دانشگاه قمپژوهشهای فلسفی -کلامی1735-979114120121121Principality of Being and Nominalism in Sadra Philosophical Systemاصالت وجود و نامگرایی در نظام فلسفی صدرایی5248010.22091/pfk.2012.80FAاحمداحمدیاستاد دانشگاه تهرانمحمدرصافیدانشجوی دکتری تربیت مدرس دانشگاه قم و پژوهشگر مؤسسه بینالمللی مطالعات اسلامیJournal Article20150804It is claimed that the principality and gradation of being, as elaborated in the philosophical thought of Mulla Sadra, lead to nominalism. This claim is raised in different ways. The rejection of natural universals and any kind of immaterial being such as Platonic ideas is one of the results of nominalism. Mentally-posited status of quiddities is the most important reason for those who believe that there is no distance between the philosophical system of Mulla Sadra and nominalism supporting their claim by two other ideas of Mulla Sadra: particular gradation of being and substantial motion. Also some of the commentators of Sadra philosophy, without alluding to the relation between the principality of being and nominalism, asserted that there is no place for natural universals in the philosophical system of Mulla Sadra and his occasional usage of this word stems from the sediment of the idea of principality of quiddity, which was current before Mulla Sadra. This article intends to reject this claim. A precise examination of Mulla Sadra’s philosophy will show that he uses the words such as natural universal, specific form, essence, and quiddity in a new way with a different meaning. Furthermore, he believes in Platonic ideas in a modified way. So, Mulla Sadra is not a nominalist; he is a realist that integrated the theory of Plato and Aristotle. In addition to Platonic ideas, he believes in specific form, natural universal, and quiddity; although they are subordinative beings.ادعا شده است که اصالت وجود و نظام تشکیکی وجود در اندیشه فلسفی ملاصدرا به نظریه نامگرایی میانجامد. این ادعا به بیانهای مختلف مطرح شده است. یکی از نتایج اصلی نامگرایی، نفی کلی طبیعی و نیز هر گونه امور مجرد، مانند مثل افلاطونی، است. اعتباریت ماهیت مهمترین دلیل کسانی است که معتقدند نظام صداریی فاصله چندانی تا نامگرایی ندارد و به کمک تشکیک خاصی و حرکت جوهری، این ادعا را تقویت میکنند. برخی از شارحان ملاصدرا نیز – بدون آنکه به ارتباط اصالت وجود و نامگرایی اشاره کنند– به گونهای سخن گفتهاند که گویا در نظام فلسفی ملاصدرا، کلی طبیعی هیچ جایگاهی ندارد و استفاده او از این اصطلاح در اثر رسوبات اندیشه اصالت ماهیت بوده که تا پیش از او رواج داشته و حتی خود او در ابتدا چنین میاندیشیده است. این مقاله، در مقابل، در پی رد این مدعاست. با بررسی دقیق نظام ملاصدرا، این نتیجه به دست میآید که استفاده ملاصدرا از اصطلاحاتی مانند کلی طبیعی، صورت نوعیه، ذات و ماهیت از رسوبات اندیشه اصالت ماهیت نیست، بلکه او با نگرشی متفاوت این اصطلاحات را به کار میبرد. علاوه بر آن، به مثل افلاطونی نیز معتقد است و آن را با قدری اصلاح و تعدیل در نظام فلسفی خود جای میدهد. بنابراین، ملاصدرا نه تنها نامگرا نیست، بلکه واقعگرایی است که بین نظریه افلاطون و ارسطو جمع کرده و در حقیقت علاوه بر مثل، صورت نوعیه، کلی طبیعی و ماهیت را نیز موجود میداند؛ هرچند نحوه وجود کلی طبیعی، ذات و ماهیت بالعرض یا بالتبع است. <br /> https://pfk.qom.ac.ir/article_80_f7e6cc5419d432465d119c5c2507d2f0.pdfدانشگاه قمپژوهشهای فلسفی -کلامی1735-979114120121121The Main Basis and Features of Analytical Philosophy of Religionمبانی و ویژگیهای اصلی فلسفۀ تحلیلی دین25508110.22091/pfk.2012.81FAفایزهبرزگر تبریزیکارشناسی ارشد فلسفۀ دین، دانشکدۀ ادبیات، دانشگاه علامه طباطباییحمیدرضاآیت الهیاستاد گروه فلسفه، دانشکدۀ ادبیات، دانشگاه علامه طباطبایی0000-0002-3454-0174Journal Article20150804In this article we intend to find out the main basis and features of analytical philosophy of religion, an approach raised by religious analytical philosophers against the movement of atheism and agnosticism in the second half of the twentieth century. This article mainly moves toward proving three features for this approach: 1. Trying to reach maximum clarity in language and endorsing common sense instead of logical atomism. 2. Paying attention to the achievements of new empirical sciences and validating the value of religious experience instead of logical positivism. 3. Trying to examine religious statements rationally and offering a criterion for their truth and falsity. As a result, the main challenging grounds of philosophy of religion and the parts of analytic philosophy used in philosophy of religion will be detected. <br />در این مجال، به دنبال کشف مبانی و ویژگیهای اصلی «فلسفۀ تحلیلی دین» هستیم؛ رویکردی که میکوشیم آن را به عنوان واکنش متفکران تحلیلی دینباور، نسبت به فضای الحادی و لاادریگرایانه نیمۀ دوم قرن بیستم معرفی کنیم. جهتگیری اصلی این مقاله، به سمت اثبات سه ویژگی عمده برای این رویکرد است: 1. تلاش برای وضوح حداکثری کلمات و در نظر گرفتن ارزش معرفتی برای فهم عرفی به جای اتمیسم منطقی؛ 2. توجه به دستاوردهای علوم تجربی جدید و در نظر گرفتن ارزش معرفتی برای تجربۀ دینی به جای پوزیتیویسم منطقی؛ 3. تلاش در جهت ارزیابی عقلانی گزارههای دینی و ارائۀ ملاک صدق و کذب برای آنها. از همین رهگذر، زمینههای عمدۀ چالشساز برای فلسفۀ دین و نیز حوزههای اصلی فلسفۀ تحلیلی که در فلسفۀ دین به کار گرفته شدند، به عنوان دو خاستگاه اصلی که منجر به پیدایش این رویکرد فکری با سه ویژگی فوق شده است شناسایی میشوند.https://pfk.qom.ac.ir/article_81_f964a5ec67cb3921b111a9e469865cc6.pdfدانشگاه قمپژوهشهای فلسفی -کلامی1735-979114120121121The Nature of Knowledge from Spinoza’s Point of Viewچیستی شناخت از دیدگاه اسپینوزا51728210.22091/pfk.2012.82FAمحمدعلیعبداللهیدانشیار گروه فلسفه، دانشگاه تهرانمهدیمطهریدانشآموخته ارشد فلسفه غرب دانشگاه تهرانJournal Article20150804Idea, the principal term in Spinoza’s epistemology, is an indirect mode for the attribute of thought. Idea is a primary, active, and judgmental constituent of the human soul. Different kinds of idea entail: imagination, reasoning, and intuition. Having the same meaning, truth and adequacy are the criteria of its validity. Correspondence is an extrinsic mark of the truth of idea and explanation, whereas, evidence, clearness, and distinctness are the intrinsic marks of the adequacy of the idea. According to Spinoza, knowledge is divided to two kinds, complete knowledge and incomplete knowledge, the common feature of which is "justified belief". So knowledge is a belief (an idea with judgment) which has a justification (causal explanation or sensory evidence). Therefore, imagination, reasoning, and intuition are from the category of knowledge, however, only the second and the third are regarded as complete knowledge.
تصور، اصطلاح اصلی شناختشناسی اسپینوزا، حالتی غیرمستقیم برای صفت فکر است. تصور جزء مقوم نفس، فعال و مستلزم حکم است. انواع آن عبارتاند از: تخیل، تعقل و شهود. درستی و تمامیت، که عملاً معنای واحدی دارند، ملاکهای اعتبار آن هستند. مطابقت، علامت بیرونی برای درستی تصور است و تبیین، بداهت، وضوح و تمایز، علایم درونی برای تمامیت تصور. شناخت از منظر اسپینوزا را میتوان به شناخت کامل و شناخت ناقص تقسیم کرد و هسته مشترک آنها را میتوان «باور موجه» نامید. بنابراین، شناخت عبارت است از باوری (تصور همراه با حکمی) که برای آن توجیهی (چه تبیین علّی و چه گواهی حسی) داشته باشیم. به این ترتیب تخیل، تعقل و شهود هر سه از مقوله شناختاند، اگرچه فقط نوع دوم و سوم تصورات شناخت کاملاند.
https://pfk.qom.ac.ir/article_82_ed19969710dc28acf269ce992d8294c8.pdfدانشگاه قمپژوهشهای فلسفی -کلامی1735-979114120121121Ontological Interpretation of the Objectivity of Thought in Fregeتفسیر هستیشناختی از عینیت اندیشه نزد فرگه731018310.22091/pfk.2012.83FAمحمدرضاقربانیدانشجوی دکتری فلسفۀ محض، واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی تهرانموسیاکرمیدانشیار گروه فلسفۀ علم، واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی تهران.Journal Article20150804In general, there are two current views on the interpretation of the concept of objectivity in Frege. The first view addresses objectivity in the realm of ontology in which the objectivity is independent of everything even human reason. According to this view, one could call Frege’s philosophy a realist philosophy. On the contrary, the second view sees objectivity or the objective in the realm of epistemology, in which the objective is accessible to human reason as an intersubjective thing. Comparing these two views, we would show that every interpretation that regards the objectivity as intersubjectivity would lead to Kant’s transcendental idealism and introduces Frege as a critical philosopher in its Kantian sense. Besides entering theoretical inadequacy in the totality of Ferege’s thought, such an interpretation is incompatible with his philosophy of arithmetic, as, for example, Frege argues that arithmetic as a branch of logic cannot be based on intuition. Accordingly, believing in internal consistency of Frege’s philosophy of arithmetic, we make use of necessary evidence to emphasize on ontological interpretation of the objectivity of thought in his views.به طور کلی، دو دیدگاه رایج در تفسیر مفهوم عینیت از نظر فرگه وجود دارد. دیدگاه نخست، عینیت را در قلمرو هستیشناسی مطرح میکند که مستقل از هر چیزی حتی خرد است. بر همین اساس، میتوان فلسفۀ فرگه را فلسفهای واقعگرا خواند. در مقابل، دیدگاه دوم عینیت یا امر عینی را در قلمرو شناختشناسی مطرح میکند که همچون امری بیناذهنی برای خرد در دسترس است. در این مقاله، پس از شرح برخی از مفاهیم بنیادین فلسفۀ فرگه به بحث دربارۀ عینیت اندیشه در نگرش او میپردازیم. بدینترتیب که دو دیدگاه مذکور را در برابر یکدیگر قرار داده، نشان میدهیم هر گونه تفسیری که امر عینی را بیناذهنی بداند به انگارهگرایی ترافرازین [/ایدهئالیسم استعلایی] کانت میانجامد و فرگه را فیلسوفی انتقادی، به معنای کانتی، معرفی میکند. این تفسیر، ضمن پدید آوردی نارسایی نظری در کلیت تفکر فرگه، با فلسفۀ حساب او نیز ناسازگار است، چنانکه، برای نمونه، فرگه معتقد است حساب به عنوان شاخهای از منطق نمیتواند مبتنی بر شهود باشد. از اینرو، ما ضمن اعتقاد به سازگاری درونی فلسفۀ حساب فرگه، با ارائۀ شواهد لازم، بر تفسیر هستیشناختی از عینیت اندیشه در نگرش او تأکید میکنیم.
کلیدواژهها:.
https://pfk.qom.ac.ir/article_83_cd0efb6a18ff24d85acdc8842cba1f3d.pdfدانشگاه قمپژوهشهای فلسفی -کلامی1735-979114120121121Illuminative Wisdom in the Philosophical Thought of Avicennaعقلانیت اشراقی در اندیشه فلسفی ابنسینا1011208410.22091/pfk.2012.84FAمحمد مهدیگرجیاندانشیار دانشگاه باقرالعلوم.سید محمدموسویعضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوممعصومهاسماعیلیدانشجوی دکتری مدرسی معارف دانشگاه باقرالعلومJournal Article20150805Avicenna as one of the great commentators and teachers of Aristotelian philosophy is a rationalist philosopher setting the most emphasis on reasoning. In some of his works, however, he showed an inclination toward illuminative philosophy. Some of these works are as follows: Hayy Ibn Yaqdhan, Risalat al-Tayr, Risalat Salaman wa Absal, Qasidah 'Iyniyyeh, and Risalat fi al-'Ishq and most importantly the last three parts of Al-Isharat: speaking of happiness and felicity, the positions of mystics, and the secrets of the charismatic acts of the saints. Avicenna himself alluded to his interest in illuminative philosophy in the introduction of one of his works called, Mantiq Al-Mashriqiyyin, in which he writes of the a different tendency, separating him from peripatetic philosophers.ابنسینا به عنوان یکی از شارحان و معلمان بزرگ فلسفه ارسطویی بیش از هر چیز فیلسوفی عقلگراست که به استدلال و فلسفه استدلالی- بحثی اهمیت زیادی میدهد؛ اما در بعضی آثار او رگههایی از تمایل وی به اشراق یافت شده که جهتگیری او به سمت راه اشراق و شهود را نشان میدهد. از میان مهمترین آثار ایشان با رنگ و بوی اشراقی میتوان به رسائل رمزی شیخ، همچون حی بن یقظان، رسالة الطیر، رساله سلامان و ابسال، قصیده عینیه و رسالة فی العشق اشاره کرد، که البته از همه اینها مهمتر سه نمط آخر اشارات در بهجت و سعادت، مقامات العارفین و اسرار الآیات است. ابنسینا خود صریحاً به گرایش اشراقیاش اشاره کرده و در مقدمه منطق المشرقیین که باقیمانده از حکمت مشرقی ایشان است از گرایشی دیگر و جدا شدن از شریکان مشایی سخن میگوید.https://pfk.qom.ac.ir/article_84_caeff556b57ca63b1d6a5e5af7a3cd61.pdfدانشگاه قمپژوهشهای فلسفی -کلامی1735-979114120121121Examination of the Method of Mathew Lipman and the Role of Philosophy in "Philosophy for Children"بررسی مفهوم و نقش فلسفه در «فلسفه برای کودکان» با توجه به روش متیو لیپمن1211328510.22091/pfk.2012.85FAعلیستاریدانشآموخته دکتری دانشگاه تهرانJournal Article20150805Philosophy has gained a new meaning from the Lipman point of view, which has a particular role in applied philosophy in educational programs for children. The word philosophy in "philosophy for children" is used as the way of thinking, intended to familiarize children with the skills of understanding such as reasoning, true judgment, and acquiring the skills of social cooperation by analyzing the concepts of ordinary language to ultimately solve the problems of life. Lipman, following the Socrates pattern of critical thinking, with relying on the pragmatism, analytical philosophy, social and epistemic psychology, has found a new method of philosophizing for children, which is regarded as an innovative method from the philosophy of education perspective. In this article, referring to the influences of philosophers on Lipman, we explain his views concerning these skills. فلسفه نزد متیو لیپمن رویکرد معنایی نسبتاً تازهای به خود گرفته و نقش ویژهای را در حیطه فلسفه کاربستی در تعلیم و تربیت در مدارس و برای کودکان ایفا میکند. فلسفه در «فلسفه برای کودکان» به مثابه «روش تفکر» به کار رفته و نقش آن آشنا کردن کودکان با مهارتهای فهم، مانند استدلال، قضاوت صحیح، و کسب مهارت تعامل اجتماعی از راه تحلیل مفاهیم زبان عادی برای حل مسایل زندگی روزمره است. لیپمن، به پیروی از الگوی سقراطی تفکر نقاد، همراه با چاشنیهایی که از فلسفه عملگرایی، فلسفه تحلیل زبانی، روانشناسی شناختی و اجتماعی دریافت داشته، روشی از فلسفیدن را برای کودکان پیریزی کرده که از دیدگاه فلسفه تعلیم و تربیت در نوع خود بدیع بوده و نتایج مهمی در پی دارد. در این مقاله ضمن اشاره به تأثیرپذیریهای لیپمن از دیگر فیلسوفان، دیدگاه وی را در این زمینه تبیین میکنیم.https://pfk.qom.ac.ir/article_85_5afb6028fff6086cd1db067ea26aa662.pdfدانشگاه قمپژوهشهای فلسفی -کلامی1735-979114120121121Rationalism and its functions in the Evolution of Religious Thought from the Quranic Perspectiveعقلگرایی و کارکردهای آن در تحوّل اندیشۀ دینی از منظر قرآن1331718610.22091/pfk.2012.86FAمحمدتقیدیاری بیدگلیدانشیار علوم قرآن و حدیث دانشگاه قمسید جمال الدینمیر موساییدانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث.Journal Article20150805Rationalism in the Qur'an is regarded as an efficient and advanced method used by those who are interested in finding religious realities from the outset of Islam until now in order to discover various needful phenomena in different times and its various functions caused religious thought to be promoted. Investigating the nature of rationalism and its function in the Qur'an and its role in the evolution of religious thought, this article has explained its most important functions (evolution in social thought, revival of religious knowledge and its improvement, profound intellectual developments, evolution in the political system of Islam). Then by marking the viewpoints of religious thinkers, it proves these functions based on rational, Quranic, and historical basis.عقلگرایی در قرآن به عنوان روشی کارآمد، مؤثر و مترقی در کشف پدیدههای متنوع مورد نیاز بشر در ادوار گوناگون تاریخی با ویژگی فرازمانی و فرابخشی مورد تأیید و استفادۀ شیفتگان کشف حقایق دینی از صدر اسلام تا کنون واقع شده و کارکردهای آن در ابعاد مختلف سبب تحوّل در اندیشۀ دینی شده است. این مقاله در پاسخگویی به پرسش چیستی عقلگرایی و کارکرد آن در قرآن و نقش آن در تحوّل اندیشۀ دینی، مهمترین کارکردهای آن (از جمله تحوّل در اندیشۀ اجتماعی، احیا و اصلاح معرفت دینی، تحولات مهم فکری، تحوّل در نظام سیاسی اسلام و ...) را تبیین کرده، با بیان دیدگاههای اندیشمندان دینی، این نوع کارکردها را با اتکا به مبانی عقلی، قرآنی و تاریخی اثبات میکند.https://pfk.qom.ac.ir/article_86_121521169ebeb1a0aa138482c7ce4e5d.pdfدانشگاه قمپژوهشهای فلسفی -کلامی1735-979114120121121Hurqaliya" in the Thought of Sheikh Ahmad Ahsai and Suhrawardiاصطلاح هورقلیا در اندیشۀ شیخ احمد احسایی و سهروردی1992178810.22091/pfk.2012.88FAعلی اکبرباقریدانشجوی دکتری علوم سیاسی (ریشههای انقلاب)، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینیJournal Article20150805It seems that "hurqaliya" is one of the key concepts in the thought of Sheikh Ahmad Ahsai which helps solve many difficulties and ambiguities of his works, for he endeavored to interpret things like the life of Imam Zaman, the bodily ascension of the Prophet, and bodily resurrection with the hurqaliyan life and body. This word was used and explained for the first time by Suhrawardi in his Hikmat al-Ishraq. Later, Sheikh Ahmad Ahsai promoted and extended this concept. In this article we try to explain the meaning of this word used by Ahsai, the founder of the Shaikhieh School, in his works. Then, we will criticize his interpretation of the bodily ascension of the Prophet and bodily resurrection, which is based on this concept.به نظر میرسد واژۀ «هورقلیا» یکی از مفاهیم کلیدی برای حل بسیاری از دشواریها و موارد نامفهوم در اندیشه و آرای شیخ احمد احسایی است؛ زیرا وی بارها در مواردی همچون حیات دنیوی امام عصر (عج)، معراج جسمانی رسول خدا (ص) و معاد جسمانی، کوشیده است همۀ آنها را با همین حیات و جسم هورقلیایی توجیه و تفسیر کند. از اینرو، با فهم و درک مفهوم این واژه کلیدی میتوان در بسیاری از موارد، در بررسی آثار و عقاید وی از آن بهره جست. برای نخستین بار سهروردی در حکمت اشراق خویش از عالم هورقلیا سخن به میان آورده و به شرح و بسط آن پرداخته است. اما مروج این اصطلاح شیخ احمد احسایی است. در این مقاله میکوشیم معنا و مفهوم واژۀ «هورقلیا» را، که بارها در آثار سهروردی و شیخ احمد احسایی، مؤسس فرقۀ شیخیه، به کار رفته است، تبیین کنیم. سپس دیدگاه وی را در این زمینه برسی کرده، در انتها چگونگی توجیه معراج رسول خدا و معاد جسمانی با استفاده از این مفهوم را، نقد میکنیم.