نیهیلیسم و تکنولوژی اطلاعات

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار فلسفۀ علم و فناوری پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران.

2 استاد فلسفه، کالج اسلامی (وابسته به دانشگاه میدلسکس) لندن‌، استاد وابسته مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور

10.22091/jptr.2019.4903.2218

چکیده

کی‌یرکگور، در نوشتار عصر حاضر، مواجهه‌ای خصمانه علیه مطبوعات دارد؛ زیرا معتقد است مطبوعات زمینۀ بروز و ظهور نیهیلیسم را فراهم می‌آورند. دریفوس، این اندیشۀ کی‌یرکگور را به دیگر تکنولوژی‌های اطلاعاتی _ به‌ویژه اینترنت ـ بسط می‌دهد. مقالۀ حاضر نشان می‌دهد که این نگرش کی‌یرکگور– دریفوس نتیجۀ انسان‌شناسی و تلقی خاصی از معنای زندگی است که نیازمند بررسی‌های نقادانۀ بیشتر است. در مقالۀ حاضر، توضیح می‌دهیم که هر چند بصیرت‌های کی‌یرکگور و دریفوس در شناخت مخاطرات تکنولوژی اطلاعات با اهمیت‌اند، اما رویکرد آن‌ها در قبال معنابخشی به زندگی و هویت انسانی، تحلیلی یک‌جانبه از موقعیت مسئله ارائه می‌کند و خصوصاً به دلیل اتکای آن به «تعهد غیرمشروط» محل مخاطرات جدیدی است. پیشنهاد نهایی این است که اتخاذ موضع مناسب در قبال تکنولوژی اطلاعات، نیازمند انسان‌شناسی مناسبی است تا با بهره‌گیری از حکمت دینی– اخلاقی ظرفیت لازم برای بهره‌مندی ایمن از تکنولوژی به‌دور از نیهیلیسم را فراهم کند و در عین حال، با استفاده از مهندسی تدریجی و در فرایندی دموکراتیک، به صورت نهادی آن را کنترل نماید.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Nihilism and Information Technology

نویسندگان [English]

  • Alireza Mansouri 1
  • Ali Paya 2
1 Associate Professor of philosophy of science and technology, Institute for Humanities and Cultural Studies,Tehran, Iran
2 Professor of Philosophy, The Islamic College (affiliated with Middlesex University), London, UK; Adjunct Professor, National Research Institute for Science Policy. Tehran. Iran
چکیده [English]

Søren Kierkegaard, in his essay "The Present Age," takes a hostile stance towards the press. This is because he maintains that the press prepares the ground for the emergence of nihilism. Hubert Dreyfus extends this idea to other information technologies, especially the Internet. Since Kierkegaard-Dreyfus’ attitude towards various forms of information technology originates from philosophical anthropology and a particular conception of the meaning of life, assessing the viability of the attitude they hold requires further critical scrutiny. This paper aims to show that, although, Kierkegaard’s and Dreyfus' insights are important in understanding the dangers of information technology their approach concerning the meaning of life and human identity is a one-sided analysis of the problem situation; In particular, their reliance on "Unconditional Commitment" could bring about new undesired consequences. This paper emphasizes that an appropriate stance towards information technology needs, among other things, a richer and more effective philosophical anthropology; one that by utilizing religious-moral wisdom in a sensible manner, provides an effective way to safely benefit from various types of technology without falling into the abyss of nihilism. The paper further argues that we also need to provide an institutional control of technology through piecemeal social engineering in a democratic process.
 
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • nihilism
  • Philosophy of technology
  • Critical rationalism
  • Ethics of technology
  • Information Technology
اصغری، ‌محمد. (1389). تفسیر فلسفی کرکگور و لویناس از داستان ابراهیم (ع). پژوهشنامه فلسفه دین، 1۶(8)، ۵1–7۴.

اندرسن‌، سوزان لی. (1397). فلسفه کی‌یر‌کگور. (ترجمه: خشایار دیهیمی).‌ تهران: انتشارات فرهنگ نشر نو.

بویر، آلن. (۱۳۹۵). آیا یک جامعه باز یک جامعه عادلانه است؟ (ترجمه: ‌علی پایا). ماهنامه آیین. 13–14(1)، 41–54.

پایا، علی. (1387). فناوری، فرهنگ و اخلاق. تهران: انتشارات پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.

پایا، ‌علی. (139۵). فلسفه تحلیلی از منظر عقلانیت نقاد نظریه‌ها و کاربردها. تهران: انتشارات طرح نقد.

پایا، ‌علی. (139۶). گره‌گشایی به شیوه فیلسوفان و مهندسان: مجموعه مقالاتی درباره علم و تکنولوژی و سیاست‌گذاری. تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.

پایا، ‌علی. (۱۳۹۸). درباره اصول عام عدالت و اخلاق: تحلیلی از منظر عقلانیت نقاد. حکیم ﭘﺎرﺳﺎ: ﻳﺎدﻣﺎن اﺳﺘﺎد ﺣﺠﺔ‌اﻻﺳﻼم واﻟﻤﺴﻠﻤین دﻛﺘﺮ اﺣﻤﺪ اﺣﻤﺪی. تهران: انتشارات سمت.

پایا، ‌علی؛ منصوری، ‌علیرضا. (1397). علم و تکنولوژی: تفاوت‌ها، تعامل‌ها، و تبعات آن‌ها . فلسفه علم، 1۶(8)، 10۵–13۴.

پایا، علی؛ منصوری، علیرضا. (۱۳۹۸). رابطه فلسفی علوم انسانی و تکنولوژی. فصلنامه روش‌شناسی علوم انسانی، 2۵(99)، 19–23.

پوپر، کارل. (13۶۴). جامعه‌ باز و دشمنان‌ آن‌. (ترجمه: عزت اللّه فولادوند). تهران‌: انتشارات خوارزمی‌.

پوپر، کارل. (1381). اسطوره چارچوب (در دفاع از علم و عقلانیت). (ترجمه: علی پایا). تهران: انتشارات طرح نو.

پوپر، کارل؛ بوزتی‌، جیانکارلو. (137۶). درس‌ این‌ قرن‌: همراه‌ با دو گفتار درباره‌ آزادی‌ و حکومت‌ دمکراتیک‌: گفتگوی‌ جیانکارلو بوزتی‌ با کارل‌ پاپر. (ترجمه: علی پایا). تهران‌: انتشارات طرح‌ نو.

دریفوس‌، هیوبرت. (1383). درباره‌ اینترنت‌: نگاهی‌ فلسفی‌ به‌ اینترنت‌ آنچه‌ اینترنت‌ نمی‌تواند انجام‌ دهد. (ترجمه: علی ملائکه). تهران: انتشارات گام‌ نو.

سالیوان‌، ‏‫ راجر. (1380). اخلاق‌ در فلسفه‌ کانت‌. (ترجمه: عزت اللّه فولادوند). تهران: انتشارات طرح‌ نو.

سروش، عبدالکریم. (۱۳۷۳). حکمت و معیشت؛ شرح نامه امام علی به امام حسن (ع). تهران: انتشارات صراط.

شکر، ‌عبدالعلی. (139۴). نقد ناسازگاری عقل و ایمان در اندیشه کی یرکگارد. فصلنامه معارف عقلی، 30(10)، 12۵–1۴۴.

صانعی دره‌بیدی، منوچهر. (۱۳۹۴). جایگاه‌ انسان‌ در اندیشه‌ کانت‌. تهران‌: انتشارات ققنوس‌.

کارلایل، کلر. (۱۳۹۷).کیرکگور: راهنمای سرگشتگان (ترجمه: محمد هادی حاجی‌بیگلو). تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.

کانت، ایمانوئل. (۱۳۷۴ تعلیم‌ و تربیت‌ .(ترجمه: غلامحسین شکوهی‌). تهران‌: انتشارات دانشگاه‌ تهران‌.

کانت، ایمانوئل. (۱۳۸۰). دین‌ در محدوده‌ عقل‌ تنها .(ترجمه: منوچهر صانعی دره‌بیدی). ‏‫تهران‌: انتشارات نقش‌ و نگار.

کانت، ایمانوئل. (۱۳۹۰). رشد عقل: معنای تاریخ کلّی در غایت جهان وطنی .(ترجمه: منوچهر صانعی دره‌بیدی). تهران‌: انتشارات نقش‌ و نگار.

مولوی، جلال‌الدین محمد بلخی. (۱۳۹۰). مثنوی معنوی. (تصحیح: رینولد نیکلسون). تهران: انتشارات هرمس.

میلر، دیوید. (۱۳۸۷). غلبه بر اعتیاد به موجه‌سازی. (ترجمه: علی پایا). پژوهشهای فلسفی، ۱(۱)، 1–1۶.

CAPTCHA Image