تجرد نفس از امکان فقری و حدود مرتبه‎ای آن (در حکمت متعالیه)

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

2 گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران

10.22091/jptr.2026.15968.3556

چکیده

در حکمت صدرایی موجودات و مخصوصا نفس آدمی در حرکت اشتدادی به جایی می‌رسند که دیگر اسناد هیچ نوع حدی اعم از ماهیتی و مرتبه‎ای به آنها ممکن نیست. لذا نزد صدرا نفس مقام معلومی ندارد، به این درجۀ بی‌حدی «فوق تجرد» گفته می‌شود. یعنی حقیقت انسانی که نفس اوست در سیر و حرکت اشتدادی پس از این‌که از ماده و عوارض ماده جدا می‎شود، از این مرتبه از تجرد هم بالاتر می‌رود تا به جایی که مجرد از ماهیت می‌شود، با سلب ماهیت مقام فوق تجرد حاصل می‎شود. این مطلب هرچند از نوآوری‌های صدرالمتألهین است، اما از این مرتبه هم بالاتر با توجه به مبانی حکمت متعالیه برای نفس ترسیم می‎شود، مرتبه‎ای که در آن، نفس علاوه بر تجرد از جسم و ماده اعم از مادی، مثالی و عقلی، و علاوه بر تجرد از ماهیت، از امکان فقری و حدود مرتبه‎ای و نظایر آن هم مجرد می‎شود و به غایت هستی با فنای تامّ نائل می‎گردد و حیات و بقای ابدی به وجود حق می‌یابد. این دستاورد نوین با تحلیل آراء صدرالمتألهین و دقت عقلی در بیانات ایشان و نظر به مبانی خاص او در خوانشی نو به‎دست آمد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The abstraction of the soul from essential poverty and its gradational limits (in Transcendent Philosophy

نویسندگان [English]

  • seyed morteza Hoseini SHahrodi 1
  • Hojjat Asadi 2
1 h
2 Elahiat faculty, ferdowsi university, Mashhad, Iran
چکیده [English]

In Sadrian philosophy, beings and especially the human soul, reach a point in their intensifying motion where no kind of limit—whether essential or gradational—can be attributed to them anymore.Therefore, for Sadrā,the soul does not have a known station; this limitlessness is called"supra-immateriality" That is to say, the human reality, which is his soul, after being separated from matter and the accidents of matter, goes beyond even this level of immateriality in its intensifying motion until it becomes abstracted from quiddity itself.Through the negation of quiddity, the station of supra-immateriality is achieved. Although this is one of the innovations of Ṣadr MullaSadra, an even higher station is also delineated for the soul on the basis of the principles of Transcendent Philosophy—a station in which the soul, in addition to being abstracted from body and matter (whether material, imaginal, or intellectual) and from quiddity, also becomes abstracted from the modality of poverty,gradational limits, and the like, and reaches the ultimate end of existence through complete annihilation, finding eternal life and subsistence in the Divine Being.This new achievement was obtained through an analysis of the views of Ṣadr MullaSadra, rational precision in his statements, and consideration of his specific principles,in a novel reading.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Soul
  • supra-immateriality
  • essential poverty
  • Gradational limits
  • MullaSadra
CAPTCHA Image