی در باب ماهیت توجیه یا - بنا به اصطلاح آلوین پلنتینگا- ضمانت است، با این‌حال، به خوبی می‌تواند در زمرة تلاش‌های موفقی قرار گیرد که در زمینة اثبات وجود خدا صورت گرفته‌اند.

https://pfk.qom.ac.ir/article_314_7d60323df1948620f316549a6dc926a3.pdf