دانشگاه قمپژوهشهای فلسفی -کلامی1735-979112420110823The Principal Elements of Refutability Approach and Its Internal
Inconsistenciesعناصر اصلی دیدگاه ابطالپذیری و ناسازگاریهای درونی آن72212010.22091/pfk.2011.120FAرضاصادقیعضو هیئت علمی گروه فلسفه دانشگاه اصفهان.Journal Article20150809Conjecture, refutation, priority of theory to observation, verisimilitude and
realism are the principal elements of refutability approach. Restating these
elements, this paper is going to show some of its internal inconsistencies and
argue that if observation wouldn’t play a positive role in making theory, there
is no guarantee for verisimilitude to be achieved. Besides, it makes clear that
some statements of priority of theory to observation are inconsistent with
realism. And finally, it will be stated that the Popperian approach involves a
kind of deep skepticism.
حدس، ابطال، تقدم نظریه بر مشاهده، تقرب به صدق و واقعگرایی عناصر اصلی دیدگاه ابطالپذیری را تشکیل میدهند. در این نوشتار ضمن بازخوانی این عناصر به برخی از نارساییها و ناسازگاریهای درونی این دیدگاه اشاره کرده و استدلال میکنیم که اگر مشاهده نقشی ایجابی در پیدایش نظریه نداشته باشد تضمینی برای تقرب به صدق نخواهیم داشت. ضمن آنکه برخی از بیانهای اندیشة تقدم نظریه بر مشاهده نیز با واقعگرایی ناسازگار است و در نهایت دیدگاه پوپر مستلزم نوعی شکگرایی عمیق است.
https://pfk.qom.ac.ir/article_120_008ab5118263a3fb4e0229ac33d894ee.pdfدانشگاه قمپژوهشهای فلسفی -کلامی1735-979112420110823The Meaning of Life according to Tabtabei’s Viewpointمعنای زندگی از منظر سید محمدحسین طباطبایی233712110.22091/pfk.2011.121FAمحموددیانی. عضو هیئت علمی دانشگاه مازندران (مربّی) دانشجوی دوره دکتری رشته کلام، فلسفه دینJournal Article20150809Most of philosophers who studied the “meaning of life” philosophically
regarded it as the “goal of life”. Given that God and his actions are right and
true, Tabatabaei considered God to be purposeful in creating man. Therefore
the creation of man is not vain and for fun but is targeted toward a certain
goal. Man was born without any choice, but he is free to continue his life.
Hence he must find out his goal and ideal. Whereas all things met with human
life such as fellowman, nature, other worlds and the futures are under God’s
providence and lordship, it is reasonable and beneficial for man to act upon
God’s advises in choosing his goal. Doing so, man will be helped by all
aforementioned things to approach his ideal and will be satisfied with his life.
Otherwise we will be in contrast to the general trend of creation and thus our
lives become very hard and finally he will be defeated by them and pass a
wretched life. The final ideal of man in his life must be the achievement of
real and pleasant life, an ideal which all prophets have invited us to reach to.
اکثر کسانی که معنای زندگی را با رویکردی فلسفی بررسی کردهاند «معنا» را به معنای «هدف» گرفتهاند. از آنجایی که خدای متعال و فعل او حق هستند و انسان، فعل خداست، لذا طباطبایی خدا را در آفرینش انسان هدفمند دانسته و ایجاد انسان را حکیمانه و نه از سر لعب و بازیگری میداند(= هدف بیرونی). انسان در ورود به عرصه زندگی از خود اختیاری نداشت، اما در ادامه دادن به زندگی(= زندگی کردن) مختار است؛ بنابراین، باید هدف خود را پیدا کند. از آنجایی که مرتبطات زندگی او یعنی همنوعان، طبیعت، عوالم دیگر و آینده او همه و همه تحت تدبیر و ربوبیت خداست، عاقلانه و نتیجهبخش آن است که او در انتخاب هدف زندگی به توصیه خدای متعال عمل کند که در این صورت همه مرتبطات پیشگفته، او را برای وصول به هدف، مساعدت میکنند و خود او نیز از زندگی خود احساس رضایت کرده و مبتهج و شادمان میشود؛ در غیر این صورت خود را در مقابل عزم و آهنگ کلی آفرینش قرار میدهد و به معیشت «ضنک» گرفتار میآید و اجزاء و ابعاض هستی را به جنگ با خود میکشاند و نهایتاً سرشکسته و منکوب میشود. مطلوب نهایی انسان در زندگی باید رسیدن به حیات حقیقی و طیبه باشد، هدفی که انبیای الاهی ما را به آن فرا خواندهاند.
https://pfk.qom.ac.ir/article_121_6af513a749cbffe7a2a695399fcda351.pdfدانشگاه قمپژوهشهای فلسفی -کلامی1735-979112420110823The Relationship between A priori Proposition and Necessityبررسی ارتباط ضرورت با گزارۀ پیشینی395812210.22091/pfk.2011.122FAمحسنجوادیدانشیار دانشگاه قمسید احمدغفاری قره باغدانشجوی دکترای فلسفه – استاد همکار مجتمع امام خمینی) ره( .Journal Article20150809In a priori knowledge we find out not only subject - predicate relationship, but
we also discover the necessity of the predication and this is one of the most
significant differences between a priori and a posteriori knowledge
Kant has taken metaphysical, physical and mathematical propositions as a
priori, basically due to the necessity they involve and as to the source of
discovering necessity, he presented intuition. This paper deals with different
interpretations of a priori knowledge at first, then advances Kripke’s criticisms
concerning the concomitance between necessity and apriori knowledge. Then
in continue lays stress on this point that as a priori knowledge cannot resort to
the experience, likewise it cannot violate a priori knowledge.
از تفاوتهای مهم بین معرفت پیشینی و پسینی این است که ما در معارف پیشینی صرفاً به حمل محمول بر موضوع پی نمیبریم، بلکه به ضرورت و الزام این حمل نیز منتقل میشویم. کانت گزارههای متافیزیکی، علمالطبیعه و ریاضی را اساساً به جهت کشف ضرورت در آنها، پیشینی تلقّی میکند و در خصوص منشأیابی برای کشف ضرورت در نحوۀ ارتباط اجزای گزاره، راهحلّ شهود را به میان میآورد.
در این نوشتار، ابتدا به تعاریف معرفت پیشینی میپردازیم و سپس انتقادات کریپکی بر ملازمه بین ضرورت و پیشینی بودن را طرح میکنیم. در انتها نیز بر این نکته تاکید میکنیم که همانطور که گزارۀ پیشینی نمیتواند به تجربه تکیه کند، همچنین ممکن نیست که ناقض تجربی بتواند آن را نقض کند.
https://pfk.qom.ac.ir/article_122_4d6c36cee0d1788222061ceebe6693b7.pdfدانشگاه قمپژوهشهای فلسفی -کلامی1735-979112420110823The Impact of Non-epistemological Factors on the Process of Gaining
Knowledgeتأثیر عوامل غیرمعرفتی بر فرآیند کسب معرفت596712310.22091/pfk.2011.123FAمیثماکبر زادهاستادیار دانشگاه پیام نور.Journal Article20150809Are there any obstacles in the process of gaining knowledge? This is one of
the most important questions raised in contemporary epistemology. For the
first time it was William James, the famous American philosopher and
psychologist, who draws his attention to this question. In his famous paper,
“The Will to Believe”, he shows that despite the idea that our beliefs are
usually based on reason, it is non-epistemological factors belonging to our
non-rational natures that always shape our beliefs. In other words, James
claims that our emotional-volitional nature formed by our interests, affections,
fears and hopes, desires, demands, dreams etc. effects our beliefs. Of course,
his claim is not only about the negative effects of these factors. Sometimes he
considers following the emotional-volitional nature as an epistemic right of
human among others, and this point shows the positive impact of the nonintellectual
spheres on intellectual realm. This paper discusses the impact of
the non-intellectual realm on knowledge according to James view points.
یکی از پرسشهای جدیای که امروزه پیش روی معرفتشناسان قرار دارد این است که آیا انسان در دستیابی به معرفت، با موانعی رو به رو است یا نه؟ نقش و تأثیر عوامل غیرمعرفتی بر فرآیند کسب معرفت، موضوع مهمی است که نخستین بار مورد توجه ویلیام جیمز، فیلسوف و روانشناس معروف آمریکایی، قرار گرفت. وی در مقالة مشهور «ارادة معطوف به باور» نشان داد که به رغم این پندار که باورهای ما معمولاً به پشتوانه استدلال اخذ میشوند، همواره این عوامل غیرمعرفتی متعلق به سرشت غیرعقلانی ما هستند که باورهای ما را شکل میدهند. به بیان دیگر، از دیدگاه جیمز رد پای سرشت عاطفی - ارادی ما که از علائق و احساسات، بیمها و امیدها، امیال، خواستهها و آرزوهای ما و ... شکل میگیرد، در باورهای ما به خوبی قابل پیگیری است. البته سخن جیمز تنها بر سر تأثیرات منفی این ساحات نبود، بلکه او حتی گاه پیروی از سرشت عاطفی - ارادی را از جمله حقوق معرفتی انسان میشمرد و این، خود، نشانگر تأثیرگذاریهای مثبت ساحتهای غیرعقیدتی بر ساحت عقیدتی است. در این مقاله، به بحث تأثیر عوامل غیرمعرفتی بر معرفت یا به تعبیر دیگر، تأثیر ساحتهای غیرعقیدتی بر ساحت عقیدتی، با تأکید بر آراء ویلیام جیمز در این باب میپردازیم.
https://pfk.qom.ac.ir/article_123_2ac3d6dfa5e6cca6e33fbf916dcdda44.pdfدانشگاه قمپژوهشهای فلسفی -کلامی1735-979112420110823Reason and Religion in Farabi’s Viewpointعقل و دین از دیدگاه فارابی698912510.22091/pfk.2011.125FAزکریابهار نژاداستادیار دانشگاه شهید بهشتیJournal Article20150809The relation between reason and religion has been an important issue among
theologians and philosophers. After becoming familiar with Greek
rationalism, some Muslims opposed it, because they took rationalism as a
foreign cultural product. Far-sighted Muslims, on the contrary, welcomed it.
They believed that rationalism and the basic principles of religion are not
opposed. And regarding the cases they saw conflict between reason and
religion, they reinterpreted the religious issues as far as possible and if it was
impossible, they would prefer the revelation. They believed that reason, like
the revelation, is a God-given gift and both of them are originated from one
source. Moreover, they believed that rationalism is not a Greek product,
because before acquaintance with Greek philosophy, Muslims were dealing
with rational topics such as compulsion and choice, decree and destiny,
intermediate position, faith and infidelity etc. On the other hand, they believed
that there are rational elements in the essence of religion which must be
interpreted and explained. Farabi is among prominent Muslim philosophers
who believed in harmony between reason and religion. This paper tries to
explain his view on this regard.
موضوع عقل و دین همواره یک مسئله اساسی و مطرح در میان متکلمان و فلاسفه بوده است. پس از آشنایی مسلمانان با عقلگرایی یونان برخی از آنان به گمان اینکه عقلگرایی محصول فرهنگ بیگانه (یونان) است با آن مخالفت کردند. در مقابل، دوراندیشان مسلمان از آن استقبال کردند و تعارضی میان عقلگرایی و اصول اساسی دین نیافتند. در مواردی هم که میان عقل و دین تعارضی وجود داشت، تا آنجا که باب «تأویل» اجازه میداد، مسئله دینی را تأویل میکردند و در صورت عدم امکان «تأویل» جانب وحی و شریعت را بر جانب عقل ترجیح میدادند. این متفکران معتقد بودند عقل نیز همچون وحی یک موهبت الاهی است و هر دو از یک منبع الهام میگیرند؛ گذشته از این، معتقد بودند عقلگرایی محصول یونانیان نیست، زیرا پیش از آشنایی مسلمانان با فلسفه یونان مباحث عقلی مانند: جبر و اختیار، قضا و قدر، منزلـة بین الأمرین، ایمان و کفر و ... در میان آنان رایج و مطرح بوده است. از سوی دیگر، معتقد بودند در جوهرة دین عناصر عقلائی وجود دارد و باید آنها را تبیین و تفسیر کرد. ابونصر فارابی، ملقب به معلم ثانی، از جمله فیلسوفان مسلمانی است که معتقد به هماهنگی و سازگاری عقل و دین است و تلاش فراوانی در این راه به عمل آورده است. در این مقاله، میکوشیم دیدگاه این فیلسوف را در باب عقل و دین تبیین کنیم.
https://pfk.qom.ac.ir/article_125_d6313d133e8de61da10636d03bd444e2.pdfدانشگاه قمپژوهشهای فلسفی -کلامی1735-979112420110823The Relation of Man to God from Descartes’ Perspective and its Critique
according to Tabatabaei’s Viewpointنسبت انسان با خدا در فلسفه دکارت و نقد آن از دیدگاه محمدحسین طباطبایی9111112610.22091/pfk.2011.126FAعلی اصغرمصلح. استادیار و عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطباییسید رحمت اللهموسوی مقدمدانشجوی دکترای تخصصی فلسفه تطبیقی دانشگاه آزاد، واحد علوم و تحقیقات تهرانJournal Article20150809A.A. Mosleh & S.R. Musavi Moghaddam
According to Descarte, man is an autonomous being whose essence is thought.
God is also taken as “pure thought” which plays an epistemological role in his
philosophy. God is merely a creature and a guarantee for the continuity of
nature’s mechanical rules. In other words, He is the same as the nature and
rules. Man, in this mechanical world, is merely a machine possessing, unlike
other creatures, a soul but yet alongside other things is only a creature of God.
God has created man and left him to himself. Like the stable rules of the
world, man is simply a rule of this natural aimless world. On the basis of
Tabatabaei's perspective, Cartesian man is an abrogated one which is alienated
from his identity. One of the important issues concerning anthropology in the
west, particularly in modern age, is the discussion about the essence of man
and its relation to God as the origin of the world and the absolute reality. The
main theme of this research is to examine the relation of man to God
according to Descartes’ philosophy and then to criticize it in line with
Tabatabai’s viewpoint.
<span style="font-family: TimesNewRoman; font-size: medium;"><span style="font-family: TimesNewRoman; font-size: medium;">.</span></span>بر اساس مبانی فلسفی دکارت، انسان موجودی خودبنیاد است که حقیقت آن نفس یا، همان فکر و اندیشه است. خدا نیز در این تحلیل، همان فکر محض است که در فلسفه وی، شأن معرفتشناختی دارد و صرفاً ضامن خلق و بقای قوانین مکانیکی عالم است و به تعبیری، خود آن قوانین و خود طبیعت است. انسان در این نظام مکانیکی، ماشینی است که صرفاً روحی اضافه بر مصنوعات دارد و همعرض سایر اشیاء، فقط مصنوع و مخلوق خداست. خدا آن را خلق و رها کرده است (مثل قوانین ثابت عالم)، انسان هم یک قانون از این جهان طبیعی و فاقد غایت است. بر اساس دیدگاه طباطبایی، انسان دکارتی، انسانی منسوخ و دورافتاده از هویت خویش است. یکی از بحثهای مهم انسانشناسی در غرب، مخصوصاً در دوران جدید، بحث حقیقت انسان و ارتباط آن با خدا به عنوان مبدأ عالم و حقیقت مطلق است. پرسش اصلی این پژوهش، بررسی نسبت انسان با خدا در اندیشه و فلسفه دکارت و نقد دیدگاه وی با توجه به دیدگاه محمدحسین طباطبایی است.
https://pfk.qom.ac.ir/article_126_776c2c781e8f855d03888a5e22411163.pdfدانشگاه قمپژوهشهای فلسفی -کلامی1735-979112420110823Against Critics: Examination of Christian Responses to the Critics of the
Bibleدر برابر نقادان: بررسی پاسخهای مسیحیان به نقادان کتاب مقدس11312312710.22091/pfk.2011.127FAمحمدحقانی فضلپژوهشگر دانشگاه ادیان و مذاهب قمJournal Article20150809 From near the end of eighteenth century, the scholars’ mentality toward the
Bible was greatly changed. Before this time, thinking about the Bible was
under the authority of church doctrines. But the increasing dissatisfaction of
the way ecclesiastical authorities use the Bible, the growth of deism, and the
aggressions of enlightenment end to a new age of criticism. The critics
addressed the Bible as a human work and a product belonged to an age of
human history. They examined it carefully, and challenged almost all aspect
of it. Their views about the real authors of the book, its contradictory matters,
and historical, scientific and geographical errors cause its position to be
declined. Those Christians who considered the Bible as an infallible book
guiding humans to happiness tried to find out some general or particular
solutions to answer objections. Introducing the critical movement of the Bible
and its results, this paper will classify all solutions under four titles
superficiality of contradictions, the analogical interpretation, the original copy
and unlawfulness of criticizing the Bible.
از اواخر قرن هجدهم، تغییر بزرگی در نوع نگاه محققان به کتاب مقدس پدید آمد. تا پیش از این زمان اندیشیدن دربارة کتاب مقدس در چارچوب آموزههای کلیسا بود. اما نارضایتی فزاینده از نحوة استفادة مقامات کلیسایی از کتاب مقدس، رشد دئیسم و تهاجمات روشنگری منجر به آغاز دورة نقادی شد. نقادان با کتاب مقدس مانند یک اثر انسانی و محصولی متعلق به دورهای از تاریخ بشر برخورد کردند و آن را موضوع تحقیقات موشکافانة خود قرار دادند و تقریباً تمام جنبههای کتاب مقدس را به چالش کشیدند. نظرات آنان دربارة نویسندگان واقعی این کتاب، مطالب متناقض آن، خطاهای تاریخی، علمی، جغرافیایی و ... موجب متزلزل شدن جایگاه کتاب مقدس شد. مسیحیانِ معتقد نیز، که کتاب مقدس را کتابی عاری از خطا و راهنمای انسانها به سوی سعادت میدانستند، کوشیدند راهحلهایی کلی و یا موردی برای پاسخدادن به اشکالات وارد شده از سوی نقادان فراهم کنند. در این مقاله، پس از معرفی جریان نقادی کتاب مقدس و نتایج آن، به معرفی و نیز بررسی این پاسخها خواهیم پرداخت. این پاسخها ذیل چهار عنوان بررسی شدهاند: ظاهری بودن تناقضها، تفسیر تمثیلی، نسخة اصلی، و عدم مشروعیت نقادی کتاب مقدس.
https://pfk.qom.ac.ir/article_127_1673eacdff01257a582ed2055806c5e5.pdfدانشگاه قمپژوهشهای فلسفی -کلامی1735-979112420110823What is Philosophy of Religion?
The Nature of Philosophy of Religionچیستی فلسفه دین13514612810.22091/pfk.2011.128FAعلیعسگری یزدیعضوهیئت علمی دانشگاه تهرانJournal Article20150809The philosophy of religion as a discipline has no long history. Explaining
various dimensions of philosophy of religion, this paper tries to distinguish it
from apologetic, contemporary and ancient theology. The definition of
philosophy and religion determine the definition of philosophy of religion and
given their various definitions, the philosophy of religion has different
definitions. The accepted definition of philosophy of religion in this paper is
as follow: a rational activity aimed to justify or reject the main doctrines of
religion and their consistency with each other, and to evaluate them critically.
فلسفه دین که امروزه به عنوان یک علم شناخته میشود پیشینه چندانی ندارد. در این مقاله میکوشیم پس از تبیین ابعاد مختلف فلسفه دین تمایز آن را با کلام قدیم، کلام جدید، و الاهیات نشان دهیم. تعریف فلسفه دین تابعی از تعریف فلسفه و دین است. با توجه به اینکه تعاریف متعددی از فلسفه و دین وجود دارد، طبعاً تعاریف فلسفه دین نیز یکسان نیست. تعریف مورد پذیرش از فلسفه دین در این مقاله عبارت است از: فعالیتی عقلانی یا در جهت معقولیت و توجیه مؤلفهها و آموزههای اصلی دین و سازواری آنها با یکدیگر و یا درجهت نفی آنها و نیز ارزیابی نقادانه از آنها.
https://pfk.qom.ac.ir/article_128_94f2a6379b5e17034b8072dec2ebcec5.pdfدانشگاه قمپژوهشهای فلسفی -کلامی1735-979112420110823Some Ambiguities in Tabatabai’s reading of the Proof of Truthful onesابهاماتی در تقریر محمدحسین طباطبایی از برهان صدیقین14715912910.22091/pfk.2011.129FAفاطمهفقیه ایمانیکارشناس ارشد دانشگاه تهرانJournal Article20150809The proof of truthful ones, which is taken as the most forceful argument in
this regard, has different readings. Tabatabai has offered the last one.
Explaining this reading, we proceed to mention some critical points. The first
one is that the rejection of objective reality doesn’t lead to the approval of
“objective reality”; it just invokes a reality which can be a conceptual being.
The second point is that in the last premise of the proof which is theoretical,
“all reality” is understood as the “the Absolute Reality” (the Necessary
Being). This issue is not only inconsistent with his claim, but also calls the
proof into question. The third one is that assuming the validity of his reading
in proving absolute reality and its being in itself, it lacks a clear explanation to
prove its being for-itself. And finally, mediation of the world and the passing
world (namely the observation of non-being) in his reading of the proof, while
all its mediations supposed to be merely ontological, doesn’t meet with the
title of the proof: truthful ones. Thus, even if we accept the validity of his
reading and its ability to prove the absolute reality and its being in itself and
for itself, it cannot be called the proof of truthful ones.
برهان صدیقین که از قویترین براهین اثبات واجب تعالی است، تقریرهای متعددی دارد که تقریر محمدحسین طباطبایی آخرین تقریر ارائهشده است. در این مقاله ضمن تبیین این تقریر بر چند نکته تأکید شده است؛ نخست اینکه نفی واقعیت خارجی، منجر به اثبات «واقعیت خارجی» نمیشود؛ هرچند واقعیتٌمایی - که میتواند «واقعیت وجود ذهنی» باشد - اثبات شود. دوم اینکه با توجه به نظری بودن آخرین مقدمه برهان - که مبدئی تصدیقی است - مطلق واقعیت، همان واقعیت مطلق (یعنی واجبالوجود) فرض شده، و این امر علاوه بر تعارض با ادعای وی، در کفایت برهان نیز ابهام ایجاد کرده است. سوم اینکه با فرض کفایت این تقریر، در اثبات واقعیت مطلق و «بذاته بودن» آن اثبات «لذاته بودن» آن فاقد بیانی روشن است. چهارم اینکه در این تقریر، واسطه قرار گرفتن جهان و جهان گذران (یعنی مشاهده غیر حقیقت وجود)- در برهانی که (طبق ملاک برهان صدیقین) باید وجودی صرف باشد- «صدیقین بودن» برهان را محل تردید قرار داده است. بنابراین، حتی با فرض کفایت این تقریر در اثبات واقعیت مطلق (از جهت بذاته و لذاته بودن)، «صدیقین بودن» آن قابل تأمل است.
https://pfk.qom.ac.ir/article_129_0d98c6a2818dcac566b1f3c1329546b4.pdf