دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 16 4 2015 08 23 The Main Strategy to Solve the Problem of Moral Realism in Avicenna's Ethical View راهبرد اصلی در حل معمای واقع گرایی اخلاقی درابن سینا 7 24 540 10.22091/pfk.2015.540 FA جهانگیر مسعودی استادیار گروه فلسفه و کلام دانشگاه قم 0000-0002-6753-0693 Journal Article 2015 08 08 Issues related to the philosophy of ethics are discussed not independently but dispersedly and relevant to other issues in the works of most Muslim philosophers, including Avicenna. This dispersion and thematic incoherence has sometimes led to misunderstandings and misinterpretations and even to unreal claims about their views on ethics. For example, there are some statements in Avicenna's different books to the effect that moral propositions are a type of well-known propositions. These statements have made many intellectuals to claim that moral propositions have social and collective identity with no reality other than men's consensus, according to Avicenna's view on ethics. No doubt, this claim will lead to such dilemmas as ethical contractarianism (ethical conventionalism) and even to ethical relativism, of which Avicenna's philosophical though is devoid. Citing the statements which have led to such claim, the present paper seeks to deny and resolve this wrong misunderstanding and claim and propose a comprehensive strategy to differentiate different ethical domains in order that other misunderstandings and fallacies are avoided in similar cases. Finally, using the proposed strategy, it rereads the statements narrated from Avicenna and proves that these statements can never lead to a perception implying ethical unrealism and contractarianism. مباحث مربوط به فلسفۀ اخلاق در آثار فیلسوفان مسلمان، از جمله ابن سینا نه بصورت مستقل بلکه به نحو پراکنده و بمناسبت سایر موضوعات و مباحث مطرح شده اند. همین پراکندگی و عدم انسجام موضوعی گاه زمینۀ سوء‌ فهم‌ها و سوء تعبیرهایی را فراهم ‌آورده و حتی موجب ادعاهایی خلاف واقع در مورد دیدگاه‌های اخلاقی این فلاسفه ‌گردیده است. از جمله وجود عباراتی در کتب مختلف ابن‌سینا و ملاصدرا که متضمن این مطلب است که قضایای اخلاقی از سنخ مشهورات می‌باشند، موجب شده بسیاری از بزرگان ادعا کنند، از نقطه نظر اخلاقیِ ابن‌سینا ، گزاره‌های اخلاقی دارای هویتی اجتماعی و اجماعی بوده و واقعیتی بیش از توافق انسانها بر آنها ندارند.. مسلماً چنین ادعایی محذوراتی چون قراردادگرایی و حتی نسبی‌گرایی اخلاقی را در پی خواهد داشت که از ساحت تفکر این دو فیلسوف بسیار دور است. در این مقاله ضمن بیان عباراتی که متضمن چنین ادعایی هستند، نویسنده می‌کوشد که ضمن رفع و دفع این سوءفهم‌ و ادعای نادرست، به راهبردی جامع در زمینۀ تفکیک ساحات مختلف اخلاقی از یکدیگر دست یابد که در موارد مشابه نیز از وقوع مغالطات و سوءتعبیرها جلوگیری نماید. و در پایان نیز با به کار بردن راهکار پیشنهادی به بازخوانی عبارات منقول ازابن سینا پرداخته و نشان می‌دهد که نمی‌توان از این عبارات برداشتی مبنی بر ناواقع‌گرایی اخلاقی و قراردادگرایی نمود.

https://pfk.qom.ac.ir/article_540_70283948941fa0a4aa07d13b2ae902dc.pdf

دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 16 4 2015 08 23 What Is Comparative Philosophy? فلسفه تطبیقی چیست؟ 25 42 541 10.22091/pfk.2015.541 FA مهدی منفرد استادیار گروه فلسفه و کلام دانشگاه قم 0009-0006-1375-1788 Journal Article 2015 10 11 Comparative philosophy is not a review of philosophers' standpoints on one or more philosophical issues or among different philosophical schools. Most of the works on comparative philosophy lead to a review and explanation of similarities and contradictions or differences and commonalities of different philosophies on the issue. Generally, a comparative research has three conditions: 1) two philosophies which are different in terms of principles should be compared; 2) the common language of these two philosophies should be found in order to understand their principles; 3) having understood their foundations and principles, their aims should be understood. Therefore, comparative philosophy is not the history of philosophy in which all views of philosophers are narrated and possibly compared briefly. If a researcher does not begin and deal with the foundations and principles of philosophies, his comparison is superficial. So, comparative philosophy means comparing a philosophy as whole with another philosophy or even with the history of philosophy. Therefore, comparative philosophy is possible through a same language and dialogue among philosophers and their philosophies. فلسفه تطبیقی، بررسی آراء فلاسفه در یک یا چند موضوع فلسفی و یا میان مکتب‌های گوناگون فلسفی نیست. در بیشتر این مکتوبات، به بررسی و تبیین تشابهات و تخالفات و یا اشتراکات و تفاوت‌های موضوع مورد بحث، منتهی می‌شود. به طور کلی، شرایط یک تحقیق تطبیقی، سه چیز است: اولاً؛ تطبیق باید میان دو فلسفه‌ای صورت گیرد که از حیث مبادی، متفاوت باشند. ثانیاً؛ باید زبان هم‌زبانی دو طرف تطبیق را یافت تا به مبادی آن‌ها رسید. ثالثاً؛ پس از فهم مبانی و مبادی آن‌ها، مقصد آن را دریافت. بنابراین فلسفه تطبیقی، تاریخ فلسفه نیست که در آن مختصر تمام آرای فلاسفه را نقل و احیاناً با هم قیاس کنند؛ اگر پژوهنده به آغاز و مبادی فلسفه‌ها نرود، تطبیق او ظاهری است. پس فلسفه تطبیقی به معنی تطبیق یک فلسفه در تمامیت آن بر یک فلسفه‌ی دیگر و حتی بر تاریخ فلسفه است؛ از این‌رو، فلسفه تطبیقی، با هم سخنی و هم‌زبانی میان فلاسفه و فلسفه‌های آنان، امکان تحقق می‌یابد.

https://pfk.qom.ac.ir/article_541_d8509c881baab7c239af38ca7de64da5.pdf

دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 16 4 2015 08 23 Good and Evil from the View of Mawlawi in Mathnawi Ma'nawi خیر و شر از دیدگاه مولوی در مثنوی معنوی 43 70 542 10.22091/pfk.2015.542 FA اصغر آقائی دانشجوی دکتری فلسفه و کلام دانشگاه زنجان عباس ایزدپناه استادیار گروه فلسفه و کلام دانشگاه قم 0009-0002-2885-1475 Journal Article 2015 02 24 The problem of evils is one of the most obvious problems that atheists regard it as a serious problem faced by theists and claim that there is not a proper answer for the question "if there is an All-Merciful and Almighty God, why there are or should be such evils?". They regard it as a strong reason for theists' weak claim that God is All-Merciful and Almighty, resulting in the negation of God's existence. Providing a brief review of answers given to this question, the present paper shows that some intellectuals, in addition to regarding evils as non-existent, try to fully clarify the famous theory about evils, i.e. relativity of evils, by citing benefits of evils like transcending man's soul and making progress in human society. Mawlawi proves the relativity of evils by his different statements and believes that evils are a requirement of man's worldly life. If there were no evils, then not only many issues would remain ambiguous but also most of man's virtues and arts would not be actualized. On the other hand, Mawlawi believes that we can never find an absolute evil in the world and that evils are relative to each other. مسئله شرور یکی از بارزترین موضوعاتی است که بسیاری از منکران خداوند آن را چالشی جدی در برابر خداباوران می دانند و مدعی هستند در برابر این پرسش که با وجود خدای مهربان و قادر مطلق، چرا چنین شروری وجود دارد یا باید داشته باشد؟ نمی توان پاسخ شایسته ای نهاد و این دلیل محکمی بر ضعف مدعای خداباوران مبنی بر رحمت و قدرت مطلق خدا می باشد و نتیجه آن نفی وجود خداوند است. این مقاله پس از اشاره ای کوتاه به پاسخهای داده شده به این مسئله، روشن می سازد در کنار عدمی انگاشتن شرور، عده ای با ذکر فوایدی چون تعالی بخشی روح انسان و پیشرفت جامعه بشری؛ سعی دارند تا نظریه مشهور پیرامون مسئله شرور یعنی نظریه نسبیت را روشنتر نمایند. مولوی با بیانهای مختلفی به اثبات نسبیت شرور پرداخته است و آن را لازمه حیات دنیوی بشر میداند. بدون شرور نه تنها بسیاری از امور در پرده ابهام باقی میماند، بلکه بسیاری از فضائل و هنرهای بشری نیز بروزی نمییافت. از سویی دیگر او معتقد است به هیچ عنوان نمیتوان شری مطلق در جهان یافت و معتقد است میان خود شرور نیز نسبیت برقرار است.

https://pfk.qom.ac.ir/article_542_707a7335d44e9b4ea142b3a37a9b30bb.pdf

دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 16 4 2015 08 23 Dispositional Possibility and Its Relationship with Essential Possibility امکان استعدادی و نسبت آن با امکان ذاتی (از حکمت سینوی تا حکمت صدرایی) 71 92 543 10.22091/pfk.2015.543 FA محسن ایزدی استادیار گروه فلسفه و کلام دانشگاه قم Journal Article 2015 01 11 Using the principle of "every temporal occurrence is preceded by a potentiality and matter which bears the former", Avicenna proved the existence of matter and potentiality (dispositional possibility). Subsequent philosophers and theologians reviewed and criticized the principle, Avicenna's argument and the relationship between essential possibility and dispositional possibility. Some of them hold that the two possibilities are equivocal, so Avicenna's argument as a fallacy of equivocation. Others regarded his argument devoid of any problem through proving that these two possibilities are univocal. Accepting body as a composition of matter and form is one of the requirements for believing in aforementioned principle. Therefore, such philosophers as Sohrevardi, Fakhr Razi, and Khawja Nassir who denied body as a composition of matter and form did not accept the principle. Issues related to dispositional possibility and its relationship with essential possibility were ambiguous before the advent of Transcendent Theosophy. After its advent, however, some of its followers proved and explained the principle "every temporal occurrence is preceded by a potentiality and matter which bears the former" and univocality of essential possibility and dispositional possibility using such principles as fundamentality and gradational unity of existence, and thence the validity of Avicenna's argument. ابن‌سینا با استفاده از قاعده‌ی «کل حادث زمانی مسبوق بقوة و مادة تحملها»، وجود ماده و قوه (امکان استعدادی) را اثبات کرده است. فیلسوفان و متکلمان بعد از ابن سینا به نقد و بررسی قاعدة مذکور، استدلال ابن‌سینا و رابطة امکان ذاتی با امکان استعدادی پرداخته‌اند. برخی از آنها امکان ذاتی و استعدادی را مشترک لفظی و لذا استدلال ابن‌سینا را مغالطی دانسته و برخی دیگر، با اثبات اشتراک معنوی این دو امکان، استدلال ابن‌سینا را مبرّای از اشکال بشمار آورده‌اند. یکی از لوازم اعتقاد به قاعده‌ی فوق پذیرش ترکیب جسم از ماده و صورت است؛ بنابراین کسانی مانند شیخ اشراق، فخر رازی و خواجه-نصیر که منکر ترکیب جسم از ماده و صورت هستند، نمی‌توانند این قاعده‌ را بپذیرند. مباحث مربوط به امکان استعدادی و رابطة آن با امکان ذاتی تا قبل از ظهور حکمت متعالیه با ابهاماتی همراه بوده است؛ اما بعد از آن، برخی از پیروان این مکتب، با استفاده از اصولی نظیر اصالت و وحدت تشکیکی وجود، قاعده (کل حادث مسبوق ...) و اشتراک معنوی امکان ذاتی و استعدادی و لذا صحت استدلال ابن‌سینا را اثبات و تبیین کردند.

https://pfk.qom.ac.ir/article_543_ce836f393c3dce786ad25205432347a6.pdf

دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 16 4 2015 08 23 A Review of Hobbes's Method in the Establishment and Formation of State, with Emphasis on His Book "Leviathan بررسی روش هابز در تاسیس و تشکیل دولت باتاکید برکتاب لویاتان 93 114 544 10.22091/pfk.2015.544 FA نورالدین اکبری کریم آبادی دانش آموخته کارشناسی ارشد علوم سیاسی دانشگاه تربیت مدرس تهران مصطفی یونسی استادیار دانشگاه تربیت مدرس Journal Article 2015 05 13 Hobbes's status in the present texts on philosophy, politics and society is high and influential because he has explicated and explained one of the most important issues of political philosophy and politics, i.e. power and state, systematically and comprehensively. In his book entitled "leviathan", Hobbes took the first step in scientizing the politics by applying accuracy and certainty of mathematics rules to the field of politics, regarded leviathan or state as an artificial man using instrumental and organic metaphors and tried to explain all events and human desires, behaviors, conducts and feelings on the basis of the principle of motion using a mechanistic and materialistic analysis of man's nature. The gist of leviathan is that if society members want to have complete security in the society and observance of laws which aim to establish security does not harm them, they must entrust all their powers to an individual or a group. However, Hobbes's importance, first of all, lies in the fact that he established a relationship between exact sciences (e.g. geometry and mathematics) and such sciences as physics and psychology in his methodology and tried to use them in political studies and establishment of state. Therefore, he regarded geometric analysis-like method as a good and reasonable method to analyze all issues. مقام هابز در متون فعلی فلسفه و سیاست و اجتماع از آنرو نافذ و رفیع است که کلیدی ترین مبحث فلسفه سیاسی و علم سیاست یعنی قدرت و دولت را به شکلی سامان مند و جامع تبیین و تشریح نموده است. هابز در کتاب لویاتان با بکارگیری دقت و قطعیت احکام ریاضی در حوزه سیاست، نخستین گام را در علمی کردن سیاست برمی دارد و با استفاده از تمثیل های ابزار وار و انداموار لویاتان یا دولت را همچون انسان مصنوعی قلمداد می کند و برپایه تحلیلی مکانیکی و مادی از طبع انسان در صدد برمی آید که همه وقایع و نیز امیال، سلوک و رفتار و احساسات آدمی را بر اساس اصل حرکت توضیح دهد. عصاره اصلی کتاب لویاتان این است که اگر افراد جامعه بخواهند در جامعه از امنیت کامل برخوردار شوند و رعایت قوانینی که هدف آنها ایجاد امنیت است به زیان شان تمام نشود باید همه اختیارات خود رابه یک فرد یا جمعی از افراد بسپارند.اما اهمیت هابز بیش از هر چیز در آن است که او در روش شناسی خود ارتباطی میان علوم دقیقه (نظیر هندسه و ریاضیات) و دانش هایی چون فیزیک و روانشناسی برقرار می کند و می کوشد که از این علوم در زمینه مطالعات سیاسی و تأسیس دولت بهره گیرد. بدین سان او روش خوب و معقول را برای تحلیل کلیه موضوعات روشی شبیه به تحلیل هندسی می دانست

https://pfk.qom.ac.ir/article_544_c6c183f58d4e7c99055f74b52f66a227.pdf

دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 16 4 2015 08 23 Review of the Status of Pleasure, Based On Sadrian Theosophy and Bentham's Utilitarianism بررسی جایگاه لذت با تکیه بر حکمت صدرا و سودگرایی بنتام 115 132 545 10.22091/pfk.2015.545 FA اعظم ایرجی نیا استادیار گروه فلسفه و کلام دانشگاه فردوسی مشهد Journal Article 2015 10 11 Providing an explanation of pleasure, man's perfection and essence in Sadrian theosophy, Bentham's act-based utilitarianism which bases the value of act on its pleasure, his seven criteria and criticizing them, the present paper seeks to prove that the existence of perfection is prior to the existence of pleasure raised from perfection in Sadrian theosophy. Ordinary man's motive to act is first to achieve pleasure and then the perfection itself. In this case, therefore, pleasure is posterior to perfection in terms of existence and subject can be prior to achieving and approximating perfection in terms of motive. Of course, some followers of Sadrian theosophy believe that friends of God have disconnected from their pleasure and that achieving perfection is prior to pleasure in terms of existence and the aim of subject is prior to the existence and perception of pleasure for them. Therefore, friends of God worship Him for His essence not for pleasure which is posterior to absolute perfection. According to Bentham, however, the only motive of man's acts is pleasure, that is, subject is prior to achieving and approximating pleasure in terms of motive and pleasure in prior to everything in terms of existence. این نوشتار در پی آن است تا با ارائه تبیینی از لذت، کمال و هویت انسان در حکمت صدرا و بیان سودگرایی عمل‌محور بنتام که ارزشمندی فعل را مبتنی بر لذت آن می‌داند و تبیین معیارهای هفت‌گانه او و نقد آنها نشان دهد در حکمت صدرایی وجود کمال بر وجود لذت برآمده از کمال تقدم دارد. انگیزه انسان عادی در انجام فعل ابتدا رسیدن به لذت، سپس نایل شدن به خودِکمال است؛ بنابراین در این حالت، لذت به‌لحاظ وجودی مؤخر از کمال است و به‌لحاظ انگیزه فاعل شناسا می‌تواند مقدم بر رسیدن و نزدیک شدن به کمال باشد. البته از دیدگاه برخی پیروان حکمت صدرا، اولیای الهی از لذت خود منقطع شده و رسیدن به کمال، برای آنها به لحاظ وجودی وهدف فاعل شناسا بر وجود و ادراک لذت تقدم دارد. بنابراین اولیای الهی خداوند را به‌خاطر ذات او عبادت می‌کنند و نه به‌خاطر لذت که موخر از کمال مطلق است. اما از دیدگاه بنتام تنها انگیزه افعال انسان را لذت تشکیل می‌دهد یعنی هم به لحاظ انگیزه فاعل شناسا و هم به لحاظ هستی لذت، لذت مقدم بر همه چیز است. و سرانجام دیدگاه مبتنی بر حکمت متعالیه برتر از دیدگاه سودگرایی بنتام است.

https://pfk.qom.ac.ir/article_545_bdf5350ddb4347d8933c9d525f8a974b.pdf

دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 16 4 2015 08 23 Substantial Motion and Perfection of Soul after Its Separation from Body حرکت جوهری و استکمال نفس پس از مفارقت از بدن 133 148 546 10.22091/pfk.2015.546 FA عبدالعلی شکر استادیار گروه فلسفه و کلام دانشگاه شیراز 0000-0002-1139-256X Journal Article 2015 02 15 Demonstrating substantial motion and gradual movement of a being's nature from potentiality towards actuality, Sadrian philosophy proves the existence of a matter, beside the form and actuality of a being, which bears this potentiality. The claim means that man's intellective soul will have no perfection after its separation from body. On the other hand, religious texts have stipulated soul's perfection in intermediate world and other world when it separated from body. Since there can be no contradiction between intellect and pure religion, philosophers believe that this contradiction is rooted in human thoughts. Therefore, they have taken for granted the definitive content of religion and have tried to solve the problem. Some have accepted the renewal of likes and others have regarded the arguments for matter as inefficient. Still others have attributed immateriality only to the essence of the Most High God. It should be added that the aim of man's intellective soul is nearness and reaching to the indefinite Divine Being. Thus, soul's perfection cannot be limited to material limits; rather, it is limitless and should continue in other worlds. As Quranic verses and traditions imply, this perfection will not be immediate and abrupt. This is another solution for the aforementioned contradiction proposed in the present paper after reviewing some views on the possibility of substantial motion of soul separated form body. در حکمت صدرایی با اثبات حرکت جوهری و خروج تدریجی طبیعت شیء از قوه به فعل، غیر از صورت و فعلیت شیء، ماده‌ و هیولایی اثبات شد تا حامل این قوه باشد. معنای این ادعا آن است که نفس ناطقه انسان، پس از مفارقت از بدن، استکمالی نخواهد داشت. از طرفی در متون دینی به سیر استکمالی نفس در عالم برزخ و قیامت که نفس، بدن را رها کرده است، تصریح شده است. از آنجا که میان عقل و دین خالص از آن حیث که مخلوق خداوند حکیم هستند، تعارضی نمی‌تواند باشد؛ حکما ریشه این ناسازگاری را در محصول افکار انسانی دانسته‌اند. به همین جهت فحوای قطعی دین را مسلم گرفته و در پی حل مشکل کوشش کرده‌اند. برخی به تجدد امثال گرویده و برخی دیگر براهین مثبت هیولا را ناکارآمد دانسته‌اند. گروهی نیز تجرد را جز در مورد ذات حق روا ندانسته‌اند. این نکته را باید افزود که مقصد نفس ناطقه انسان، تقرب و وصول به وجود نامتناهی حق تعالی است. بدین ترتیب سیر استکمالی نفس نمی‌تواند محدود به حدود جسمانی باشد، بلکه پایانی برای آن متصور نیست و باید در عوالم دیگر تداوم یابد. این استکمال، همان‌گونه که از آیات و روایات نیز بر می‌آید، به شکل آنی و غیر تدریجی نخواهد بود. این نوشتار با بررسی برخی دیدگاه‌ها در خصوص امکان حرکت جوهری در نفس مفارق از بدن، مطلب اخیر را به عنوان راه حل دیگر در رفع ناسازگاری فوق، پیشنهاد میکند.

https://pfk.qom.ac.ir/article_546_9d182046e2133c1d8143e998f10b9f12.pdf

دانشگاه قم پژوهش‌های فلسفی -کلامی 1735-9791 16 4 2015 08 23 Content Analysis of the Articles Published in the Journal of Philosophical-Theological Research during 1378-1391 (1999-2012) تحلیل محتوای مقالات فصلنامه پژوهش‌های فلسفی- کلامی طی سال‌های 1378 - 1391 149 171 547 10.22091/pfk.2015.547 FA مهدی محمدی استادیار گروه کتابداری و اطلاع رسانی دانشگاه قم امیر متقی دادگر دانشجوی دکتری علم اطلاعات و دانش‌شناسی دانشگاه پیام نور مشهد ایمان مطهری نیا دانشجوی کارشناسی ارشد گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی دانشگاه قم Journal Article 2015 05 24 The present research mainly seeks to analyze the content of the articles published in the Journal of Philosophical-Theological Research. It is an applied research which is conducted using content analysis method. Its statistical population includes 399 articles published in 54 volumes of this journal during 1378-1391 (1999-2012), whose data were gathered using checklist tool, analyzed using SPSS software and findings were presented through statistical tables and diagrams. The findings show that 378 articles (%94.7) were written and 21 ones (%5.3) were translated. There were 379 authors including 40 women (%10.5) and 339 men (%89.5). 325 articles were written individually and 74 articles (%18.6) collectively. Those with PhD degree have written %48 of articles and PhD students have written %11.2 of them. Assistant professors have written %35 of articles and associate professors have written %10 of them. The review of authors' organizational affiliation shows that 112 articles (%28.1) were written by researchers of Qom University and Tehran University, Azad Islamic University, Isfahan University and 'Allamah Tabatabaii University researchers are the next, respectively. Thematic analysis shows that %25.6 of articles is on Islamic philosophy, %19.8 on West philosophy and %7 on modern theology. The content analysis and thematic classification of the articles on each domain show its research priorities as well as its weaknesses and defects in producing scientific information. Given the fact that there is no research conducted on philosophy using content analysis method and two other researches were a kind of citation analysis, it can be hoped that the findings of this research inform those in charge about the quantity and quality of published articles and help them design macro-policies. چکیده هدف: هدف اصلی پژوهش حاضر تحلیل محتوای مقالات فصلنامه پژوهش‌های فلسفی – کلامی است. روش، جامعه و ابزار: این پژوهش از نوع تحقیقات کاربردی است که با استفاده از روش تحلیل محتوا صورت گرفته است. جامعه آماری آن را 399 مقاله چاپ شده در 54 شماره پژوهشهای فلسفی – کلامی بین سالهای 1378 لغایت 1391 تشکیل می‌دهند که با بکارگیری ابزار سیاهه‌وارسی اطلاعات مقالات گردآوری و با استفاده از نرم‌افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند و یافته‌ها در قالب جداول و نمودارهای آماری ارائه شده است. یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که ۳۹۹ مقاله مورد بررسی، ۳۷۸ عنوان (۷/۹۴ درصد ) تالیفی و ۲۱ عنوان (۳/۵ درصد) ترجمه‌ای بودند. ۳۷۹ نفر در نوشتن این مقالات نقش داشتند که ۴۰ نفر (۱۰/۵ درصد) آن را زنان و ۳۳۹ نفر (۸۹/۵ درصد) را مردان تشکیل دادند. ۳۲۵ اثر (۸۱/۴ درصد) حاصل کار انفرادی و ۱۸/۶ درصد حاصل کار گروهی بود. ۴۸ درصد آثار توسط افراد دارای دکتری و ۱۱/۲ درصد توسط دانشجویان دوره دکتری نوشته شدند. از نظر رتبه‌های علمی ۳۵ درصد آثار توسط استادیاران و ۱۰ درصد توسط دانشیاران نوشته شدند. بررسی وابستگی سازمانی نویسندگان نشان داد که ۱۱۲ اثر (۲۸/۱ درصد) توسط محققان دانشگاه قم نوشته شدند. دانشگاه‌های تهران، آزاد اسلامی، اصفهان و علامه طباطبایی در رتبه‌های بعدی قرار داشتند. از نظر موضوعی، ۲۵/۶ درصد آثار در حوزه فلسفه اسلامی، ۱۹/۸ درصد در حوزه فلسفه غرب ۷ درصد در حوزه کلام جدید بوده است.

https://pfk.qom.ac.ir/article_547_98b3ab69e4d1300cd489a3aac2a07fee.pdf